Mạ khay cấy máy cho hiệu quả kinh tế cao hơn 9

Mới ngày nào vào tháng 2 năm 2026, đoàn công tác của xã Đa Phúc do ông Nguyễn Hồng Minh, Bí thư Đảng ủy dẫn đầu xuống thăm mô hình 50 ha mạ khay cấy máy, nghe báo cáo về công tác chuẩn bị giống, vật tư, nước, những thuận lợi, khó khăn trong quá trình triển khai. Thế mà nay cánh đồng lúa HD11 ở đây đã chín vàng, đều tăm tắp, hứa hẹn một vụ mùa bội thu. 235 hộ thành viên của HTX Nông nghiệp (NN) Thanh Mai, nơi thực hiện mô hình không khỏi vui mừng khi thấy lúa sinh trưởng tốt, năng suất cao hơn 10-15%, hiệu quả kinh tế cao hơn từ 9-11 triệu đồng/ha so với lúa cấy bằng tay thông thường.

Theo thống kê diện tích gieo trồng lúa của Hà Nội năm 2025 đạt 149.524 ha; năng suất bình quân 61,3 tạ/ha; sản lượng 899.733 tấn; cơ cấu giống chất lượng cao đạt gần 80% (J02, TBR225, VRN 20, Đài thơm 8, HD11, TĐ 25, nếp cái hoa vàng...).

Những năm qua, nhờ việc đưa các giống lúa mới năng suất, chất lượng cao, thích ứng với biến đổi khí hậu vào sản xuất; cùng với áp dụng các biện pháp kỹ thuật canh tác đồng bộ đã đem lại hiệu quả kinh tế rõ rệt cho người trồng lúa Thủ đô... Tuy nhiên, tỷ lệ cơ giới hóa trong khâu gieo cấy của Hà Nội vẫn còn khiêm tốn, việc mở rộng phương thức sản xuất này gặp nhiều khó khăn.

Thực hiện chỉ đạo của UBND thành phố, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, vụ xuân năm 2026, Trung tâm Khuyến nông Hà Nội đã triển khai triển khai mô hình ứng dụng mạ khay cấy máy trên diện tích 300 ha tại 4 xã, cụ thể gồm: HTX NN Phú Xuân Khai Thái, xã Đại Xuyên; HTX NN Phú Chuyên, xã Chuyên Mỹ; HTX NN Thanh Mai, xã Đa Phúc; HTX DVNN & KDTH Nam Sơn, xã Trung Giã. Các hộ tham gia mô hình được cấp hỗ trợ 50% giống với định mức 35 kg/ha, tổng lượng là 7.000 kg gồm các loại: Ngọc nương 9 (1.750 kg), Đài thơm 8 (1.750 kg), TĐ 25 (875 kg), HD 11 (875 kg), TBR225 (1.750 kg). Tất cả được cấp đảm bảo kịp thời vụ và chất lượng theo yêu cầu của mô hình.

Ngoài ra, các hộ tham gia mô hình còn hỗ trợ 50% lượng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật (BVTV) tổng lượng là: 400.000 kg phân hữu cơ vi sinh, 39.000 kg phân đạm, 69.400 kg supe lân Lâm Thao, 23.200 kg kali, 11.200 gói thuốc trừ bệnh đạo ôn Angate 75WP. Trong quá trình cấp hỗ trợ có sự kiểm tra, giám sát của UBND xã và cán bộ chỉ đạo mô hình. Tất cả các loại giống, vật tư hỗ trợ đều được cấp phát đến 100% số hộ tham gia mô hình đảm bảo đúng chủng loại, chất lượng và đủ số lượng theo định mức.

Kết quả, giống lúa Ngọc nương 9 trong mô hình ứng dụng mạ khay cấy máy tại xã Đại Xuyên cho thấy: Cây lúa sinh trưởng và phát triển đồng đều (thời gian sinh trưởng 130 ngày), chiều cao cây trung bình 110-115 cm, dạng cây đẹp, trỗ thoát, khoe bông, đẻ nhánh trung bình (9,0 bông/khóm); bộ lá đứng, lòng mo, xanh trung bình; số hạt chắc/bông đạt 145 hạt/bông, xếp hạt trung bình, hạt thon dài, màu vàng sáng. So sánh giữa lúa cấy máy và lúa cấy tay trên giống lúa Ngọc nương 9 cho thấy: Lúa cấy bằng máy số bông/m2 nhiều hơn, bông to dài hơn, ruộng thông thoáng nên sâu bệnh hại ít hơn, năng suất cao hơn lúa cấy tay 24,4 kg/sào/vụ.

Chi phí cho 1 ha sản xuất mạ khay, cấy máy là 9.600.000 đồng; chi phí cho 1 ha cấy tay là 1.260.000 đồng. Như vậy, gieo mạ khay, cấy máy giảm được chi phí cho người sản xuất so với gieo mạ dược, cấy tay là 3.500.000 đồng/ha/vụ (130.000 đồng/sào/vụ). Tính ra 1 máy cấy 6 hàng một ngày làm việc 8 giờ cấy được từ 2,5-2,7 ha, bằng từ 45-50 người vừa cấy và nhổ mạ, mật độ cấy 24 khóm/m2 (hàng x hàng = 30 cm; khóm x khóm = 14 cm, mỗi khóm cấy từ 3-4 dảnh). Đặc biệt lúa cấy bằng máy sinh trưởng, phát triển tốt, cho năng suất và hiệu quả kinh tế cao, cụ thể: Giảm chi phí sản xuất từ 3,8-4,0 triệu đồng/ha; Giảm giống, giảm lượng thuốc BVTV, giảm công lao động do cấy nông, thưa nên lúa đẻ nhánh sớm, khỏe, ruộng lúa thông thoáng, hạn chế sâu bệnh; Giải phóng sức lao động trong nông nghiệp (nhất là lao động nữ ở những khâu nặng nhọc như gieo mạ, nhổ mạ, cấy…). Số lao động dôi ra có thể làm các công việc khác để tạo ra nhiều sản phẩm cho xã hội.

Năng suất tăng từ 11-13% so với lúa cấy truyền thống. Lợi nhuận bình quân của lúa cấy bằng máy cao hơn lúa cấy truyền thống khoảng 10-11 triệu đồng/ha/vụ. Giống lúa mới Ngọc nương 9 vượt trội so với giống lúa cũ Bắc thơm số 7 mà bà con ở Đại Xuyên quen dùng từ 9,2-9,5 triệu đồng/ha/vụ. Mặt khác, kết quả mô hình còn làm thay đổi tập quán sản xuất lúa nhỏ lẻ, manh mún; tạo sự liên kết trong sản xuất; thúc đẩy việc dồn điền đổi thửa là điều kiện để thúc đẩy cơ giới hóa đồng bộ trong sản xuất lúa, hình thành vùng sản xuất lúa hàng hóa tập trung.

Bài viết có sự phối hợp của Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội