Vĩnh Long thúc đẩy chăn nuôi an toàn sinh học từ cơ sở

Chủ động phòng bệnh từ chuồng trại

Không chỉ quan tâm đến con giống và thức ăn, ông Lâm Hoàng Chí, Giám đốc HTX Nông nghiệp - Dịch vụ Thanh Đức, tỉnh Vĩnh Long, còn tìm cách quản lý chất thải trong chăn nuôi dê. Giữ chuồng trại sạch sẽ vừa góp phần hạn chế nguy cơ dịch bệnh, vừa mở ra hướng tận dụng chất thải.

HTX tập trung phát triển dê giống cung cấp cho các cơ sở nuôi thương phẩm. Một trong những hạng mục được đầu tư là hệ thống chuồng sàn, đưa đàn dê lên cao, tách khỏi khu vực chứa phân và nước tiểu bên dưới. Cách bố trí này giúp chuồng thông thoáng, thuận lợi cho vệ sinh, thu gom chất thải và hạn chế tình trạng ẩm ướt.

Theo ông Chí, chi phí làm chuồng sàn ban đầu tương đối cao nhưng cần thiết để quản lý đàn dê. Nếu phân và nước tiểu không được thu gom, xử lý phù hợp, môi trường chuồng nuôi dễ phát sinh mùi hôi, tạo điều kiện cho mầm bệnh phát triển.

Không dừng lại ở việc tận dụng phân dê làm phân hữu cơ, ông Chí còn tìm hướng thu gom riêng nước tiểu dê để xử lý, phục vụ cây trồng. Theo đó, nước tiểu được dẫn về bể chứa, xử lý bằng biện pháp sinh học và kiểm tra chất lượng trước khi sử dụng với nồng độ phù hợp.

Hướng đi mà ông Chí theo đuổi là hình thành vòng tuần hoàn từ thức ăn xanh đến đàn dê, thu gom chất thải, xử lý thành phân bón phục vụ cây trồng. Ông Chí mong muốn được các nhà khoa học và khuyến nông hỗ trợ hoàn thiện quy trình kỹ thuật, đánh giá hiệu quả kinh tế để phát triển mô hình theo hướng bền vững. Cách làm của HTX Nông nghiệp - Dịch vụ Thanh Đức cho thấy chăn nuôi an toàn sinh học có thể bắt đầu từ những thay đổi trong chuồng trại, giúp người nuôi chủ động hơn trong quản lý môi trường và phòng bệnh.

Đây cũng là yêu cầu đáng chú ý đối với Vĩnh Long - địa phương có quy mô chăn nuôi lớn. Theo Trung tâm Khuyến nông Vĩnh Long, tính đến tháng 10/2026, toàn tỉnh có hơn 805.000 con heo, 425.000 con bò, 230.000 con dê và 22,85 triệu con gia cầm. Toàn tỉnh hiện có 4.158 trang trại chăn nuôi, trong đó 3.457 trang trại quy mô nhỏ.

Trong 10 tháng đầu năm 2026, dịch tả heo Châu Phi phát sinh tại 28 hộ thuộc 19 xã, phường, buộc tiêu hủy 913 con heo. Dù xảy ra cục bộ, các ổ dịch cho thấy nguy cơ dịch bệnh vẫn hiện hữu, đòi hỏi người chăn nuôi chủ động thực hiện các biện pháp phòng ngừa.

Theo ông Huỳnh Nguyên Duy, Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Vĩnh Long, muốn chăn nuôi an toàn sinh học đi vào thực tế, điều quan trọng là giúp người dân thay đổi thói quen sản xuất. Hoạt động khuyến nông cần hướng đến việc nhận diện nguy cơ, hướng dẫn kỹ thuật tại cơ sở thay vì chỉ phổ biến kiến thức.

Vĩnh Long hiện có 72 tổ khuyến nông cộng đồng với 1.133 thành viên. Phát huy vai trò của các tổ khuyến nông cộng đồng, các thành viên thường xuyên phối hợp với cán bộ thú y hướng dẫn nông hộ cải tạo chuồng trại thông thoáng, khô ráo, bố trí khu vực xử lý chất thải, kiểm soát người và phương tiện ra vào. Người chăn nuôi cũng được khuyến cáo lựa chọn con giống rõ nguồn gốc, cách ly vật nuôi mới nhập đàn, theo dõi sức khỏe và ghi chép việc sử dụng thuốc thú y.

Ngoài tập huấn, hội thảo đầu bờ, hoạt động tuyên truyền còn được thực hiện qua sinh hoạt của các HTX, hệ thống truyền thanh và các nhóm Zalo của nông dân, giúp thông tin kỹ thuật, cảnh báo dịch bệnh đến với người sản xuất kịp thời hơn.

Hệ thống khuyến nông tỉnh cũng phối hợp triển khai các mô hình trình diễn như chăn nuôi dê an toàn sinh học thích ứng với biến đổi khí hậu quy mô 108 con, chăn nuôi bò theo hướng tuần hoàn 51 con, chăn nuôi heo an toàn sinh học 100 con và chăn nuôi vịt an toàn sinh học 7.200 con. Các mô hình tạo điều kiện để người dân tham quan, học hỏi và lựa chọn cách làm phù hợp.

Sử dụng kháng sinh có trách nhiệm

Kháng sinh được sử dụng để điều trị các bệnh nhiễm khuẩn khi có chỉ định phù hợp, không có tác dụng trực tiếp đối với virus gây bệnh, như virus dịch tả heo Châu Phi.

Việc sử dụng kháng sinh không đúng mục đích, đúng liều lượng hoặc liệu trình có thể làm gia tăng nguy cơ kháng kháng sinh. Không tuân thủ thời gian ngừng thuốc có thể dẫn đến tồn dư kháng sinh trong sản phẩm chăn nuôi. Vì vậy, bên cạnh quản lý môi trường chuồng nuôi, sử dụng kháng sinh có trách nhiệm là yêu cầu quan trọng để bảo vệ sức khỏe vật nuôi và bảo đảm an toàn thực phẩm.

Để hạn chế những rủi ro này, người chăn nuôi cần chuyển từ xử lý bệnh bị động sang phòng bệnh chủ động, chú trọng kiểm soát nguồn giống, vệ sinh chuồng trại, tiêm phòng, quản lý sức khỏe đàn và phát hiện sớm dấu hiệu bất thường.

Khi vật nuôi mắc bệnh, việc sử dụng kháng sinh cần dựa trên chẩn đoán và hướng dẫn chuyên môn, tuân thủ liều lượng, liệu trình và thời gian ngừng thuốc. Thực hành tốt các biện pháp an toàn sinh học giúp hạn chế nguy cơ dịch bệnh, qua đó giảm nhu cầu sử dụng kháng sinh không cần thiết.

Tại Vĩnh Long, công tác phòng, chống dịch bệnh được triển khai định kỳ, thường xuyên. Trong 10 tháng đầu năm 2026, địa phương kiểm tra 50 mẫu về chất cấm, kháng sinh trong chăn nuôi, hoàn thành kế hoạch đề ra, cả 50 mẫu đều đạt yêu cầu. Tiêm phòng cúm gia cầm đạt hơn 17,27 triệu liều, bằng 128,91% kế hoạch. Những kết quả này cho thấy nỗ lực của ngành nông nghiệp trong phòng, chống dịch bệnh.

Ông Lê Văn Đông, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Vĩnh Long nhấn mạnh chuyển đổi sang chăn nuôi an toàn sinh học là yêu cầu cần thiết trong bối cảnh dịch bệnh nguy hiểm vẫn tiềm ẩn.

Theo ông Đông, ngành nông nghiệp đã chỉ đạo các đơn vị chuyên môn tăng cường hướng dẫn kỹ thuật theo hướng đơn giản, dễ hiểu, dễ làm và phù hợp từng quy mô chăn nuôi. Trong đó, chú trọng vệ sinh, tiêu độc khử trùng, kiểm soát người và phương tiện ra vào, cách ly vật nuôi và tiêm phòng vaccine theo hướng dẫn chuyên môn.

Ngành nông nghiệp Vĩnh Long định hướng xây dựng các mô hình chăn nuôi điểm có chi phí đầu tư phù hợp, làm rõ hiệu quả để người dân tham khảo, nhân rộng. Các mô hình không chỉ tập trung phòng, chống dịch bệnh mà còn gắn với thu gom, xử lý chất thải, hạn chế ô nhiễm môi trường.

Đối với những hộ chăn nuôi quy mô nhỏ, an toàn sinh học không nhất thiết bắt đầu bằng khoản đầu tư lớn mà từ cách quản lý chuồng trại, con giống và sức khỏe vật nuôi mỗi ngày. Khi phòng bệnh trở thành thói quen, người nuôi có thêm điều kiện hạn chế thiệt hại, sử dụng thuốc thú y đúng cách và ổn định sản xuất.