Người dẫn dắt Noong Luống

Từ thửa ruộng nhỏ đến vùng liên kết lớn

Giữa những luống đỗ dài đang vào vụ thu hoạch tại vườn bà Khúc Thị Nga, thôn A1, xã Thanh Yên, tỉnh Điện Biên, anh Nguyễn Xuân Huy, Giám đốc HTX Nông nghiệp tổng hợp Noong Luống, miệt mài với công việc quen thuộc. Người đàn ông sinh năm 1985, nước da ngăm đen vì nhiều năm gắn với đồng ruộng, vừa hỏi thăm tình hình cây trồng, vừa trao đổi với bà con về kỹ thuật chăm sóc. Mùa này, các hộ trong vùng chủ yếu trồng bí, mướp đắng, đỗ dài và dưa chuột.

“Mình làm HTX thì phải xuống ruộng với bà con. Có vấn đề gì phải biết để hướng dẫn, hỗ trợ. Người dân thấy mình cùng làm, họ mới tin và mạnh dạn làm theo”, anh Huy chia sẻ.

Trước khi trở thành giám đốc HTX, anh Huy cũng là một nông dân trực tiếp sản xuất. Từ những thửa ruộng của gia đình, anh làm quen với nhiều loại rau màu và tích lũy kinh nghiệm qua từng vụ. Những năm tháng bám ruộng giúp anh hiểu rằng làm ra nông sản đã khó, nhưng tổ chức sản xuất để sản phẩm đồng đều, có chất lượng và tìm được đầu ra ổn định còn khó hơn.

Tháng 4/2021, anh Huy thành lập HTX Nông nghiệp tổng hợp Noong Luống. Từ khoảng 1,8ha ban đầu, diện tích sản xuất trực tiếp của HTX từng bước tăng lên 3,4ha. Cùng với đó, anh Huy vận động các hộ tham gia liên kết, hình thành vùng sản xuất khoảng 40ha, trồng nhiều loại rau màu như đỗ leo bốn mùa, dưa chuột, bí, cà chua, mướp đắng, ớt,... Đến nay, HTX Nông nghiệp tổng hợp Noong Luống đã có 34 thành viên cùng tham gia sản xuất, liên kết theo định hướng chung. Để tập hợp bà con, anh chọn cách làm trước, lấy hiệu quả thực tế làm cơ sở vận động người dân cùng tham gia.

“Lúc đầu vận động bà con tham gia không dễ. Mình nói thì bà con chưa chắc tin. Phải làm trước, có kết quả rồi bà con mới thấy được lợi ích của liên kết”, anh Huy nói.

Từ chỗ chỉ lo cho thửa ruộng của gia đình, anh Huy phải tính toán cho cả vùng sản xuất. Cây gì phù hợp, thời điểm nào xuống giống, chăm sóc ra sao, sản phẩm bán cho ai, những câu hỏi ấy dần trở thành một phần công việc của người đứng đầu HTX.

Hiện các hộ trong vùng chủ yếu duy trì các loại rau màu theo từng vụ. Khoảng 1-2 tháng tới, khi bước vào vụ mới, HTX sẽ tập trung phát triển đỗ leo bốn mùa, sản phẩm đã được UBND tỉnh Điện Biên công nhận OCOP 3 sao. Theo anh Huy, mở rộng diện tích không đồng nghĩa với chạy theo số lượng. Điều quan trọng là tổ chức được vùng trồng, kiểm soát quy trình và bảo đảm đầu ra để người dân yên tâm sản xuất.

Bà Khúc Thị Nga, người đang trồng đỗ dài tại thôn A1, xã Thanh Yên, cho biết: “Chú Huy hòa đồng, gần gũi với bà con. Chú thường xuống ruộng hỏi xem cây trồng thế nào, có khó khăn gì thì hướng dẫn. Những vấn đề về kỹ thuật bà con chưa rõ cũng có thể hỏi”.

Với anh Huy, xuống ruộng cũng là cách nắm tình hình sản xuất nhanh nhất. Cây phát triển thế nào, khu ruộng nào cần điều chỉnh nước, hộ nào gặp khó trong chăm sóc đều được trao đổi ngay tại thực địa. Từ những diện tích nhỏ, HTX từng bước hình thành cách làm có liên kết hơn, trong đó người dân vẫn chủ động trên ruộng nhưng có chung về kỹ thuật, chất lượng và định hướng thị trường.

Giải pháp xanh

Một trong những bước chuyển của HTX là kết nối với doanh nghiệp để tổ chức sản xuất theo yêu cầu thị trường. HTX từng phối hợp với Công ty G.O.C triển khai mô hình trồng giống ớt cao sản J xanh, bảo đảm yêu cầu kỹ thuật và bao tiêu đầu ra. Với anh Huy, liên kết doanh nghiệp không chỉ là tìm nơi bán hàng mà phải biết thị trường cần gì trước khi người dân xuống giống.

“Không thể cứ trồng xong rồi mới đi tìm đầu ra. Doanh nghiệp cần sản phẩm thế nào thì HTX phải tổ chức cho bà con sản xuất theo yêu cầu đó. Từ giống, kỹ thuật đến thu hoạch đều phải tính trước”, anh Huy chia sẻ.

Cùng với liên kết đầu ra, HTX Nông nghiệp tổng hợp Noong Luống từng bước đưa kỹ thuật mới vào sản xuất. Hệ thống tưới nhỏ giọt đã được triển khai trên các diện tích của HTX và những hộ liên kết. Theo anh Huy, khi vùng sản xuất mở rộng, tưới thủ công vừa tốn công, vừa khó kiểm soát lượng nước.

“Diện tích càng lớn thì càng phải tính đến cách làm phù hợp. Tưới nhỏ giọt giúp chủ động nước, giảm công lao động. Khi sản xuất theo vùng thì mình cũng dễ kiểm soát việc chăm sóc hơn”, anh Huy cho biết.

Để giảm việc sử dụng phân hóa học trên đồng ruộng, HTX Nông nghiệp tổng hợp Noong Luống từng thử nghiệm sản xuất đạm cá hữu cơ từ cá, các loại hoa quả giá rẻ như táo, dứa, lê, rỉ đường và một số men vi sinh. Các nguyên liệu được phối trộn, ủ lên men theo quy trình, tạo thành nguồn dinh dưỡng phục vụ cây trồng. Cách làm này tận dụng những nguyên liệu có giá trị thấp, biến chúng thành vật tư phục vụ sản xuất, phù hợp với hướng nông nghiệp tuần hoàn.

Để đảm bảo mục tiêu chi phí lẫn kỹ thuật, HTX Nông nghiệp tổng hợp Noong Luống từng bước lựa chọn những giải pháp phù hợp với điều kiện sản xuất và khả năng của người dân. Việc áp dụng các giải pháp sinh học, kiểm soát nước tưới và chú trọng quy trình sản xuất được triển khai theo hướng tiết kiệm nguồn lực. Thời gian tới, HTX dự kiến tổ chức thêm các lớp tập huấn, hướng dẫn bà con quy trình kỹ thuật sản xuất theo hướng hữu cơ.

Quá trình tổ chức sản xuất cũng tạo những dấu ấn nhất định cho HTX. Sản phẩm “Quả đỗ leo bốn mùa” được UBND tỉnh Điện Biên công nhận OCOP 3 sao năm 2021. HTX được cấp xác nhận chuỗi cung ứng thực phẩm an toàn, chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm và duy trì vùng trồng theo tiêu chuẩn VietGAP. Năm 2024, sản phẩm của HTX được Liên minh HTX tỉnh Điện Biên chứng nhận sản phẩm tiêu biểu.

Ông Nguyễn Gia Tuấn, Phó Chủ tịch UBND xã Thanh Yên, tỉnh Điện Biên, cho biết: Anh Huy là người có kinh nghiệm sản xuất thực tế, gần gũi với nông dân và có khả năng tập hợp các hộ cùng làm. HTX Nông nghiệp tổng hợp Noong Luống đang có hướng phát triển phù hợp với định hướng sản xuất nông nghiệp của địa phương. Thời gian tới, xã Thanh Yên định hướng hỗ trợ HTX mở rộng quy mô, nâng chất lượng sản phẩm và phát huy giá trị vùng sản xuất. Cùng với sản xuất, địa phương cũng tính đến hướng phát triển du lịch trải nghiệm gắn với nông nghiệp xanh.

Với anh Huy, mở rộng vùng sản xuất không đơn thuần là tăng thêm diện tích. Điều anh quan tâm là làm sao để mỗi hộ tham gia thấy được lợi ích của liên kết, doanh nghiệp có nguồn hàng ổn định và nông sản đáp ứng yêu cầu thị trường.

“HTX muốn đi xa thì không thể một mình mình làm tốt, mà phải để nhiều hộ cùng làm tốt”, anh Huy chia sẻ.

Giữa những luống đỗ dài đang vào vụ thu hoạch, anh Huy lại bước xuống ruộng. Công việc vẫn bắt đầu từ những việc nhỏ: hướng dẫn bà con chăm cây, tính toán đầu vào, kiểm soát nước tưới và tìm đầu ra. Từ những việc ấy, cách làm nông nghiệp ở Thanh Yên đang dần chuyển sang hướng sản xuất có tổ chức, tiết kiệm nguồn lực và gắn kết hơn với thị trường.