Nắm vững giới hạn dư lượng, tránh rủi ro xuất khẩu

Một lô hàng nông sản xuất khẩu thuận lợi thông quan ở thị trường này, nhưng có thể bị trả về tại thị trường khác, dù chất lượng và quy trình canh tác không thay đổi. Nguyên nhân không nằm ở việc nông dân “dùng sai”, mà có quá nhiều bộ tiêu chuẩn quy định giới hạn dư lượng tối đa (MRL) khác nhau.

Thông tin này được TS Trần Thanh Tùng, Trung tâm Kiểm định và Khảo nghiệm thuốc bảo vệ thực vật phía Nam đưa ra tại Hội thảo “Giải pháp tích hợp quản lý dịch hại và công nghệ sau thu hoạch nâng cao giá trị nông sản xuất khẩu”, do Trường Nông nghiệp và Viện Công nghệ sinh học và thực phẩm, trực thuộc Đại học Cần Thơ đồng tổ chức ngày 21/8.

TS Trần Thanh Tùng phân tích, hiện có khoảng 26 thị trường trên thế giới thiết lập ngưỡng dư lượng tối đa cho nông sản. Tuy nhiên, mỗi thị trường lại xây dựng một bộ tiêu chuẩn riêng, phù hợp với đặc điểm tiêu dùng và đánh giá rủi ro của mỗi quốc gia.

Thị trường châu Âu quy định giới hạn dư lượng tối đa của hoạt chất Dimethomorph trên sầu riêng phải dưới 0,01 mg/kg. Trong khi đó, sầu riêng xuất khẩu vào Trung Quốc chủ yếu kiểm soát Cadimi, đạt ngưỡng từ 0,05 mg/kg trở xuống. Đây chính là rào cản kỹ thuật lớn nhất khiến nông dân gặp khó khăn trong việc đồng bộ hóa sản xuất.

Các quốc gia nhập khẩu cũng đang tìm cách hài hòa hóa quy định chung để thuận lợi cho cả người sản xuất lẫn người tiêu dùng, nhưng đến nay việc này vẫn chưa thể thực hiện được trên quy mô toàn cầu.

Bên cạnh đó, hiện nay một số thị trường liên tục thay đổi quy định về hoạt chất kiểm soát, điều này cũng gây ảnh hưởng đến sản xuất của nông dân. Đơn cử, trước năm 2024, Liên minh châu Âu (EU) cho phép mức dư lượng hoạt chất Oxamyl trên hầu hết nông sản dao động từ 0,01-0,05 mg/kg. Nhưng kể từ ngày 11/5/2024, EU đã điều chỉnh ngưỡng này xuống còn 0,001 mg/kg, chỉ giữ mức cao hơn cho một số ít sản phẩm ngoại lệ như quả bơ (0,005 mg/kg), cà chua (0,002 mg/kg); nhóm ngũ cốc trong đó có gạo và hạt ca cao được giữ ở 0,01 mg/kg.

Ở một số thị trường khác, các hoạt chất Chlorpyrifos hay Fipronil cũng đã được đưa ra khỏi danh mục được phép tồn dư. Những thay đổi này phản ánh xu hướng chung là các nước nhập khẩu ngày càng nâng cao yêu cầu an toàn thực phẩm. Vì thế, nông dân và doanh nghiệp cần cập nhật thông tin thường xuyên, thay vì chỉ dựa vào kinh nghiệm những vụ mùa trước.

Bên cạnh đó, một số hoạt chất trên những loại nông sản chủ lực, mang lại lợi thế cạnh tranh lớn cho Việt Nam như: Thanh long, xoài, vú sữa, sầu riêng, hồ tiêu hiện vẫn đang thiếu giới hạn dư lượng tối đa tại một số thị trường.

Ông Tùng cho rằng, khi giới hạn dư lượng tối đa chưa được thiết lập tại một thị trường cụ thể, đây là điều doanh nghiệp và nông dân cần chủ động tìm hiểu và lưu ý trước khi xuất khẩu, để hạn chế rủi ro cho lô hàng.

MRL không phải là thước đo mức độ an toàn thực phẩm, mà là một quy định mang tính thương mại quốc tế, giúp hàng hóa được lưu thông thuận lợi qua biên giới. Một nông sản có dư lượng vượt MRL của một thị trường cụ thể không đồng nghĩa với việc sản phẩm đó không an toàn cho sức khỏe.

Các giải pháp nhằm giảm nguy cơ dư lượng trong nông sản được chuyên gia khuyến nghị là chủ động nắm vững yêu cầu giới hạn dư lượng tối đa của từng thị trường mục tiêu, theo hoạt chất và loại nông sản. Ưu tiên lựa chọn thuốc bảo vệ thực vật đã có giới hạn dư lượng tối đa tại nước nhập khẩu, có hiệu lực tốt và thời gian cách ly phù hợp.

Về lâu dài, việc phối hợp cùng các cơ quan nghiên cứu để chủ động đề xuất thiết lập MRL mới cho những cây trồng tiềm năng xuất khẩu sẽ giúp nông sản Việt Nam ngày càng tự tin hơn khi bước ra thị trường quốc tế.