Nghiên cứu xây dựng Đề án thành lập sàn giao dịch nông, thủy sản nhằm quảng bá, kết nối giao thương

Ngày 30/10, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng chủ trì cuộc họp về tình hình sản xuất, tiêu thụ, xuất nhập khẩu nông, lâm, thủy sản và các giải pháp thực hiện mục tiêu tăng trưởng năm 2026.

Theo báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, trong 10 tháng năm 2026, nguồn cung phần lớn mặt hàng nông, lâm, thủy sản thiết yếu cơ bản đáp ứng nhu cầu tiêu dùng trong nước và nguyên liệu cho chế biến, xuất khẩu.

Tổng kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản ước đạt 62,891 tỷ USD, tăng 7,8% so với cùng kỳ, bằng 84,7% mục tiêu kế hoạch năm 2026. Kim ngạch nhập khẩu đạt 44,287 tỷ USD, tăng 9,2%. Toàn ngành xuất siêu khoảng 18,6 tỷ USD, tăng 4,7%.

Bên cạnh kết quả đạt được, sản xuất và tiêu thụ nông sản vẫn đối mặt nhiều khó khăn. Diện tích lúa thu đông đạt khoảng 615.000 ha, giảm 12%, có thể ảnh hưởng đến nguồn lúa hàng hóa cuối năm tại đồng bằng sông Cửu Long. Một số mặt hàng như lợn hơi, gia cầm và đường chịu sức ép do nguồn cung dồi dào trong khi sức mua phục hồi chưa đồng đều. Chi phí phân bón, thức ăn chăn nuôi, nhiên liệu, vận tải, bảo quản và lãi vay cao tiếp tục thu hẹp lợi nhuận của người sản xuất và doanh nghiệp.

Thị trường xuất khẩu còn tập trung vào một số thị trường lớn, tiềm ẩn rủi ro khi chính sách nhập khẩu và sức mua thay đổi. Giá xuất khẩu nhiều mặt hàng giảm hoặc tăng không tương xứng với chi phí đầu vào. Trong 10 tháng, lượng cà phê xuất khẩu tăng 18,1% nhưng giá trị giảm 5,4%, giá bình quân giảm 19,9%. Xuất khẩu gạo giảm 5,7% về lượng và 10,8% về giá trị; cao su giảm 15,5% về lượng, kim ngạch giảm 1,1%.

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng chủ trì cuộc họp về tình hình sản xuất, tiêu thụ, xuất nhập khẩu nông lâm thủy sản. (Ảnh: chinhphu.vn)

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, tăng trưởng kim ngạch xuất khẩu chưa phản ánh đầy đủ hiệu quả tiêu thụ. Giá xuất khẩu phục hồi ở một số mặt hàng nhưng chưa chuyển hóa đồng đều thành giá thu mua tại vùng nguyên liệu. Trong khi đó, nông dân và các hợp tác xã nhỏ còn thiếu vốn lưu động, kho chứa, kho sấy và khả năng chờ thời điểm bán có lợi nên thường phải bán nhanh khi vào chính vụ.

Cùng với đó, liên kết giữa sản xuất, thu mua, chế biến và phân phối còn yếu; sản xuất phân tán, hợp đồng bao tiêu chưa bền vững, thông tin đơn hàng và kế hoạch thu hoạch chưa được chia sẻ kịp thời. Công suất vận hành thực tế của các cơ sở chế biến chỉ đạt khoảng 60 - 80% công suất thiết kế; hệ thống kho lạnh, trung tâm logistics dùng chung và công nghệ chế biến sâu còn thiếu.

Để hoàn thành mục tiêu năm 2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề xuất tập trung theo dõi thị trường và giá cả theo từng ngành hàng, vùng sản xuất và chuỗi tiêu thụ; cập nhật thường xuyên giá tại vùng sản xuất, giá xuất khẩu, tồn kho, đơn hàng, chi phí đầu vào, vận tải và thông quan.

Đồng thời, Bộ đề xuất tổ chức lại sản xuất gắn với nhu cầu thị trường và hợp đồng tiêu thụ, hạn chế phát triển tự phát. Bộ Nông nghiệp và Môi trường, UBND các tỉnh, thành phố hướng dẫn cơ cấu mùa vụ, quy mô, tiêu chuẩn sản xuất căn cứ tín hiệu thị trường, đơn hàng và năng lực chế biến; củng cố hợp đồng giữa nông dân, hợp tác xã với doanh nghiệp thu mua, chế biến, phân phối...

Kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng đánh giá ngành nông nghiệp đạt nhiều kết quả đáng mừng trong 10 tháng năm 2026. Với đà tăng trưởng hiện nay, Phó Thủ tướng khẳng định ngành nông nghiệp chắc chắn đạt mức tăng trưởng ít nhất 4% trong năm 2026; xuất khẩu nông sản dự kiến vượt 74 tỷ USD, đóng góp tích cực vào tăng trưởng chung của đất nước.

Để hoàn thành mục tiêu tăng trưởng năm 2026 và tạo nền tảng phát triển bền vững, Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp chặt chẽ với Bộ Công Thương theo dõi sát tình hình sản xuất, thu hoạch, chế biến và tiêu thụ các mặt hàng nông, lâm, thủy sản chủ lực trong những tháng cuối năm; chủ động cân đối cung cầu, dự báo chính xác sản lượng mùa vụ và hướng dẫn sản xuất theo tiêu chuẩn kỹ thuật.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường cần khẩn trương quy hoạch vùng trồng, vùng nuôi, chấm dứt tình trạng phát triển tự phát theo phong trào; đẩy mạnh số hóa, chuẩn hóa và kết nối dữ liệu về vùng trồng, vùng nuôi, cơ sở đóng gói; quản lý chặt chẽ truy xuất nguồn gốc, ngăn chặn gian lận mã số, gian lận xuất xứ và bảo đảm an toàn thực phẩm.

Đặc biệt, Phó Thủ tướng giao Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với Bộ Công Thương nghiên cứu xây dựng Đề án thành lập sàn giao dịch nông, thủy sản nhằm quảng bá, kết nối giao thương và tăng tính minh bạch của thị trường.

Về lâu dài, Phó Thủ tướng yêu cầu đẩy mạnh đổi mới sáng tạo, giải quyết căn cơ bài toán năng suất, chất lượng và làm chủ nguồn giống, nhất là giống lợn, tôm, cá. Các đề tài nghiên cứu khoa học phải gắn với thực tiễn sản xuất, tạo ra sản phẩm thương mại cụ thể, không dừng lại ở việc giải ngân kinh phí.

Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ Công Thương phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường chuẩn bị đầy đủ nguồn cung hàng hóa thiết yếu phục vụ Tết Nguyên đán; tổ chức tốt các chương trình bình ổn thị trường, kết nối tiêu thụ; kiên quyết xử lý gian lận thương mại, hàng lậu, hàng giả.

Bên cạnh đó, Bộ Công Thương theo dõi sát chính sách thương mại, rào cản thuế quan và các biện pháp phòng vệ thương mại của các nước nhập khẩu để kịp thời hỗ trợ doanh nghiệp ứng phó; tích cực kết nối doanh nghiệp Việt Nam với các hệ thống phân phối lớn ở nước ngoài, thúc đẩy hiện thực hóa các cam kết, thỏa thuận hợp tác thương mại đã ký kết, trong đó có những kết quả từ chuyến công tác Mông Cổ vừa qua.

Phó Thủ tướng cũng yêu cầu rà soát, đơn giản hóa thủ tục hành chính, thủ tục hải quan; đẩy mạnh số hóa, quản lý rủi ro, tăng cường kiểm tra, giám sát hàng nông sản tạm nhập tái xuất hoặc nhập khẩu làm nguyên liệu chế biến, ngăn chặn buôn lậu, gian lận thương mại.

Đình Tú