Nông dân hồ hởi mở rộng mô hình sạ hàng kết hợp vùi phân

Háo hức đăng ký áp dụng kỹ thuật mới

Trên cánh đồng 1,5ha của HTX Dịch vụ nông nghiệp Xuân Tiến (xã Xuân Phú, TP Đồng Nai), nông dân nô nức tham gia lễ xuống giống vụ hè thu, áp dụng công nghệ sạ hàng kết hợp vùi phân và phân bón cải tiến. Sự kiện do Viện Nghiên cứu lúa Quốc tế (IRRI) phối hợp cùng Hiệp hội Ngành hàng lúa gạo Việt Nam (VIETRISA) và các doanh nghiệp tổ chức trong khuôn khổ Dự án Bón phân đúng do Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ (USDA) tài trợ.

Vụ đông xuân 2025 - 2026, HTX Xuân Tiến phối hợp với IRRI triển khai mô hình sạ hàng trên đất khô kết hợp vùi phân trên diện tích 1,5ha, sử dụng giống lúa ST25. Kết quả bước đầu cho thấy giảm được 25% lượng giống, năng suất tăng từ 15 - 20%, giảm đổ ngã nhờ hàng biên thông thoáng, tiết kiệm nước trên 20% và giảm 30% phát thải khí nhà kính so với phương pháp sạ lan truyền thống.

TS Nguyễn Văn Hùng, chuyên gia IRRI cho biết, so với sạ khô vụ trước, vụ hè thu áp dụng trên ruộng ướt sẽ giúp cây lúa hấp thụ phân trực tiếp, giảm thất thoát do rửa trôi hay bay hơi. Mỗi hecta theo tính toán sẽ tiết kiệm được khoảng 50% chi phí phân bón và 60% lượng giống, giảm công chăm sóc, nâng cao hiệu quả và chất lượng hạt lúa.

Ông Trần Quang, Giám đốc HTX Xuân Tiến chia sẻ: “Mô hình sạ ướt kết hợp cơ giới hóa giúp tối ưu việc sử dụng giống và phân bón, hạn chế sâu bệnh, tiết kiệm chi phí và nâng cao năng suất. Bà con rất hào hứng khi được tiếp cận công nghệ mới và thấy rõ hiệu quả từ vụ đông xuân”.

Mô hình sạ hàng bằng máy kết hợp vùi phân giúp gieo hạt chính xác theo hàng với độ sâu 30 - 40mm, đồng thời vùi phân sâu 60 - 70mm, thay thế hai bước truyền thống rải hạt và bón phân riêng biệt. “Công nghệ sạ khô và sạ ướt phải linh hoạt theo thời tiết. Vụ hè thu áp dụng sạ ướt khi mùa mưa kéo dài, đảm bảo cây lúa sinh trưởng ổn định. Chúng tôi phối hợp với doanh nghiệp cung cấp phân bón hữu cơ, vô cơ và thiết bị cơ khí, hướng dẫn bà con thực hiện đúng kỹ thuật, đúng thời điểm, giúp cây lúa phát triển đồng đều và đạt năng suất tối ưu”, ông Quang nhấn mạnh.

Theo ông Quang, mô hình đã giúp nông dân trong HTX thay đổi tư duy sản xuất, từ thận trọng theo dõi sang chủ động đăng ký áp dụng, háo hức quan sát từng thao tác và theo dõi sát kết quả trên đồng ruộng. Vụ hè thu 2026, HTX quyết định mở rộng diện tích áp dụng mô hình, kỳ vọng trở thành hướng canh tác chủ lực cho vùng đất cao Đồng Nai.

Liên kết chặt với doanh nghiệp

Để mô hình sạ khô và sạ ướt bằng máy sạ hàng phát huy tối đa hiệu quả, HTX Xuân Tiến đã liên kết chặt chẽ với các doanh nghiệp cung cấp phân bón hữu cơ, vô cơ, thiết bị cơ khí và công nghệ vi sinh. Các chuyên gia từ doanh nghiệp trực tiếp hướng dẫn bà con thực hiện đúng kỹ thuật, đúng thời điểm và liều lượng phân bón, đảm bảo cây lúa hấp thụ tối đa dinh dưỡng, hạn chế thất thoát, đồng thời giảm chi phí và công chăm sóc.

Ông Trần Quang, Giám đốc HTX Xuân Tiến nhấn mạnh: “Liên kết tạo cầu nối giữa nghiên cứu và thực tiễn sản xuất, giúp bà con tiếp cận các tiến bộ khoa học và công nghệ hiện đại. Khi nông dân nhìn thấy kết quả thực tế trên đồng ruộng, họ chủ động áp dụng để nâng cao năng suất và giảm rủi ro do thời tiết và sâu bệnh”.

Mặc dù phương pháp sạ hàng bằng máy mang lại hiệu quả rõ rệt, nhưng chi phí đầu tư ban đầu vẫn là rào cản với nhiều hộ nông dân. Ông Trần Quang mong muốn có các chính sách hỗ trợ, cung cấp dịch vụ thuê máy sạ hàng và hướng dẫn kỹ thuật để nông dân tiếp cận công nghệ thuận lợi, đặc biệt ở vùng xa và vùng khó khăn. Điều này sẽ giúp nhân rộng nhanh mô hình, tăng năng suất và giảm chi phí đầu vào.

Song song với liên kết cùng doanh nghiệp, HTX Xuân Tiến cũng phối hợp với IRRI tổ chức các buổi tập huấn, thực hành tại ruộng. Bà con nông dân được hướng dẫn chi tiết từ khâu chọn giống, sạ hàng, vùi phân, bón phân theo nguyên tắc “4 đúng” đến quản lý sâu bệnh, phòng ngừa rủi ro thiên tai.

TS Nguyễn Văn Hùng, chuyên gia cao cấp của IRRI chia sẻ: “Nông dân được tiếp cận kiến thức chuẩn quốc tế về quản lý dinh dưỡng, sử dụng phân bón cải tiến và phân bón sinh học giúp nâng cao hiệu quả sử dụng vật tư, tăng năng suất, tiết kiệm chi phí và bảo vệ môi trường. Đây là cơ hội để họ thay đổi thói quen canh tác truyền thống, tiến gần hơn tới sản xuất bền vững”.

Qua thực nghiệm, mô hình sạ khô tiết kiệm được từ 20 - 30% lượng phân bón, cây lúa phát triển đồng đều, hạn chế cỏ dại và sâu bệnh. Sạ trên ruộng ướt kết hợp bón phân đúng liều lượng và thời điểm giúp cây lúa hấp thu tối đa dinh dưỡng, giảm thất thoát. Các cơ quan quản lý, IRRI và doanh nghiệp đồng hành cùng HTX hướng dẫn chi tiết về kỹ thuật và thời điểm áp dụng, giúp nông dân tối ưu hóa dinh dưỡng và năng suất, đồng thời giảm rủi ro, thất thoát vật tư, bảo vệ môi trường và đáp ứng yêu cầu sản xuất bền vững.

Thời tiết thất thường vẫn là thách thức, đòi hỏi nông dân lựa chọn linh hoạt giữa sạ khô và sạ ướt. Ngoài ra, giá lúa chưa ổn định và chi phí đầu tư mua máy sạ hàng cao khiến một số hộ còn e ngại. Dù vậy, các lợi ích từ mô hình đã được chứng minh: tiết kiệm giống, giảm phân bón, hạn chế thuốc diệt cỏ, cây lúa phát triển đồng đều, năng suất cao hơn và bảo vệ môi trường.

Qua một vụ áp dụng, bà con bắt đầu chủ động tham gia nhân rộng mô hình, cho thấy sự thay đổi tích cực trong tư duy sản xuất. HTX Xuân Tiến dự kiến thu hoạch vụ hè thu 2026 vào cuối tháng 9 đến đầu tháng 10 với giống ST25, đồng thời tiếp tục đánh giá hiệu quả và mở rộng mô hình ra diện tích lớn hơn.

"Đây là bước tiến quan trọng trong cơ giới hóa nông nghiệp, nâng cao năng suất, giảm chi phí và thúc đẩy nông nghiệp bền vững tại Đồng Nai. Chúng tôi mong muốn các chính sách hỗ trợ vốn, dịch vụ cơ giới và hướng dẫn kỹ thuật sẽ giúp bà con tiếp cận công nghệ hiệu quả, giảm khó khăn và tối đa hóa lợi ích", ông Trần Quang, Giám đốc HTX Xuân Tiến nhấn mạnh.