Nương chè xanh trở lại nhờ than sinh học

Than sinh học được ví như 'bể vi sinh tự nhiên' giúp các vi sinh vật hỗ trợ cải tạo đất một cách hiệu quả. Từ đó, giảm 20-30% chi phí cho phân bón.

Nương chè xanh trở lại nhờ những hạn than đen

Giữa những triền núi của xóm Phú Thọ, xã Vô Tranh, tỉnh Thái Nguyên, những nương chè trung du cổ nằm nép mình bên sườn đồi vẫn xanh theo năm tháng. Nhưng ít ai biết rằng, phía dưới màu xanh ấy là một câu chuyện khác câu chuyện về đất.

Sau nhiều năm canh tác theo hướng thâm canh, sử dụng phân bón vô cơ kéo dài, đất dần mất đi độ tơi xốp, khả năng giữ nước và hệ sinh vật tự nhiên. Cây chè vẫn cho sản lượng, nhưng nền tảng sinh thái bên dưới đang chịu nhiều áp lực.

Với những người làm chè ở xóm Phú Thọ, nếu tiếp tục khai thác mà không tái tạo, đất sẽ ngày càng suy yếu. Và khi đất mất sức sống, cây chè cũng khó có thể phát triển bền vững.

Từ nhận thức đó, anh Hoàng Văn Tuấn – một người trẻ được đào tạo bài bản và có bằng Thạc sĩ về quản lý tài nguyên và môi trường đã lựa chọn trở về quê hương để bắt đầu hành trình chuyển đổi phương thức sản xuất.

Không chọn thay đổi đột ngột, anh bắt đầu từ điều căn bản nhất: cải tạo đất.

Ông HOÀNG VĂN TUẤN

Giám đốc Hợp tác xã Trà an toàn Phú Đô

"Than sinh học được ví như 'bể vi sinh tự nhiên', khi nó ở trong đất giúp các vi sinh vật hỗ trợ cải tạo đất một cách hiệu quả. Từ đó, cải thiện độ pH, các chỉ số sinh lý hóa. Từ đó cải tạo đất, giảm chi phí đầu tư, giảm 20-30% chi phí cho phân bón"

Sau quá trình tìm hiểu và thử nghiệm, than sinh học được lựa chọn như một giải pháp.

Từ những phế phụ phẩm nông lâm nghiệp như đầu mẩu gỗ, củi hay vật liệu hữu cơ tại địa phương, than sinh học được sản xuất rồi đưa trở lại nương chè.

Điểm khác biệt của loại vật liệu này nằm ở cấu trúc carbon đặc biệt với hàng triệu lỗ rỗng siêu nhỏ. Khi được kích hoạt bằng vi sinh vật và nguồn dinh dưỡng trước khi đưa xuống đất, than sinh học trở thành môi trường lưu giữ nước, chất hữu cơ và các dưỡng chất cần thiết cho cây trồng.

Nói một cách đơn giản, thay vì để dinh dưỡng bị rửa trôi theo mưa hoặc thất thoát trong quá trình canh tác, đất sẽ giữ lại được nhiều hơn để nuôi cây lâu dài.

Điều đáng chú ý là giải pháp này không tạo thêm chất thải mới. Những phụ phẩm từng bị bỏ đi nay quay trở lại đồng ruộng dưới một dạng giá trị cao hơn.

Từ một nguồn nguyên liệu nhỏ, một vòng tuần hoàn mới đang được hình thành: phụ phẩm – than sinh học – đất – cây chè.

Sau vài năm áp dụng, những thay đổi đã dần hiện rõ.

Đất tơi hơn. Độ pH được cải thiện. Giun đất và các nhóm vi sinh vật xuất hiện trở lại. Lượng phân bón giảm xuống, trong khi năng suất chè tiếp tục tăng.

Nhưng với những người làm chè ở đây, điều đáng mừng nhất không phải sản lượng.

Đó là việc đất bắt đầu có dấu hiệu hồi phục.

Từ những nương chè đầu tiên, cách làm này đang dần lan rộng thông qua HTX Trà an toàn Phú Đô.

Người dân được chia sẻ kỹ thuật, cùng thay đổi phương thức canh tác và hướng tới xây dựng vùng nguyên liệu an toàn, chất lượng đồng đều.

Ông VŨ VĂN PHÁN

Chủ tịch Hội Chè Thái Nguyên

"Sản xuất theo hướng Vietgap, hữu cơ sẽ có sản phẩm an toàn. Nếu sản xuất theo tiêu chuẩn hữu cơ thì yêu cầu cao hơn khi phải xây dựng các loại phân bón hữu cơ, thuốc bảo vệ thực vật sinh học, bảo vệ môi trường và an toàn cho người sản xuất chè. Khi sản phẩm được sản xuất theo tiêu chuẩn hữu cơ khi sử dụng rất an tâm và chất lượng chè nâng cao, tăng giá trị cho người làm chè".

Không chỉ tạo ra sản phẩm chè có giá trị cao hơn, cách tiếp cận này còn mở ra một hướng phát triển khác cho nông nghiệp miền núi – nơi tăng trưởng không còn được đo bằng lượng phân bón sử dụng hay diện tích mở rộng, mà bằng khả năng tái tạo tài nguyên và gìn giữ sức khỏe của đất.

Khi đất được trả lại sức sống, cây chè cũng tìm lại được sức bật của mình.