Làn gió mới bên sông Ông

Đánh thức tiềm năng đất bãi bồi

Có những vùng đất chỉ cần đặt chân đến, lòng người tự khắc bình yên. Trang trại Cham Charm Ninh Thuận của Hợp tác xã (HTX) Du lịch - Nông nghiệp Lâm Sơn, thôn Tầm Ngân 2, xã Lâm Sơn (tỉnh Khánh Hòa) là một nơi như thế. Nằm nép mình bên bãi bồi sông Ông hiền hòa, trang trại đón chúng tôi bằng không gian xanh mát. Cái nắng oi nồng và sự ồn ào khói bụi ngoài đường lộ lớn bị bỏ lại phía sau ngay khi bước qua hàng sà cừ cổ thụ ven sông.

Nơi đây là mảnh vườn trù phú rộng 11 ha tựa mình bên dòng sông Ông, được quy hoạch bài bản với nhiều tầng cây xanh. Giữa không gian ấy, gần 4 ha bưởi da xanh đang kỳ cho trái trĩu cành. Xen kẽ vào đó là những vạt sầu riêng, chôm chôm, măng cụt, dừa, chuối sai trĩu bên bờ suối, cùng dải nho trong nhà màng và chanh dây phủ bóng. Cây trồng đa dạng che mát cho nhau, tạo nên không gian canh tác ngăn nắp.

Bên cạnh vườn cây ăn trái, trang trại còn dành một phần diện tích trồng rau màu và nuôi gà. Mô hình tự cung tự cấp này không chỉ đa dạng hóa sinh thái mà còn chủ động nguồn thực phẩm an toàn, phục vụ trực tiếp nhu cầu ẩm thực của du khách. Đây chính là thành quả từ tư duy làm nông tử tế của những người con xa quê trở về bám trụ trên mảnh đất quê hương.

Bên ly trà bình dị dưới tán cây xanh mát, anh Nguyễn Hữu Hòa, Giám đốc HTX Du lịch - Nông nghiệp Lâm Sơn chậm rãi trải lòng. Anh Hòa nhớ lại, dải đất bãi bồi này trước đây chưa khai thác hết tiềm năng do chủ cũ tuổi cao sức yếu. Trở về nhận thấy cảnh quan thiên nhiên hữu tình, anh quyết định đầu tư, rồi vận động thành lập HTX vào tháng 9/2023.

HTX hiện có 9 thành viên, cùng chung tay quản lý và phát triển diện tích sản xuất lên tới hơn 40 ha đất. Trong đó, 11 ha cây ăn trái tại trang trại Cham Charm Ninh Thuận vừa tạo không gian trải nghiệm, vừa là nền tảng kinh tế vững chắc. Về nhân sự, lợi thế của HTX nằm ở sự kết hợp hài hòa giữa kỹ thuật canh tác bài bản tích lũy từ Đà Lạt với sự am hiểu tường tận thổ nhưỡng, thời tiết của các thành viên địa phương.

Phân tích sâu hơn về cây trồng chủ lực, anh Hòa cho biết cây bưởi da xanh có ưu điểm đặc biệt là khả năng thu hoạch rải vụ quanh năm. Nhờ áp dụng kỹ thuật điều tiết ra hoa gối lứa và quy trình chăm sóc bài bản, vườn bưởi lúc nào cũng có quả chín, giúp HTX tránh tình trạng "được mùa mất giá" hay áp lực bán tháo. Nguồn thu rải đều hằng tháng vừa duy trì dòng tiền ổn định, giữ đất và nguồn nước, vừa tạo điều kiện cho du khách ghé thăm mùa nào cũng được tự tay hái và thưởng thức bưởi tươi ngay tại gốc.

Từ cuối năm 2023, khi HTX chính thức mở cửa đón khách, việc sản xuất của các thành viên bắt đầu có những bước chuyển biến tích cực. Mô hình nông nghiệp kết hợp du lịch sinh thái không chỉ làm kinh tế, mà còn gia tăng giá trị cho sản phẩm.

Theo anh Hòa, nếu làm nông thuần túy như trước đây thì rất vất vả vì giá cả bấp bênh, phụ thuộc thương lái. Tuy nhiên, từ ngày kết hợp làm du lịch, nông sản được tiêu thụ trực tiếp cho du khách ngay tại vườn với giá trị gia tăng gấp đôi. Khoảng 1/3 lượng rau củ cùng toàn bộ trái cây trong vườn đều bán tại chỗ. Đối với nông sản sản xuất số lượng lớn như chanh dây, HTX mới liên kết bán ra thị trường. Việc chuyển đổi linh hoạt giúp nông sản có đầu ra bền vững, mang lại nguồn thu nhập ổn định và cải thiện đáng kể đời sống kinh tế cho các thành viên.

Trải nghiệm xanh và nhịp sống bên sông

Nhờ không gian sinh thái trong lành cùng dịch vụ trải nghiệm đa dạng, trang trại Cham Charm Ninh Thuận đã trở thành điểm ghé thăm quen thuộc của du khách trong và ngoài tỉnh. Trung bình mỗi tháng, trang trại đón từ 300 - 400 lượt khách; riêng các đợt cao điểm lễ, tết hay mùa hè, lượng khách đạt từ 500 - 1.000 lượt/tháng. Dòng khách ổn định khẳng định hướng đi đúng đắn của mô hình du lịch nông nghiệp sinh thái nơi đây.

Trang trại quy hoạch chỉn chu không gian ẩm thực, cà phê cùng khu nghỉ dưỡng bungalow và lều cắm trại giữa thiên nhiên với sức chứa 60 - 100 khách. Ngoài dịch vụ lẻ, trang trại cung cấp các gói combo tiện ích: gói trải nghiệm trong ngày (300.000 đồng/người) và gói lưu trú 2 ngày 1 đêm trọn gói ăn uống, đốt lửa trại, giao lưu văn nghệ (700.000 đồng/người).

Du khách yêu thích sự tĩnh lặng có thể dạo bước dưới vườn bưởi mát rượi, tự tay hái và thưởng thức quả ngọt miễn phí tại gốc. Trang trại chỉ phụ thu nếu hái quá nhiều gây lãng phí, hoặc bán mang về với giá ưu đãi 20.000 đồng/kg.

Đối với du khách thích vận động, trang trại cung cấp dịch vụ lái xe Go-Kart (40.000 đồng/vòng), chuỗi trò chơi sông nước zipline, đu dây, cầu lắc (40.000 đồng/người), chèo SUP (80.000 đồng/giờ), hoặc tour lái xe địa hình vượt đường gập ghềnh vào khu vực thác nước thiên nhiên lân cận để tắm suối.

Anh Nguyễn Hoài Bắc (du khách ngụ xã Lâm Sơn) đánh giá cao không gian thoáng đãng cùng cảnh quan thiên nhiên gần gũi nơi đây. Anh Bắc cho biết các con anh đặc biệt yêu thích những trò chơi vận động được bố trí an toàn ở khu vực bên bờ sông. Cùng chung ấn tượng tích cực, em Trương Thị Kiều Hoa (du khách đến từ xã Bắc Ái) bày tỏ sự thích thú trước khung cảnh thiên nhiên gần gũi cùng các hoạt động giải trí như chèo SUP, chơi cầu lắc và không gian lưu trú sạch sẽ. Đặc biệt, vị khách trẻ này ấn tượng nhất là trải nghiệm được tự tay hái và thưởng thức trái cây chín mọng ngay trên cành.

Ghi nhận những phản hồi tích cực từ du khách, anh Nguyễn Hữu Hòa khẳng định HTX đang từng bước chuẩn hóa quy trình dịch vụ nhằm hướng tới phát triển bền vững. Trang trại kiên trì phát triển nông nghiệp sinh thái, ưu tiên canh tác theo hướng hữu cơ và dùng phân bón vi sinh cải tạo đất, giữ gìn môi trường xanh.

Điểm tựa sinh kế nơi quê nhà

Không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế cho HTX, trang trại Cham Charm Ninh Thuận còn tạo việc làm ổn định cho 28 lao động địa phương. Đội ngũ nhân sự được bố trí linh hoạt khi vắng khách, lực lượng nhà kính - nhà màng, cảnh quan và cơ khí nông nghiệp (nguồn thu nhập quan trọng thứ 2 của HTX) hay chăm sóc vườn sẽ chuyển sang hỗ trợ dẫn tour và vận hành trò chơi.

Theo chị Lê Thanh Hoài, Quản lý trang trại, HTX luôn chú trọng chế độ đãi ngộ để người lao động an tâm gắn bó, với mức thu nhập dao động từ 6 triệu đến hơn 10 triệu đồng/tháng tùy vị trí.

Không chỉ tạo cơ hội cho lực lượng trẻ, mô hình còn tạo việc làm vừa sức cho người lớn tuổi. Như trường hợp vợ chồng ông Hồng Văn Mành (ngụ xã Lâm Sơn), sau nhiều năm làm thợ hồ vất vả, nay cả hai đều làm việc tại trang trại. Với những phần việc như dọn dẹp khuôn viên, chăm sóc vườn cây, nguồn thu nhập ổn định hằng tháng giúp ông bà yên tâm trang trải cuộc sống.

Chia sẻ về định hướng thời gian tới, anh Nguyễn Hữu Hòa, Giám đốc HTX cho biết, HTX đang hoàn thiện kế hoạch mở rộng phân khu chăn nuôi bán hoang dã các giống vật nuôi thân thiện như hươu, dê, cừu. Mục đích nhằm làm phong phú thêm hệ sinh thái trải nghiệm, gia tăng sức hút đối với du khách khi ghé thăm trang trại. Đồng thời, HTX sẽ đưa vào vận hành tuyến xe chạy trên đường ray nhỏ dạo quanh khuôn viên 11 ha vườn cây ăn trái, giúp du khách tham quan thuận tiện hơn.

Sự kết hợp bài bản giữa nông nghiệp sạch và dịch vụ du lịch sinh thái tại HTX Du lịch - Nông nghiệp Lâm Sơn đang khẳng định hướng đi đúng đắn của mô hình nông nghiệp đa giá trị. Những bước đi vững chắc ấy không chỉ là bài học kinh tế của những người con xa quê trở về bám đất, mà còn là gợi ý thiết thực cho bài toán chuyển đổi cơ cấu kinh tế nông thôn theo hướng xanh, tuần hoàn và bền vững bên dòng sông Ông.

Bên cạnh mảng nông nghiệp kết hợp du lịch sinh thái, HTX Du lịch - Nông nghiệp Lâm Sơn còn phát huy thế mạnh chuyên môn ở mảng thi công xưởng nhà kính - nhà màng, cảnh quan và cơ khí nông nghiệp. Đây cũng chính là nguồn thu nhập quan trọng thứ 2 của đơn vị.