Làm sao nhận biết cây thiếu dinh dưỡng?

Nhận biết cây thiếu dinh dưỡng dựa trên vị trí lá có triệu chứng (lá già hay lá non) và kiểu biểu hiện (vàng đều, vàng giữa gân, cháy mép, đốm, biến dạng, cây còi).

Nhận biết cây thiếu dinh dưỡng dựa trên vị trí lá có triệu chứng (lá già hay lá non) và kiểu biểu hiện (vàng đều, vàng giữa gân, cháy mép, đốm, biến dạng, cây còi). Quy tắc dễ nhớ: chất di động trong cây (đạm, lân, kali, magie) khi thiếu sẽ biểu hiện ở lá già trước vì cây chuyển chất từ lá già sang lá non; chất ít di động (canxi, bo, sắt, kẽm, mangan, lưu huỳnh, đồng) khi thiếu biểu hiện ở lá non, đọt, hoa, quả. Tuy nhiên nhiều triệu chứng giống nhau và dễ nhầm với bệnh, úng rễ, ngộ độc, nên cần kiểm tra rễ, đất và khi cần thì phân tích đất, lá.

Bảng nhận biết nhanh

Biểu hiện ở lá già trước

Thiếu	Dấu hiệu
Đạm (N)	Lá vàng nhạt đều, bắt đầu từ lá già; cây còi, lá nhỏ, ít nhánh
Lân (P)	Lá xanh đậm, có thể ngả tím đỏ; cây chậm lớn, rễ kém, ra hoa muộn
Kali (K)	Mép và chóp lá già vàng rồi cháy nâu; thân yếu, trái nhỏ, kém ngọt
Magie (Mg)	Vàng giữa các gân lá già, gân vẫn xanh (hình xương cá)

Biểu hiện ở lá non, đọt, hoa, quả

Thiếu	Dấu hiệu
Lưu huỳnh (S)	Lá non vàng nhạt đều
Sắt (Fe)	Lá non vàng nhạt đến trắng, gân xanh rõ
Kẽm (Zn)	Lá non nhỏ, hẹp, mọc chụm; đốt ngắn
Mangan (Mn)	Lá non vàng giữa gân, có đốm nhỏ
Canxi (Ca)	Đọt non biến dạng, khô đầu; thối đít trái, nứt trái
Bo (B)	Đọt chùn, chết đọt; hoa rụng, trái méo, nứt, hạt lép
Đồng (Cu)	Đọt non héo, chết ngọn (ít gặp)

Những nguyên nhân dễ nhầm với thiếu dinh dưỡng

Úng nước, thối rễ, tuyến trùng: rễ hỏng làm cây "thiếu" dù đất đủ chất.
Đất quá chua hoặc kiềm: dinh dưỡng bị giữ chặt.
Ngộ độc phân, thuốc, thuốc cỏ.
Bệnh virus: khảm, vàng loang lổ không đối xứng.
Thời tiết: rét, nắng nóng, hạn.

Các bước xác định

Xem vị trí và kiểu triệu chứng theo bảng trên.
Kiểm tra rễ: rễ trắng khỏe hay thâm thối, có u sưng.
Đo pH đất.
Nhớ lại lịch bón phân: thiếu loại nào, bón quá nhiều loại nào (thừa kali gây thiếu magie, thừa lân gây thiếu kẽm…).
Phân tích đất, lá khi cần chính xác.
Thử bổ sung trên vài cây (phun qua lá chất nghi thiếu), quan sát lá mới.

Cách bổ sung

Đa lượng (N, P, K): bón gốc theo giai đoạn, chia nhỏ.
Trung lượng (Ca, Mg, S): vôi, dolomite, thạch cao, magie sunfat, SOP.
Vi lượng: phun qua lá dạng dễ hấp thu khi ra đọt, trước ra hoa; bón gốc phân có vi lượng.
Cải thiện đất: phân hữu cơ, điều chỉnh pH.

Xem thêm khi nào cây cần bổ sung trung vi lượng.

Câu hỏi thường gặp

Lá đã vàng vì thiếu chất có xanh lại không? Lá vàng nhẹ có thể cải thiện; lá vàng nặng thường không phục hồi. Theo dõi lá mới ra để đánh giá hiệu quả bổ sung.

Có nên bón "đủ thứ" cho chắc khi không rõ thiếu chất gì? Không nên. Bón thừa gây mất cân đối, ngộ độc. Hãy xác định nguyên nhân hoặc phân tích đất, lá.

Phân tích lá khác phân tích đất thế nào? Phân tích đất cho biết đất có bao nhiêu chất; phân tích lá cho biết cây thực sự hấp thu được bao nhiêu. Kết hợp cả hai cho kết quả chính xác nhất.

Khi áp dụng, bà con nên tham khảo thêm cán bộ khuyến nông hoặc chuyên gia tại địa phương.