Lào Cai thu hút hàng trăm tỷ đồng vào chế biến nông sản

Nhà máy 600 tỷ đồng giữa vùng quế

Lào Cai xác định nông nghiệp là một trong những lĩnh vực ưu tiên thu hút đầu tư. Mục tiêu của tỉnh không chỉ nhằm có thêm dự án, mà quan trọng hơn là đưa vốn, công nghệ vào sản xuất, chế biến sâu, nâng giá trị nông sản và từng bước hình thành nền sản xuất hàng hóa quy mô lớn.

Đây cũng là một phần trong bài toán tăng trưởng của Lào Cai. Muốn đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng hai con số, lĩnh vực nông nghiệp cần tạo thêm giá trị trên chính những sản phẩm có lợi thế, thay vì chủ yếu dựa vào tăng diện tích hoặc sản lượng. Trong đó, chế biến sâu và thu hút doanh nghiệp tham gia từ sản xuất đến tiêu thụ đang được xem là hướng đi quan trọng.

Điển hình như Nhà máy chế biến quế, hồi có tổng mức đầu tư khoảng 600 tỷ đồng được xây dựng ngay tại vùng nguyên liệu; trang trại chăn nuôi lợn công nghệ cao gần 50 tỷ đồng cũng đang được đầu tư... Dù khác nhau về lĩnh vực, cả hai đều hướng tới sản xuất quy mô lớn, ứng dụng công nghệ và nâng giá trị sản phẩm nông nghiệp.

Với Lào Cai, quế là một trong những cây trồng có vùng nguyên liệu lớn. Tuy nhiên, sản phẩm hiện chủ yếu mới ở dạng nguyên liệu thô hoặc sơ chế nên giá trị mang lại chưa tương xứng với tiềm năng. Vì vậy, thu hút doanh nghiệp đầu tư chế biến sâu ngay tại vùng nguyên liệu sẽ giúp đa dạng sản phẩm, nâng giá trị cây quế và tăng giá trị sản xuất cho địa phương.

Tại xã Xuân Quang, Công ty Cổ phần Sản xuất và Xuất khẩu Quế Hồi Việt Nam (Vinasamex) đang đầu tư nhà máy chế biến trên diện tích khoảng 10 ha. Theo phê duyệt ban đầu, dự án có tổng mức đầu tư hơn 411 tỷ đồng. Trong quá trình triển khai, sau khi bổ sung các hạng mục và chi phí để đáp ứng yêu cầu thực tế, tổng mức đầu tư đến nay khoảng 600 tỷ đồng.

Bà Nguyễn Thị Huyền, Tổng Giám đốc Công ty Vinasamex tiết lộ: Giai đoạn 1, nhà máy dự kiến đạt công suất khoảng 15.000 tấn quế và 5.000 tấn hồi mỗi năm. Ngoài ra, nhà máy có thể sản xuất 500 tấn tinh dầu quế, 500 tấn tinh dầu hồi và khoảng 972 tấn sản phẩm có nguồn gốc từ quế mỗi năm. Dự kiến nhà máy sẽ đi vào hoạt động vào tháng 9/2026.

Đặc biệt, dự án đầu tư chế biến sâu ngay tại vùng nguyên liệu. Thay vì chủ yếu sơ chế quế, hồi, nhà máy sẽ sản xuất nhiều dòng sản phẩm có giá trị cao hơn như: tinh dầu, tinh chất, chiết xuất thực vật, hoạt chất và các phân tử tự nhiên phục vụ ngành thực phẩm, dược phẩm, hóa mỹ phẩm, hương liệu và chăm sóc sức khỏe.

“Đầu tư nhà máy ngay tại vùng nguyên liệu giúp đơn vị chủ động hơn trong sản xuất, đồng thời khai thác sâu hơn giá trị của cây quế. Không chỉ vỏ quế hay lá, cành và một số phụ phẩm trước đây có giá trị thấp cũng có thể tiếp tục được tận dụng để sản xuất tinh dầu”, bà Huyền cho biết.

Cách làm này mở ra khả năng khai thác gần như toàn bộ giá trị của cây quế, thay vì chỉ tập trung vào một vài sản phẩm truyền thống.

Đi cùng nhà máy là vùng nguyên liệu. Riêng khu vực phục vụ nhà máy, đơn vị đã liên kết với 900 hộ dân phát triển 1.500 ha quế hữu cơ. Ở quy mô toàn hệ thống, đến hết năm 2025, đơn vị duy trì liên kết với khoảng 4.007 hộ trên hơn 7.734 ha vùng nguyên liệu hữu cơ và bền vững.

Người dân tham gia chuỗi được hướng dẫn kỹ thuật sản xuất hữu cơ, ghi chép nhật ký nông hộ, kiểm soát tiêu chuẩn và hỗ trợ chứng nhận. Tùy chính sách của doanh nghiệp từng thời kỳ, nguyên liệu hữu cơ đạt chuẩn được thu mua với mức giá cao hơn hàng thông thường khoảng 5-10%.

Khi đi vào hoạt động, nhà máy đặt mục tiêu tạo khoảng 300 việc làm tại địa phương. Khoảng 2.000 hộ dân tại địa bàn và khu vực lân cận có cơ hội tiếp cận kiến thức canh tác hữu cơ, yêu cầu chất lượng và cơ chế bao tiêu đầu ra.

Tỉnh Lào Cai cũng có chính sách hỗ trợ phát triển vùng nguyên liệu phục vụ chế biến và xuất khẩu. Theo Nghị quyết 21/2025/NQ-HĐND, dự án vùng nguyên liệu quế từ 500 ha trở lên, đáp ứng đầy đủ điều kiện, có thể được hỗ trợ chi phí chứng nhận hữu cơ quốc tế, UEBT, mã số vùng trồng và một phần chi phí tham gia hoạt động thương mại quốc tế theo quy định.

Như vậy, gắn chế biến sâu với vùng nguyên liệu không chỉ nâng giá trị cây quế mà còn góp phần tăng thu nhập cho người dân địa phương.

Gần 50 tỷ đồng làm trang trại lợn

Không chỉ chế biến nông, lâm sản, Lào Cai đang thu hút đầu tư vào sản xuất nông nghiệp quy mô lớn. Trong lĩnh vực chăn nuôi, Công ty Minh Anh đã và đang đầu tư gần 50 tỷ đồng xây dựng và phát triển trang trại lợn trên diện tích hơn 5 ha.

Trang trại có quy mô khoảng 7.000 con/lứa, dự kiến nuôi 2 lứa/năm, tương đương khoảng 14.000 con/năm. Thay vì chăn nuôi nhỏ lẻ, dự án được đầu tư theo hướng tập trung, áp dụng công nghệ chuồng sàn, hệ thống quản lý và kiểm soát đàn vật nuôi nhằm nâng năng suất, hạn chế dịch bệnh.

Trang trại cũng đầu tư hệ thống xử lý nước thải tuần hoàn kết hợp công nghệ sinh học để xử lý chất thải, kiểm soát mùi và tăng khả năng tái sử dụng nước sau xử lý. Đây là những yêu cầu quan trọng khi chăn nuôi chuyển từ quy mô hộ sang sản xuất hàng hóa tập trung.

Ông Đỗ Việt Hùng, Giám đốc Công ty Minh Anh cho biết, trước khi quyết định đầu tư, đơn vị đã khảo sát nhiều khu vực. Qua tìm hiểu, nhận thấy miền Bắc vẫn còn nhiều cơ hội phát triển những trang trại chăn nuôi được đầu tư đồng bộ, quy mô lớn và kiểm soát chặt an toàn sinh học.

Lào Cai cũng có những điều kiện để lựa chọn đầu tư. “Là tỉnh biên giới, giáp Trung Quốc và có hệ thống cửa khẩu thuận lợi cho giao thương. Chúng tôi xác định trước mắt đầu tư trang trại chăn nuôi, sau khi hoạt động ổn định sẽ tiếp tục nghiên cứu các khâu khác để từng bước hình thành chuỗi sản xuất”, ông Hùng cho biết.

Khi đi vào hoạt động ổn định, trang trại dự kiến tạo khoảng 30-50 việc làm trực tiếp cho lao động địa phương. Công việc chủ yếu ở các khâu kỹ thuật chăn nuôi, thú y, vận hành, xử lý môi trường, bảo trì và quản lý.

Ngoài số lao động làm việc trực tiếp, hoạt động của trang trại còn kéo theo nhu cầu vận chuyển, thức ăn chăn nuôi, vật tư, thiết bị, thú y và các dịch vụ kỹ thuật. Đơn vị cũng không muốn chỉ dừng lại ở việc nuôi khoảng 14.000 con lợn mỗi năm.

Theo ông Hùng, sau khi trang trại vận hành ổn định, Công ty Minh Anh dự kiến nghiên cứu đầu tư theo từng giai đoạn vào con giống, thức ăn chăn nuôi, dịch vụ thú y, giết mổ, sơ chế, chế biến và phân phối sản phẩm.

Việc liên kết với người chăn nuôi tại địa phương cũng được đơn vị tính đến. “Người dân có thể tham gia trong quá trình sản xuất. Đơn vị có thể hỗ trợ con giống, kỹ thuật, quy trình an toàn sinh học và kết nối đầu ra. Khi nhiều người cùng tham gia thì hiệu quả của dự án sẽ không chỉ nằm trong khu trang trại”, ông Hùng chia sẻ.

Nếu kế hoạch này được triển khai, từ một trang trại có thể hình thành thêm nhiều hoạt động sản xuất, dịch vụ xung quanh. Người chăn nuôi, hợp tác xã, đơn vị cung cấp vật tư, thức ăn, vận chuyển, thú y, giết mổ và chế biến đều có thể tham gia.

Có thể thấy, nhà máy chế biến quế và trang trại chăn nuôi quy mô lớn là hai trong số các dự án đã và đang được tỉnh Lào Cai thu hút đầu tư nhằm đẩy mạnh chế biến, sản xuất hàng hóa, nâng giá trị nông sản, tạo việc làm và đóng góp vào tăng trưởng của tỉnh trong thời gian tới.