Khuyến nông Khánh Hòa làm ‘đòn bẩy’ giúp nghề nuôi cá biển vươn khơi

Hiệu quả thực tế tại các mô hình thí điểm Sở hữu đường bờ biển dài hơn 495km cùng hàng trăm đảo lớn nhỏ, tỉnh Khánh Hòa đang hiện thực hóa khát vọng dẫn đầu về nuôi biển công nghệ cao của cả nước. Trong hành trình đó, Trung tâm Khuyến nông tỉnh đóng vai trò cầu nối quan trọng trong chuyển giao khoa học công nghệ và thay đổi tư duy sản xuất cho ngư dân, biến những vùng biển mở đầy sóng gió thành những vùng nuôi trù phú trên đại dương. Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu này, ngành thủy sản địa phương phải vượt qua rào cản từ phương thức sản xuất lạc hậu đã tồn tại bao đời nay. Thực tế, người dân miền biển Khánh Hòa vốn đã quen với phương thức nuôi trồng truyền thống. Những chiếc lồng bè gỗ thô sơ vốn dĩ chỉ chịu được những đợt sóng gió nhẹ trong đầm, vịnh kín. Khi đối mặt với những cơn bão, gió lớn hay sự biến đổi khắc nghiệt của dòng hải lưu, tất cả tài sản của ngư dân trở nên mong manh. Tuy nhiên, cục diện ấy đang thay đổi mạnh mẽ kể từ khi Quyết định số 231/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về thí điểm phát triển nuôi biển công nghệ cao tại Khánh Hòa đi vào cuộc sống. Với sự kết nối, dẫn dắt của Trung tâm Khuyến nông Khánh Hòa, một cuộc "cách mạng" trên biển đang hình thành, phổ biến tư duy kinh tế biển hiện đại và đưa công nghệ lồng HDPE vươn khơi cùng từng hộ nuôi. Ông Nguyễn Văn Dũng, Giám đốc Trung tâm Khuyến nông tỉnh Khánh Hòa cho biết, để thay đổi tư duy của ngư dân, không gì thuyết phục hơn là những kết quả thực tế từ các mô hình đã triển khai. Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Khánh Hòa, việc triển khai thí điểm mô hình tại các vùng nuôi khác nhau đã cho thấy sự ưu việt của lồng vật liệu HDPE, kích thước lớn so với bè gỗ truyền thống, đặc biệt là khả năng vươn khơi đối với nuôi cá chim vây vàng. Tại khu vực Đầm Bấy (phường Nha Trang), mô hình có sự tham gia của 5 hộ dân với 10 lồng nuôi cá chim vây vàng (thể tích 800m3/lồng). Kết quả thu hoạch đợt đầu cho thấy tổng sản lượng đạt tới 36,5 tấn cá. Tỷ lệ sống của cá đạt cao trên 85%, thời gian sinh trưởng nhanh, hệ số tiêu tốn thức ăn thấp hơn so với nuôi bằng lồng, bè truyền thống. Sau khi trừ chi phí giống, thức ăn và khấu hao thiết bị, lợi nhuận ròng của các hộ tham gia mô hình đạt khoảng 1,7 tỷ đồng. Tính bình quân, mỗi lồng nuôi mang về cho ngư dân hơn 485 triệu đồng lợi nhuận chỉ sau một chu kỳ. Đây là minh chứng rõ nét nhất cho việc ứng dụng công nghệ không chỉ giúp giảm thiểu rủi ro thiên tai mà còn tối ưu hóa lợi nhuận trên đơn vị diện tích mặt nước. Thử thách thực sự nằm ở khu vực Hòn Nội - nơi biển hở, sóng gió mạnh, điều kiện đi lại khó khăn, nhưng các nhóm hộ dân từ Cam Lâm, Cam Ranh cũng đã nuôi thành công bước đầu. Từ thực tế tại Hòn Nội, Trung tâm Khuyến nông Khánh Hòa cũng nhận diện rõ những "điểm nghẽn" về dịch vụ hậu cần cho nuôi vươn khơi, khoảng cách từ bờ đến vùng nuôi xa nên chi phí logistic cho con giống, thức ăn và nhân công… đã bị đội lên rất cao, làm giảm hiệu quả kinh tế. Hiện nay, các mô hình tại Bãi Giông và Mũi Cổ Cò cũng đang duy trì kết quả khả quan với cá chim vây vàng và cá mú cỡ lớn (đạt trọng lượng 0,8 - 1,2kg/con), dự kiến sẽ cung ứng cho thị trường hàng chục tấn cá thương phẩm chất lượng cao vào quý II năm 2026. Những con số này là cơ sở vững chắc để Trung tâm Khuyến nông Khánh Hòa tiếp tục tham mưu cho Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh về cơ chế chính sách dành cho nuôi biển xa trong giai đoạn tới. Khảo sát mở rộng vùng nuôi mới Sự thành công của các mô hình thí điểm là tiền đề quan trọng để tỉnh Khánh Hòa thực hiện bước đi táo bạo hơn, đó là khảo sát và quy hoạch mở rộng vùng nuôi biển trên toàn tỉnh. Đây là bước đi chiến lược trong bối cảnh địa phương vừa sắp xếp mô hình chính quyền 2 cấp, tạo ra không gian quản lý biển thống nhất và rộng lớn hơn bao giờ hết, bao gồm cả các khu vực tiềm năng phía Nam và phía Bắc tỉnh. Nhiệm vụ khảo sát mở rộng vùng nuôi trồng thủy sản trên biển không chỉ đơn thuần là tìm kiếm mặt nước mà là một cuộc tổng kiểm kê tài nguyên biển dựa trên nền tảng khoa học viễn thám và hệ thống thông tin địa lý (GIS). Phạm vi khảo sát trải dài từ vùng ven bờ (dưới 3 hải lý) đến các vùng biển hở (từ 3 đến 6 hải lý). Các khu vực tiềm năng mới đã được định vị rõ trên bản đồ, đó là từ Hòn Thị thuộc khu vực nam Ninh Hòa đến đảo Cùm Meo tại Vạn Ninh, đặc biệt là khu vực biển thuộc xã Vĩnh Hải và vịnh Phan Rang. Đây là những tọa độ mang tính chiến lược, sở hữu độ sâu và lưu tốc dòng chảy phù hợp cho việc đặt các lồng tròn vật liệu HDPE quy mô công nghiệp. Trong thời gian đến, Trung tâm Khuyến nông Khánh Hòa sẽ tiếp tục phối hợp trong công tác khảo sát, xác định vùng nuôi, đối tượng và quy trình công nghệ nuôi phù hợp để góp phần phát triển nuôi biển công nghệ cao theo hướng bền vững, tạo sản phẩm hàng hóa lớn, có giá trị kinh tế cao và tránh xung đột với các ngành nghề liên quan. Cùng với đó, Trung tâm sẽ tiếp tục đóng vai trò kết nối các doanh nghiệp công nghệ uy tín đến tận các tổ hợp tác để giới thiệu giải pháp thiết bị hiện đại, giúp ngư dân xóa bỏ tâm lý e ngại công nghệ mới. Những kỹ thuật nhỏ nhưng thiết thực như tiêm vaccine phòng bệnh cho cá để hạn chế kháng sinh và hóa chất, giải pháp chuẩn con giống lớn và kỹ thuật vận chuyển giống, che mát lồng nuôi hay ứng dụng chất gây mê đạt chuẩn khi thu hoạch cũng được khuyến khích áp dụng nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm. Song song đó, công tác khuyến nông cũng tích cực phối hợp hỗ trợ ngư dân từng bước làm quen với việc lưu giữ chứng từ đầu vào, ghi chép nhật ký, số hóa thông tin để thực hiện truy xuất nguồn gốc điện tử. Việc minh bạch hóa từ nguồn gốc con giống đến cho ăn, chăm sóc, quản lý không chỉ nâng cao thương hiệu "cá biển Khánh Hòa", sản phẩm bán được giá cao hơn mà còn giúp sản phẩm dễ dàng tiếp cận các chuỗi tiêu thụ rộng khắp trong nước và cả xuất khẩu. Với sự hỗ trợ sát sao này, nghề nuôi biển Khánh Hòa đang dần chuyển dịch từ quy mô manh mún sang sản xuất hàng hóa gắn với trách nhiệm bảo vệ môi trường. Đồng thời, công tác khảo sát, quy hoạch mở rộng vùng nuôi mới bằng công nghệ GIS cũng đang được triển khai tích cực, đảm bảo tạo không gian phát triển bền vững và giảm thiểu xung đột lợi ích giữa các ngành kinh tế biển.