Na bở bén rễ đất Đầm Hà

Mạnh dạn chuyển đổi

Hiện nay, ở một số địa phương của thành phố Quảng Ninh, xu hướng chuyển đổi cơ cấu cây trồng đang được người dân, chính quyền và các cơ quan chuyên môn tích cực triển khai. Đơn cử tại thôn Tân Bình, xã Đầm Hà, những vườn na xanh mướt đang dần thay thế một phần diện tích cây trồng trước đây.

Gia đình ông Toàn (xã Đầm Hà) hiện có khoảng 0,8 ha na bở với gần 800 gốc. Một số cây đã bước sang năm thứ ba, số còn lại mới trồng được khoảng hai năm và dự kiến bắt đầu cho thu hoạch vào năm tới. Na là cây đòi hỏi kỹ thuật chăm sóc cao. Đất không phù hợp hoặc xử lý không đúng kỹ thuật có thể khiến cây sinh trưởng kém, thậm chí bị thối rễ, chết cây.

Trước khi chuyển sang trồng na, gia đình ông Toàn từng trồng cam, tuy nhiên hiệu quả kinh tế không như kỳ vọng. “Trước tôi trồng cam, giá chỉ khoảng 10.000 đồng/kg. Một vụ thu được 4 - 5 tấn quả nhưng tính ra chỉ được khoảng 40 - 60 triệu đồng, mà thu hoạch, vận chuyển, cắt bán cũng rất vất vả. Cây na giá tại vườn khoảng 70.000 đồng/kg nên tôi thấy có triển vọng hơn”, ông Toàn chia sẻ.

Thời gian đầu, ông Toàn chủ động đăng thông tin bán sản phẩm qua các nhóm Zalo. Khi khách hàng biết đến sản phẩm, việc tiêu thụ trở nên thuận lợi hơn, nhiều người chủ động tìm đến tận vườn đặt mua, giảm đáng kể công sức vận chuyển. Vụ thu hoạch đầu, mô hình na bở của ông Toàn đạt sản lượng hơn 200kg.

“Trước mắt tôi tập trung chăm sóc tốt diện tích đang có. Khi cây phát triển ổn định, hiệu quả rõ ràng mới tính chuyện mở rộng. Đất còn nhưng thiếu người làm, mở rộng mà không chăm sóc được thì cũng không hiệu quả”, ông Toàn cho biết.

Kỹ thuật quyết định chất lượng quả

Với cây na, kinh nghiệm của người trồng là quan trọng nhưng chưa đủ. Từ khâu chọn đất, trồng, chăm sóc, đốn tỉa đến xử lý ra hoa, thụ phấn đều cần được thực hiện đúng kỹ thuật.

Do đó, Trung tâm Khuyến nông và Quản lý Bảo vệ, phát triển rừng Quảng Ninh đã triển khai mô hình "Trồng, thâm canh cây na mới theo VietGAP tại một số tỉnh phía Bắc", kỹ sư Nguyễn Văn Phú là chủ nhiệm dự án.

Riêng năm 2026, dự án bố trí 8 ha mô hình chăm sóc na năm thứ hai và 7 ha trồng mới tại Quảng Ninh. Cùng với xây dựng mô hình, các hộ dân được tập huấn, hướng dẫn kỹ thuật trồng, chăm sóc, đốn tỉa, xử lý ra hoa rải vụ, phòng trừ sâu bệnh và thu hoạch.

Với gia đình ông Toàn, sự hỗ trợ về kỹ thuật đã giúp giảm đáng kể những bỡ ngỡ trong quá trình chuyển đổi. Theo ông Toàn, cán bộ Trung tâm thường xuyên hướng dẫn cụ thể, nhất là kỹ thuật cắt tỉa và thụ phấn. Đây là những khâu có ý nghĩa trực tiếp tới khả năng đậu quả và chất lượng quả na.

“Lúc đầu tôi cũng rất lo vì na khó chăm sóc. Được cán bộ khuyến nông hướng dẫn kỹ thuật cắt tỉa, thụ phấn nên mình làm đúng hơn. Khi thụ phấn đúng kỹ thuật, khoảng 80% số quả đạt tiêu chuẩn, quả tròn, đẹp, ít bị méo. Có cán bộ kỹ thuật hướng dẫn mình yên tâm hơn rất nhiều”, ông Toàn chia sẻ

Không chỉ riêng hộ ông Toàn, mục tiêu của dự án là đưa tiến bộ kỹ thuật đến trực tiếp người sản xuất, từng bước thay đổi phương thức canh tác truyền thống. Theo kế hoạch, mô hình trồng mới năm 2026 đặt mục tiêu tỷ lệ cây sống sau trồng trên 95%, cây sinh trưởng, phát triển tốt.

Kỹ sư Nguyễn Văn Phú cho biết, việc chuyển giao kỹ thuật được xác định là nội dung cốt lõi để nâng cao hiệu quả sản xuất na tại Quảng Ninh. Người dân không chỉ được hướng dẫn cách chăm sóc cây mà còn được tiếp cận quy trình sản xuất theo VietGAP, kỹ thuật đốn tỉa, tạo quả, xử lý ra hoa rải vụ và phòng trừ sâu bệnh.

Mục tiêu cuối cùng là tạo ra những vườn na sinh trưởng tốt, nâng chất lượng sản phẩm, kéo dài thời gian khai thác và giảm áp lực tiêu thụ khi vào chính vụ. Dự án cũng hướng tới xây dựng liên kết sản xuất, tiêu thụ sản phẩm gắn với tổ khuyến nông cộng đồng, HTX và doanh nghiệp.