Mỗi câu chuyện nông thôn đều có thể trở thành sức mạnh mềm quốc gia

Hướng tới dấu mốc 101 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam (1925-2026), xin Bộ trưởng chia sẻ góc nhìn về vai trò của báo chí trong việc phát triển văn hóa, quảng bá hình ảnh đất nước, con người nông thôn Việt Nam và đồng hành cùng ngành du lịch lan tỏa giá trị Việt tới công chúng trong và ngoài nước?

Trải qua 101 năm đồng hành cùng dân tộc, báo chí cách mạng Việt Nam luôn là lực lượng tiên phong trên mặt trận tư tưởng, văn hóa; là tiếng nói của thời đại, là nhịp cầu kết nối giữa Đảng, Nhà nước với Nhân dân, giữa Việt Nam với thế giới. Không chỉ phản ánh hiện thực đời sống, báo chí còn góp phần kiến tạo nhận thức xã hội, nuôi dưỡng niềm tin, khơi dậy khát vọng phát triển và lan tỏa những giá trị tốt đẹp của dân tộc Việt Nam đến bạn bè quốc tế.

Trong hành trình đó, Báo Nông nghiệp và Môi trường giữ một vị trí rất đặc biệt. Bởi phía sau những mùa vàng bội thu, những sản phẩm nông nghiệp vươn ra thế giới hay những vùng quê đang từng ngày đổi mới không chỉ là câu chuyện về kinh tế, mà còn là câu chuyện về văn hóa, con người và bản sắc Việt Nam. Đó là hình ảnh nông dân cần cù, chịu thương, chịu khó, thông minh, sáng tạo; những làng nghề truyền thống lưu giữ ký ức văn hóa dân tộc; những cộng đồng dân cư gìn giữ nếp sống, phong tục, lễ hội và tri thức bản địa được bồi đắp qua nhiều thế hệ.

Những câu chuyện ấy, khi được báo chí phát hiện và kể lại bằng ngôn ngữ chân thực, giàu cảm xúc và tính nhân văn, sẽ vượt ra ngoài khuôn khổ của một bản tin hay một phóng sự thông thường để trở thành những thông điệp văn hóa có sức lay động lòng người. Đó cũng chính là nền tảng quan trọng để phát triển du lịch bền vững, du lịch xanh, du lịch cộng đồng và du lịch nông nghiệp - những xu hướng đang ngày càng được du khách trong nước và quốc tế quan tâm lựa chọn.

Tôi cho rằng, sứ mệnh của báo chí hôm nay không chỉ dừng lại ở tuyên truyền hay quảng bá, mà còn tham gia trực tiếp vào quá trình kiến tạo giá trị, xây dựng thương hiệu quốc gia và bồi đắp sức mạnh mềm của đất nước. Mỗi tác phẩm báo chí được thực hiện bằng trách nhiệm xã hội, chiều sâu văn hóa và tinh thần đổi mới sáng tạo đều có thể trở thành một nhịp cầu kết nối Việt Nam với thế giới; góp phần định hình hình ảnh một đất nước xanh hơn, nhân văn, giàu bản sắc và phát triển bền vững hơn.

Trong bối cảnh hiện nay, Báo Nông nghiệp và Môi trường* có vai trò gì để góp phần chuyển hóa các giá trị nông nghiệp - nông dân - nông thôn thành “sức mạnh mềm” trong quảng bá hình ảnh quốc gia, thưa Bộ trưởng?*

Khoảng 60% dân số nước ta đang sinh sống ở khu vực nông thôn. Nông nghiệp, nông dân và nông thôn không chỉ là một lĩnh vực sản xuất hay một không gian sinh tồn của cộng đồng các dân tộc Việt Nam, mà còn là nơi lưu giữ những tầng sâu văn hóa của dân tộc. Trong từng cánh đồng lúa, từng dòng sông, khu rừng, làng nghề truyền thống, trong những tập quán canh tác, nghệ thuật ẩm thực, lễ hội dân gian hay tri thức bản địa được trao truyền qua nhiều thế hệ đều chứa đựng những giá trị văn hóa đặc sắc làm nên bản sắc Việt Nam.

Một bài viết về sản vật địa phương, một phóng sự về làng nghề truyền thống, một câu chuyện về những cộng đồng đang ngày đêm gìn giữ di sản văn hóa hay một mô hình nông nghiệp xanh gắn với bảo vệ môi trường đều có thể trở thành những “đại sứ mềm”, góp phần đưa hình ảnh Việt Nam đến gần hơn với bạn bè năm châu.

Tôi mong Báo Nông nghiệp và Môi trường sẽ tiếp tục là cầu nối tin cậy để đưa các chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước thấm sâu vào đời sống văn hóa, tinh thần, trong tư duy và hành động sản xuất kinh doanh của mỗi hộ gia đình, của doanh nghiệp, của mỗi người dân. Thông qua các tuyến bài chuyên sâu, đa chiều và giàu tính phát hiện được kết hợp với phương thức sản xuất báo chí hiện đại, đa phương tiện, ứng dụng hiệu quả trí tuệ nhân tạo (AI), Báo có thể góp phần đưa các vấn đề về chuyển đổi xanh, kinh tế tuần hoàn, bảo vệ môi trường, sử dụng hiệu quả tài nguyên thiên nhiên và thích ứng với biến đổi khí hậu trở thành những nội dung gần gũi, dễ tiếp cận hơn đối với người dân và doanh nghiệp.

Đây cũng là cơ hội để phác họa một Việt Nam đang phát triển theo hướng hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế, bảo vệ môi trường và gìn giữ các giá trị văn hóa truyền thống. Với truyền thống hơn 80 năm đồng hành cùng nông dân, nông nghiệp và khu vực nông thôn, Báo Nông nghiệp và Môi trường đang nắm giữ một sứ mệnh rất ý nghĩa trong việc lan tỏa hình ảnh đất nước từ chính những giá trị gần gũi, bình dị và bền vững đó.

Đặc biệt, Báo cần tiếp tục phát hiện, tôn vinh và lan tỏa những mô hình tiêu biểu, những sáng kiến, sáng tạo, những con người bình dị đang âm thầm đóng góp cho sự phát triển của cộng đồng. Những giá trị tốt đẹp ấy được kết nối và lan tỏa rộng rãi, không chỉ tạo động lực cho sự phát triển bền vững trong nước mà còn góp phần bồi đắp hình ảnh, uy tín và sức mạnh mềm của Việt Nam trên trường quốc tế.

Theo Bộ trưởng, làm thế nào để báo chí Việt Nam vừa bắt kịp xu hướng truyền thông toàn cầu, vừa giữ được bản sắc và những giá trị cốt lõi của báo chí cách mạng?

Bước vào kỷ nguyên phát triển mới của đất nước, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nhiều lần nhấn mạnh yêu cầu xây dựng nền báo chí cách mạng Việt Nam chuyên nghiệp, nhân văn, hiện đại, phát triển tương xứng với tầm vóc dân tộc và khát vọng vươn lên của đất nước. Những chỉ đạo đó vừa thể hiện sự quan tâm sâu sắc của Đảng đối với báo chí, vừa là sự kỳ vọng, đồng thời cũng là lời hiệu triệu để mỗi cơ quan báo chí, mỗi người làm báo tiếp tục đổi mới, sáng tạo và khẳng định vai trò tiên phong của mình trong thời đại mới.

Theo tôi, thách thức lớn nhất nhưng cũng là cơ hội lớn nhất của báo chí hiện nay nằm ở khả năng dung hòa giữa yêu cầu hội nhập sâu rộng với xu thế truyền thông toàn cầu, nhưng vẫn giữ vững những giá trị cốt lõi của nền báo chí cách mạng. Trong một thế giới mà công nghệ số, AI và các nền tảng truyền thông xuyên biên giới đang làm thay đổi sâu sắc cách con người tiếp cận thông tin, báo chí của chúng ta không thể đứng ngoài cuộc.

Nhưng đổi mới không có nghĩa là đánh mất bản sắc; hiện đại hóa không đồng nghĩa với việc xa rời những giá trị đã làm nên sức mạnh và uy tín của báo chí cách mạng suốt hơn một thế kỷ qua. Đó chính là tính chính xác, tính định hướng, tinh thần nhân văn và trách nhiệm xã hội. Báo chí phải là nơi nuôi dưỡng niềm tin xã hội, lan tỏa những giá trị tốt đẹp, góp phần củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc và thúc đẩy tinh thần hội nhập quốc tế.

Các cơ quan báo chí cần tiếp tục đổi mới mạnh mẽ về mô hình hoạt động, quản trị và phương thức sản xuất nội dung; chủ động ứng dụng khoa học, công nghệ, thúc đẩy chuyển đổi số để nâng cao chất lượng, hiệu quả và sức lan tỏa của thông tin. Việc sắp xếp, tinh gọn hệ thống báo chí theo hướng tinh, gọn, mạnh không chỉ nhằm nâng cao hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả hoạt động mà còn tạo điều kiện để báo chí phát triển chuyên nghiệp hơn, hiện đại hơn và hội nhập quốc tế sâu rộng hơn.

Mỗi nhà báo không chỉ là người truyền tải thông tin mà còn là người gìn giữ sự thật, bảo vệ công lý, bảo vệ những giá trị tốt đẹp của xã hội và góp phần viết tiếp hành trình vẻ vang của nền báo chí cách mạng Việt Nam trong kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc. Vì vậy, việc xây dựng đội ngũ những người làm báo vững vàng về bản lĩnh chính trị, trong sáng về đạo đức nghề nghiệp, tinh thông nghiệp vụ và làm chủ công nghệ hiện đại có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

Trong bối cảnh chuyển đổi số đang làm thay đổi sâu sắc hệ sinh thái truyền thông toàn cầu, theo Bộ trưởng, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch sẽ có những định hướng, cơ chế và chính sách gì để hỗ trợ các cơ quan báo chí đổi mới mô hình hoạt động?

Chuyển đổi số không đơn thuần là quá trình ứng dụng công nghệ, mà là một bước chuyển mang tính chiến lược nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh, năng lực thích ứng và sức lan tỏa của báo chí trong thời đại mới. Mục tiêu không chỉ là giúp các cơ quan báo chí bắt kịp sự phát triển của công nghệ, mà quan trọng hơn là tạo khung khổ pháp lý, cơ chế chính sách và điều kiện thuận lợi để báo chí tiếp tục đổi mới mô hình hoạt động dựa trên nền tảng số, ứng dụng khoa học công nghệ và quản trị hiện đại, từ đó phát triển mạnh mẽ hơn.

Trên tinh thần đó, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đang tập trung tham mưu với Chính phủ, Quốc hội và phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành, địa phương tiếp tục hoàn thiện hệ thống thể chế, chính sách pháp luật về báo chí và truyền thông số theo hướng đồng bộ, hiện đại, phù hợp với thực tiễn phát triển mới, thúc đẩy các cơ chế hỗ trợ để các cơ quan báo chí đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, nhất là AI và các công nghệ mới vào quy trình sản xuất, quản trị và phân phối nội dung; xây dựng các nguyên tắc, chuẩn mực và hướng dẫn phù hợp trong việc ứng dụng AI vào hoạt động báo chí, bảo đảm tính minh bạch, trách nhiệm và phục vụ lợi ích chung của xã hội.

Như vậy, cần phải tiếp tục đổi mới công tác đào tạo, bồi dưỡng, đào tạo lại và đào tạo chuyên sâu; tăng cường liên kết giữa cơ quan báo chí với các cơ sở đào tạo, viện nghiên cứu và doanh nghiệp công nghệ nhằm hình thành đội ngũ nhà báo không chỉ vững vàng về bản lĩnh chính trị, trong sáng về đạo đức nghề nghiệp mà còn có khả năng làm chủ công nghệ, thích ứng nhanh với những biến đổi của môi trường truyền thông hiện đại.

Những giải pháp đồng bộ đó nhằm thực hiện mục tiêu xuyên suốt là xây dựng nền báo chí cách mạng Việt Nam ngày càng chuyên nghiệp, hiện đại, nhân văn; vừa tiên phong trong chuyển đổi số, vừa giữ gìn và phát huy những giá trị cốt lõi đã làm nên bản sắc của báo chí cách mạng, đáp ứng kỳ vọng của Đảng, Nhà nước và niềm tin của Nhân dân trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.

Nhân dịp 101 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam, Bộ trưởng muốn gửi gắm điều gì tới đội ngũ những người làm báo đang đứng trước yêu cầu vừa đổi mới mạnh mẽ, vừa giữ gìn đạo đức và sứ mệnh nghề nghiệp?

Từ những năm tháng đấu tranh giành độc lập dân tộc đến công cuộc đổi mới, hội nhập và phát triển đất nước hôm nay, báo chí luôn là tiếng nói của Đảng, Nhà nước, là diễn đàn tin cậy của Nhân dân, là lực lượng quan trọng góp phần khơi dậy khát vọng và ý chí quyết tâm xây dựng đất nước phồn vinh, hạnh phúc của mỗi người dân.

Nhân dịp kỷ niệm 101 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam, tôi xin gửi tới các thế hệ người làm báo cả nước những tình cảm trân trọng, lòng biết ơn sâu sắc và những lời chúc mừng tốt đẹp nhất. Chúc đội ngũ những người làm báo luôn giữ vững ngọn lửa nghề nghiệp, phát huy truyền thống vẻ vang của nền Báo chí Cách mạng Việt Nam, không ngừng đổi mới, làm chủ công nghệ; tiếp tục lan tỏa niềm tin, khơi dậy khát vọng cống hiến và đồng hành cùng dân tộc trên hành trình xây dựng một Việt Nam hùng cường, thịnh vượng, nhân văn và hạnh phúc.

Trân trọng cảm ơn Bộ trưởng!