Khuyến nông 'tiếp sức' mô hình tôm

Đưa kỹ thuật mới đến vùng tôm - lúa

Ở vùng ven biển Vĩnh Long, mô hình tôm - lúa đã trở nên quen thuộc với nhiều nông dân. Tận dụng điều kiện đất, nước thay đổi theo mùa, bà con kết hợp trồng lúa với nuôi thủy sản để có thêm nguồn thu. Tuy nhiên, để tôm ít hao hụt, lúa đạt năng suất tốt, người dân vẫn cần được hỗ trợ kỹ thuật, nhất là trong lựa chọn con giống và quản lý môi trường sản xuất.

Mới đây, Trung tâm Khuyến nông tỉnh Vĩnh Long tổ chức lớp tập huấn kỹ thuật nuôi tôm càng xanh toàn đực thích ứng biến đổi khí hậu tại xã Thạnh Hải với sự tham gia của nông dân và thành viên các hợp tác xã trong vùng.

Tại lớp tập huấn, bà con được trao đổi những vấn đề thiết thực, từ chọn giống, cải tạo đất, quản lý nguồn nước đến bố trí mùa vụ phù hợp. Đáng chú ý là kỹ thuật nuôi tôm càng xanh toàn đực - hướng sản xuất được kỳ vọng giúp tăng năng suất và giá trị thương phẩm nhờ tận dụng khả năng sinh trưởng của tôm đực.

Theo ông Huỳnh Nhật Đông - giảng viên lớp tập huấn, Vĩnh Long có nhiều tiềm năng phát triển mô hình luân canh, xen canh tôm - lúa với diện tích hiện đạt hơn 8.000 ha. Dù vậy, hiệu quả giữa các hộ sản xuất còn phụ thuộc vào chất lượng con giống, điều kiện môi trường và kỹ thuật chăm sóc.

Trước đây, nhiều nông dân chủ yếu sử dụng giống lúa mùa truyền thống, năng suất không cao, trong khi việc nuôi tôm còn phụ thuộc vào nguồn giống tự nhiên. Đối với tôm càng xanh, con đực thường phát triển nhanh và đạt kích cỡ thương phẩm lớn hơn con cái. Vì vậy, sử dụng giống toàn đực là một trong những giải pháp giúp cải thiện giá trị vụ nuôi.

Một thuận lợi hiện nay là nguồn tôm giống đã dễ tiếp cận hơn trước. Theo thông tin tại lớp tập huấn, một số cơ sở cung cấp giống tôm càng xanh toàn đực với giá dưới 200 đồng/con, trong khi trước đây có thời điểm lên đến 400 - 500 đồng/con. Tôm thương phẩm loại xô, cỡ 20 - 25 con/kg có giá khoảng 100.000 - 120.000 đồng/kg.

Tuy nhiên, chọn được con giống tốt mới chỉ là bước đầu. Theo hướng dẫn tại lớp tập huấn, nông dân cần quan tâm đồng thời 4 yếu tố gồm đất, nước, giống lúa và giống tôm. Trong đó, việc kiểm soát độ mặn, chọn thời điểm thả giống và theo dõi môi trường nuôi phải phù hợp với điều kiện thực tế của từng vùng.

Những kiến thức được chuyển giao không chỉ giúp nông dân tiếp cận kỹ thuật mới mà còn bổ sung cơ sở khoa học cho kinh nghiệm tích lũy qua nhiều mùa vụ, qua đó hạn chế rủi ro khi thời tiết và nguồn nước biến động.

Thêm cơ hội nâng giá trị từ ruộng tôm - lúa

Thạnh Hải là một trong những địa phương có điều kiện thuận lợi để phát triển mô hình tôm - lúa. Toàn xã hiện có hơn 700 ha sản xuất theo mô hình này. Năm 2025, năng suất lúa khoảng 4,5 tấn/ha. Ngoài thu hoạch lúa, nông dân còn có thêm nguồn thu từ thủy sản trên cùng diện tích đất.

Ông Bùi Văn Trường, nông dân xã Thạnh Hải cho biết, trước đây gia đình nuôi tôm sú kết hợp cấy lúa, năng suất lúa cao nhất chỉ khoảng 15 giạ/công. Những vụ gần đây, năng suất đạt 23 - 24 giạ/công, có vụ thuận lợi lên đến 27 - 28 giạ/công. “Tôi nuôi quảng canh, tôm càng tương đối sạch, thương lái đến tận nơi thu mua”, ông Trường chia sẻ.

Với ông Trường, lợi thế của mô hình là tận dụng điều kiện tự nhiên để vừa trồng lúa, vừa nuôi tôm. Dù năng suất và giá bán có thể thay đổi theo từng vụ, việc kết hợp hai đối tượng sản xuất giúp gia đình có thêm nguồn thu thay vì chỉ trông chờ vào cây lúa.

Câu chuyện của ông Trường cũng phần nào cho thấy tiềm năng của mô hình tôm - lúa tại Thạnh Hải. Tuy nhiên, để sản xuất ổn định, nhất là khi thời tiết ngày càng khó lường, nông dân không thể chỉ dựa vào kinh nghiệm mà cần nắm vững kỹ thuật và chủ động theo dõi diễn biến môi trường.

Theo PGS.TS Lê Anh Tuấn, giảng viên cao cấp Khoa Môi trường và Tài nguyên thiên nhiên - Đại học Cần Thơ, biến đổi khí hậu đang gây nhiều sức ép lên sản xuất nông nghiệp ở ĐBSCL. Nắng nóng, hạn hán, xâm nhập mặn và những biến động bất thường của nguồn nước ảnh hưởng đến cây trồng, thủy sản, đồng thời đe dọa sinh kế của người dân.

Trong điều kiện đó, các mô hình như tôm - lúa, nuôi trồng thủy sản sinh thái hay nông nghiệp tuần hoàn giúp nông dân điều chỉnh cách sản xuất theo đặc điểm tự nhiên, giảm bớt rủi ro và duy trì nguồn thu.

Đối với vùng ven biển chịu ảnh hưởng của hạn, mặn, việc tập huấn, chuyển giao kỹ thuật giúp nông dân chủ động chọn giống, bố trí mùa vụ và quản lý nguồn nước phù hợp. Qua đó, mô hình tôm - lúa có thêm điều kiện phát huy hiệu quả, nâng cao giá trị sản xuất trên cùng diện tích canh tác.