Nhân rộng những cánh đồng giảm phát thải

Nhà nước và nhân dân cùng làm

Giai đoạn 2026-2030, Đề ám tiếp tục hoàn thiện hạ tầng, nâng cao năng lực tổ chức sản xuất và mở rộng thêm 820.000 ha, hướng tới mục tiêu hình thành 1 triệu ha.

Báo cáo sơ kết hai năm triển khai Đề án “Phát triển bền vững một triệu hecta chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) đến năm 2030” của Bộ Nông nghiệp và Môi trường chỉ ra, diện tích thực hiện đến đầu năm 2026 đã đạt 197% mục tiêu giai đoạn đầu. Kết quả phản ánh sự vào cuộc đồng bộ của các bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp và đặc biệt là sự hưởng ứng tích cực của nông dân trong vùng.

Đáng chú ý, tư duy sản xuất của nông dân đang dần chuyển dịch theo hướng giảm phát thải, nâng cao giá trị và bảo vệ môi trường. 100% diện tích đều sử dụng giống lúa chất lượng cao và áp dụng các tiến bộ kỹ thuật trong sản xuất lúa. Các quy trình canh tác bền vững như quản lý nước tưới tiên tiến, sử dụng phân bón hợp lý, xử lý rơm rạ… ngày càng phổ biến rộng rãi. Sau 2 năm, thu nhập của người trồng lúa trong mô hình tăng trung bình từ 13,4% trở lên so với canh tác truyền thống.

Tại các mô hình thí điểm áp dụng quy trình kỹ thuật do Bộ Nông nghiệp và Môi trường hướng dẫn, năng suất lúa tăng khoảng 12%, chi phí đầu vào giảm khoảng 40%, lợi nhuận trung bình tăng khoảng 6 triệu đồng/ha/vụ, đồng thời, lượng phát thải giảm khoảng 3-4 tấn CO₂/ha/vụ.

Ngoài kết quả bảo vệ môi trường, các doanh nghiệp và hợp tác xã ngày càng quan tâm đến liên kết sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm, hướng tới xây dựng thương hiệu gạo Việt Nam. Nhiều tổ chức quốc tế và đối tác phát triển cũng tham gia hỗ trợ về kỹ thuật, tín dụng và phát triển thị trường.

2 hướng nâng giá trị hạt gạo phát thải thấp

Đối với gạo phát thải thấp, Việt Nam đang theo đuổi hai hướng gia tăng giá trị. Thứ nhất là phát triển thị trường toàn cầu đối với gạo phát thải thấp, sản xuất có trách nhiệm. Với hướng đi này, Hiệp hội ngành hàng lúa gạo Việt Nam bước đầu đầu xây dựng nhãn hiệu “Gạo Việt xanh phát thải thấp”. Đến nay, diện tích lúa được cấp nhãn hiệu đạt hơn 18 nghìn ha với sản lượng gạo tương ứng khoảng hơn 75 nghìn tấn. Trong số này, 500 tấn gạo đã được xuất khẩu sang Nhật Bản – một trong những thị trường có yêu cầu khắt khe nhất về chất lượng và tiêu chuẩn sản phẩm.

Hướng thứ hai là thúc đẩy việc trao đổi tín chỉ các-bon từ lúa gạo phát thải thấp. Cuối năm 2025, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã ban hành Quy trình thí điểm đo đạc, báo cáo, thẩm định (MRV) trong canh tác lúa chất lượng cao, phát thải thấp ở ĐBSCL. Đây là lần đầu tiên, Việt Nam có hệ thống MRV hoàn chỉnh cho ngành lúa, làm căn cứ để kết quả giảm phát thải của nông dân Việt Nam được cộng đồng quốc tế công nhận và trở thành nguồn thu bổ sung cho người sản xuất.

Đối với phần lớn hợp tác xã, việc thực hiện quy trình MRV là công việc mới đòi hỏi nhân lực, thiết bị, kỹ năng số và nguồn kinh phí đáng kể. Trong giai đoạn tới, Bộ NN-MT sẽ tiếp tục phối hợp với các bộ, ngành và địa phương hoàn thiện hạ tầng vùng sản xuất, thúc đẩy chương trình tín dụng liên kết chuỗi, đồng thời nghiên cứu cơ chế chi trả tín chỉ cac-bon cho sản xuất lúa giảm phát thải.