Mọt đục quả cà phê và cách chặn trước khi lan cả vườn

Mọt đục quả cà phê là con bọ cánh cứng rất nhỏ, đục lỗ ở rốn trái để đẻ trứng bên trong nhân, khiến trái rụng non, nhân bị đục rỗng, giảm cả sản lượng lẫn chất lượng. Cách chặn hiệu quả nhất là cắt đứt nơi trú ẩn giữa hai vụ: thu hái sạch, gom trái rụng và trái sót, phơi khô nhân đạt độ ẩm an toàn, kết hợp kiểm tra định kỳ để xử lý khi mật độ còn thấp.

Dấu hiệu nhận biết

• Lỗ tròn rất nhỏ ở đầu trái (vùng rốn), đôi khi có bột mịn đùn ra.
• Bổ trái thấy đường hầm trong nhân, có mọt trưởng thành, trứng, sâu non màu trắng.
• Trái xanh bị đục thường vàng sớm rồi rụng; trái lớn bị đục vẫn chín nhưng nhân bị hư, đen.
• Hạt khi phơi có lỗ thủng — bị trừ giá khi bán.

Đối chiếu tại chẩn đoán mọt đục quả cà phê.

Vì sao mọt lan cả vườn?

• Mọt sống sót qua mùa khô trong trái khô còn sót trên cây và trái rụng dưới đất.
• Khi trái vụ mới bắt đầu cứng nhân, mọt từ các nguồn này bay ra tấn công.
• Một trái bị đục có thể nuôi nhiều thế hệ mọt, nên mật độ tăng rất nhanh nếu để trái sót.

Cách chặn trước khi lan

• Thu hái sạch: hái hết trái chín, không để trái khô sót trên cây sau vụ.
• Gom trái rụng: nhặt trái dưới gốc, đem phơi khô hoặc tiêu hủy, không để rải rác trong vườn.
• Phơi khô và bảo quản đúng cách: nhân phơi đạt độ ẩm an toàn thì mọt không sống được trong kho — xem độ ẩm nhân cà phê bảo quản.
• Theo dõi bằng bẫy: treo bẫy hấp dẫn mọt để biết thời điểm mọt bay nhiều.
• Dùng chế phẩm sinh học: nấm ký sinh côn trùng như Beauveria có thể giúp giảm mật độ mọt.
• Phun thuốc khi cần: chỉ phun khi mật độ trái bị đục vượt ngưỡng khuyến cáo; dùng thuốc được đăng ký trừ mọt cà phê, phun đúng thời điểm mọt đang bay tìm trái, theo nhãn.
• Làm đồng loạt: vệ sinh vườn theo khu vực; một vườn để trái sót có thể làm nguồn mọt cho cả xóm.

Câu hỏi thường gặp

Mọt đục quả có phá cả cà phê trong kho không? Có, nếu nhân còn ẩm. Cà phê phơi chưa đủ khô, để kho ẩm thấp là môi trường thuận lợi để mọt tiếp tục sinh sản.

Phun thuốc lúc nào là hiệu quả nhất? Khi mọt trưởng thành đang bay ra khỏi trái cũ để tìm trái mới, trước khi chúng chui sâu vào nhân. Một khi mọt đã ở trong nhân, thuốc khó tác động.

Có cần phun nếu chỉ thấy vài trái bị đục? Mật độ thấp thì ưu tiên vệ sinh vườn và theo dõi. Phun tràn lan khi mật độ thấp vừa tốn kém vừa giết thiên địch.

Nên tham khảo thêm cán bộ khuyến nông hoặc chuyên gia địa phương khi áp dụng cho vườn của bạn.