Những tuyến đường sáng - xanh - sạch

Ý thức từ nếp nhà

Môi trường sinh thái vốn là tài nguyên quý giá của vùng cao Cát Thịnh với khí hậu trong lành và cảnh sắc thiên nhiên ưu đãi. Tuy nhiên, cùng với nhịp sống đổi mới và giao thương mở rộng, lượng rác thải sinh hoạt phát sinh ngày một nhiều, tạo áp lực không nhỏ lên cảnh quan làng bản. Để giải bài toán này, Cát Thịnh chọn cách tiếp cận bền bỉ nhất là đi từ nếp nghĩ, nếp sống của từng người dân.

Tại thôn Vực Tuần, việc giữ gìn vệ sinh và phân loại rác thải đã sớm đi vào nền nếp thông qua hương ước, quy ước của bản làng. Thay vì thói quen tiện tay vứt rác trước đây, từng hộ gia đình đã tự giác tạo lập cách xử lý rác ngay tại nhà.

Chỉ cho chúng tôi hai chiếc thùng rác đặt ngay ngắn cạnh gian bếp, ông Hoàng Văn Đông, người dân thôn Vực Tuần chia sẻ: “Có sự định hướng sát sao của xã và thôn thông qua quy ước, bà con ở đây đều nâng cao ý thức giữ gìn môi trường sống. Gia đình tôi luôn phân loại rác ngay từ nguồn. Những loại rác cháy được thì đưa vào bếp đun củi, lấy tro bón cho cây chuối, cây hoa quanh vườn, còn rác hữu cơ, rác khó tiêu thì đào hố chôn lấp cẩn thận ở một góc vườn. Trước đây, nhiều người ở xóm sâu hay vứt rác ra khe suối, nhưng từ khi chi bộ và thôn họp, đưa ra quy định nhắc nhở, xử lý nghiêm thì hiện tượng đó không còn nữa".

Không chỉ gói gọn trong khuôn viên gia đình, người dân Vực Tuần còn duy trì việc quét dọn đường làng ngõ xóm định kỳ hàng tháng và vào các dịp Lễ, Tết. Đây cũng là thôn tiên phong của xã chủ động lắp đặt hệ thống đèn điện chiếu sáng các trục đường làng từ hơn 10 năm trước, tạo tiền đề vững chắc cho việc xây dựng cảnh quan nông thôn mới.

Nắm bắt tinh thần chủ động của người dân, thôn Vực Tuần luôn duy trì công tác tuyên truyền, biến việc tự phân loại và xử lý rác thành hành động thường nhật của cả cộng đồng.

Ông Hoàng Văn Nhớ, Trưởng thôn Vực Tuần thông tin: "Chi bộ và Ban quản lý thôn thường xuyên tuyên truyền cho bà con phân loại rác thải tại nhà. Rác hữu cơ thì ủ bón cho cây cối, còn lại thì chôn lấp hoặc đốt xử lý hợp vệ sinh. Việc vận động trực tiếp đến từng hộ dân mang lại hiệu quả triệt để hơn rất nhiều. Hiện nay, nhiều cụm dân cư đã chủ động liên kết, hình thành các điểm gom và xử lý rác chung của từng xóm để giữ gìn vệ sinh môi trường".

Trưởng thôn Vực Tuần cũng cho biết thêm, vấn đề môi trường luôn là nội dung trăn trở hàng đầu của thôn. Bà con rất mong muốn địa phương sớm được quy hoạch xây dựng những điểm xử lý, lò đốt rác đúng quy chuẩn, bảo đảm kỹ thuật. Nếu làm tự phát, rác đốt không cháy hết sẽ phát sinh khói bụi và tro xỉ tồn dư, tiếp tục gây ô nhiễm.

"Về lâu dài, chúng tôi kỳ vọng sẽ có mô hình thu gom rác tập trung ở quy mô cấp xã, có quy hoạch bãi rác và hệ thống chuyên chở bài bản để xử lý triệt để chất thải sinh hoạt cho người dân", ông Hoàng Văn Nhớ bày tỏ.

Bên cạnh đó, thôn Vực Tuần đang lên kế hoạch giao các trục đường sau khi mở rộng cho các tổ chức đoàn thể tự quản, tiếp tục trồng hoa, cây bóng mát tại hai bên hành lang tuyến và khu vực sinh hoạt chung như nhà văn hóa, tạo không gian xanh mát cho nhân dân cùng thụ hưởng.

Nhân rộng đường hoa

Trên địa bàn xã Cát Thịnh không có cơ sở sản xuất công nghiệp xả thải lớn, nguồn rác thải chủ yếu là rác sinh hoạt. Tuy nhiên, việc chưa có quy hoạch khu xử lý rác tập trung đang là điểm nghẽn lớn nhất.

Ông Sa Quang Tuấn, Trưởng phòng Kinh tế xã Cát Thịnh, thẳng thắn nhìn nhận: Trước đây, huyện Văn Chấn cũ cũng đã tính đến quy hoạch khu vực xử lý rác thải tập trung cho các xã vùng ngoài, nhưng đến nay dự án này vẫn chưa được triển khai.

Nguyên nhân là do chưa có bãi rác tập trung, việc xử lý rác thải sinh hoạt của bà con trên địa bàn gặp rất nhiều khó khăn. Trước mắt, xã đã xây dựng kế hoạch chi tiết cho từng thôn, bản. Đồng thời, tích cực tuyên truyền, vận động người dân tự phân loại rác ngay tại nguồn và tự xây dựng các hố, lò đốt rác quy mô hộ gia đình để tự xử lý hợp vệ sinh.

"Về lâu dài, địa phương rất mong muốn được cấp trên quan tâm đầu tư quy hoạch khu xử lý rác thải tập trung hoặc nhà máy xử lý rác hiện đại để việc bảo vệ môi trường nông thôn đạt hiệu quả bền vững", ông Tuấn nói.

Bên cạnh hạ tầng, khó khăn còn nằm ở nhận thức của bà con tại 6 thôn, bản vùng cao, khu vực tập trung đông đồng bào dân tộc Mông sinh sống. Do điều kiện kinh tế khó khăn và tập quán sinh hoạt cũ, việc hình thành thói quen phân loại rác thải cần có thời gian và sự kiên trì tuyên truyền từ các cấp chính quyền cơ sở.

Để tạo chuyển biến rõ nét về cảnh quan, xã Cát Thịnh đã gắn chặt tiêu chí môi trường với chương trình mở rộng giao thông nông thôn từ 2-3 m lên 5 m. Điểm sáng rõ rệt nhất hiện nay là tại thôn Ba Khe. Sau khi hoàn thành tuyến đường mở rộng dài hơn 1 km, thôn đã giao tuyến cho Hội Phụ nữ đảm nhận tự quản, trồng và chăm sóc các vạt hoa hai bên hành lang. Những cung đường hoa rực rỡ không chỉ tạo điểm nhấn phong quang mà còn trực tiếp thúc đẩy người dân xung quanh có ý thức giữ gìn vệ sinh chung, không vứt rác bừa bãi.

"Từ mô hình điểm tại thôn Ba Khe, chủ trương của xã là các thôn, bản khác sau khi hoàn thành mở rộng mặt đường cũng sẽ tiếp tục nhân rộng mô hình tuyến đường hoa tự quản. Việc kết hợp đồng bộ giữa nâng cấp hạ tầng giao thông với xây dựng cảnh quan xanh và phân loại rác từ nguồn sẽ giúp Cát Thịnh duy trì vững chắc tiêu chí môi trường", ông Sa Quang Tuấn khẳng định.

Sự chủ động từ mỗi nếp nhà, tinh thần trách nhiệm của ban lãnh đạo các thôn cùng định hướng căn cơ của chính quyền cấp xã đang tạo nên bước chuyển biến tích cực trong công tác bảo vệ môi trường ở Cát Thịnh.

Môi trường trong lành, cảnh quan tươi đẹp bên những cung đường mới thênh thang chính là đòn bẩy vững chắc để địa phương hiện thực hóa mục tiêu nông thôn mới no ấm, văn minh.