Làm lúa phát thải thấp để nâng giá trị hạt gạo

Liên kết chuỗi tạo động lực thay đổi sản xuất

Những ngày đầu vụ mới hè thu tại xã Thoại Sơn (An Giang) nông dân tất bật xuống giống trên các cánh đồng tham gia Đề án phát triển bền vững 1 triệu hecta chuyên canh lúa chất lượng cao, phát thải thấp. Khác với cách làm trước đây, mọi khâu từ giống, vật tư đầu vào đến kỹ thuật canh tác đều được tổ chức đồng bộ thông qua HTX và doanh nghiệp liên kết.

Ông Lư Minh Tiến, nông dân có 3 thế hệ gắn bó với cây lúa ở xã Thoại Sơn, cho biết: Trước đây gia đình chủ yếu sản xuất theo kinh nghiệm. Từ khi tham gia mô hình liên kết, các hộ dân được cung ứng giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật (BVTV) chất lượng, có kỹ sư hướng dẫn kỹ thuật và doanh nghiệp bao tiêu sản phẩm nên yên tâm sản xuất. "Nông dân không còn nỗi lo đầu vào, đầu ra như trước", ông Tiến chia sẻ.

Theo các HTX tham gia Đề án, vai trò của chính quyền địa phương hai cấp cùng lực lượng khuyến nông cộng đồng đã giúp việc tổ chức sản xuất thuận lợi hơn. Các hộ dân được hướng dẫn áp dụng đồng bộ quy trình giảm giống gieo sạ, quản lý nước tưới, sử dụng phân bón hợp lý, giảm thuốc BVTV và thu gom rơm sau thu hoạch. Đây là những tiêu chí quan trọng để giảm phát thải khí nhà kính.

Đồng hành với địa phương còn có các doanh nghiệp. Theo ông Huỳnh Văn Thòn, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Lộc Trời, khi doanh nghiệp, HTX, chính quyền và nông dân cùng thực hiện một quy trình thống nhất, chi phí sản xuất giảm đáng kể, lợi nhuận người trồng lúa tăng khoảng 10%, đồng thời lượng phát thải khí nhà kính cũng được cắt giảm rõ rệt.

Hướng tới vùng nguyên liệu phát thải thấp quy mô lớn

Hiện An Giang có hơn 150.000ha thực hiện đạt 3 tiêu chí giảm phát thải; gần 109.000ha đạt 4 tiêu chí và hơn 43.000ha đạt đầy đủ 5 tiêu chí theo quy trình của Đề án. Các mô hình trình diễn đều ghi nhận chi phí sản xuất giảm từ 3-4 triệu đồng/ha.

Bà Nguyễn Thị Lê, Phó Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật An Giang cho biết, việc triển khai Đề án đang đạt nhiều kết quả tích cực. Nhiều vùng sản xuất đã thực hiện đầy đủ các tiêu chí canh tác bền vững như giảm lượng giống gieo sạ còn 80-100kg/ha, xiết nước 1-2 lần, giảm phân hóa học, giảm thuốc BVTV và thu gom rơm sau thu hoạch.

Đánh giá kết quả sau hai năm triển khai Đề án, ông Lê Hữu Toàn, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường An Giang, cho biết: Tỉnh đã hình thành hơn 150.000ha sản xuất theo quy trình giảm phát thải, hoàn thành khoảng một nửa mục tiêu giai đoạn đến năm 2030. Hiệu quả kinh tế được khẳng định khi nhiều mô hình giảm trên 4 triệu đồng chi phí sản xuất mỗi hecta, lợi nhuận tăng hơn 9 triệu đồng so với canh tác truyền thống, trong khi lượng phát thải khí nhà kính giảm khoảng 7,5 tấn CO₂ quy đổi/ha.

Thời gian tới An Giang sẽ tiếp tục mở rộng vùng nguyên liệu theo quy hoạch 351.000ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp; đầu tư đồng bộ hạ tầng thủy lợi, tăng cường cơ giới hóa, chuyển đổi số và liên kết doanh nghiệp để xây dựng thương hiệu gạo phát thải thấp. Mục tiêu của tỉnh không chỉ là giảm chi phí, tăng thu nhập cho nông dân mà còn tạo ra ngành hàng lúa gạo xanh, nâng cao sức cạnh tranh và góp phần thực hiện cam kết giảm phát thải của Việt Nam.