Nông sản châu Phi ồ ạt vào Trung Quốc nhờ chính sách miễn thuế quan

Nhờ chính sách miễn thuế mới của Trung Quốc dành cho các quốc gia châu Phi có quan hệ ngoại giao với Bắc Kinh, làn sóng hàng hóa đặc sản từ châu Phi đã ồ ạt thâm nhập thị trường Trung Quốc.

Đúng 0h ngày 1/5, lô 24 tấn táo từ Nam Phi đã nhanh chóng được lực lượng hải quan tại thành phố Thâm Quyến, tỉnh Quảng Đông thông quan, trở thành lô hàng nhập khẩu đầu tiên vào Trung Quốc sau khi nước này bắt đầu áp dụng chính sách miễn thuế mở rộng cho toàn bộ 53 quốc gia châu Phi có quan hệ ngoại giao với Bắc Kinh.

Chính sách mới được triển khai trong bối cảnh Trung Quốc - đối tác thương mại lớn nhất của châu Phi suốt 17 năm liên tiếp - trước đó đã xóa bỏ thuế quan đối với 100% dòng thuế nhập khẩu từ 33 quốc gia châu Phi kể từ ngày 1/12/2024.

Đối với lô táo Nam Phi cập cảng đầu tháng 5, mức thuế đã giảm từ 10% xuống còn 0%, qua đó giúp tăng đáng kể sức cạnh tranh của sản phẩm này tại thị trường Trung Quốc.

Tương tự, tại thành phố Quảng Châu, lực lượng hải quan cũng hoàn tất thủ tục thông quan cho hơn 6.900 kg bơ tươi từ Kenya ngay đầu tháng 5. Đến cuối ngày, số bơ này đã xuất hiện trên bàn ăn của người tiêu dùng tại khu vực Vịnh Lớn phía nam Trung Quốc.

Trước khi chính sách mới có hiệu lực, bơ Kenya phải chịu mức thuế 7%.

“Miễn thuế đồng nghĩa với khả năng cạnh tranh tốt hơn và chi phí thấp hơn, mang lại lợi ích thực sự cho cả doanh nghiệp lẫn người tiêu dùng Trung Quốc,” ông Viên Thành Kiệt, quản lý kinh doanh của Công ty Xuất nhập khẩu Shenzhen Ouheng, cho biết. Nguồn cung bơ Kenya gần như quanh năm đã giúp mặt hàng này trở nên rất được ưa chuộng tại Trung Quốc.

Ngoài táo Nam Phi và bơ Kenya, châu Phi còn xuất khẩu sang Trung Quốc nhiều sản phẩm đa dạng như dứa Benin, ớt khô Rwanda, thịt cừu Madagascar, xà phòng đen Ghana, hương thảo Tunisia hay hạt quế Nigeria.

Số liệu chính thức cho thấy đà tăng trưởng thương mại rất mạnh mẽ. Trong năm 2025, kim ngạch thương mại giữa Trung Quốc và 53 quốc gia châu Phi đạt mức kỷ lục 348,08 tỷ USD. Riêng quý I/2026, con số này đạt 92,16 tỷ USD, tăng 26,8% so với cùng kỳ năm trước.

Do chính sách miễn thuế mới không chỉ áp dụng cho các nước châu Phi kém phát triển mà còn mở rộng sang những nền kinh tế lớn như Nam Phi, Ai Cập, Nigeria và Algeria, ngày càng nhiều sản phẩm chất lượng cao từ châu Phi được kỳ vọng sẽ xuất hiện trong các hộ gia đình Trung Quốc.

“Việc miễn hoàn toàn thuế nhập khẩu đối với cà phê hạt từ châu Phi đã mở rộng đáng kể nguồn cung của chúng tôi và tạo ra lợi thế lớn trong tối ưu hóa chuỗi cung ứng,” ông Vương Tân Quốc, Tổng giám đốc Công ty Ningbo Beiyuan, cho biết.

Theo ông Vương Tân Quốc, nhờ chính sách mới, công ty đặt mục tiêu tăng lượng cà phê hạt thô nhập khẩu từ châu Phi thêm 15-20%, lên khoảng 1.200 tấn trong năm nay.

Không chỉ dừng ở việc miễn thuế, Trung Quốc còn triển khai hàng loạt biện pháp hỗ trợ nhằm khai thác tối đa lợi ích từ chính sách mới này.

Ông Trương Phán Quân, quản lý hải quan của một công ty xuất nhập khẩu có trụ sở tại tỉnh Chiết Giang, miền đông Trung Quốc, cho biết lô cam tươi nhập khẩu từ Ai Cập của công ty đã cập cảng Waigaoqiao ở Thượng Hải trong khi giấy chứng nhận xuất xứ vẫn đang được hoàn tất.

Đối với phần lớn doanh nghiệp nhập khẩu, nếu không có giấy chứng nhận xuất xứ hợp lệ, hàng hóa có thể bị giữ lại, khiến việc khai báo hải quan bị đình trệ và ảnh hưởng đến các kế hoạch tiếp thị sau đó. “Trái cây tươi có tính thời vụ rất cao nên tôi thực sự rất lo lắng,” ông Trương nói.

Để giúp công ty của ông được hưởng ngay ưu đãi miễn thuế và tránh phát sinh phí lưu container, lưu kho cũng như nguy cơ hàng hóa hư hỏng, cơ quan hải quan tại cảng đã hướng dẫn doanh nghiệp thực hiện khai báo bổ sung kèm bảo lãnh thuế, cho phép thông quan trước lô cam Ai Cập và hoàn tất thủ tục sau khi giấy chứng nhận được cấp.

Nhiều biện pháp hỗ trợ hơn nữa cũng đang được triển khai. Phù hợp với chính sách mới, Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GAC) đã tiếp tục tối ưu hóa quy trình kiểm dịch nhập khẩu, ban hành các quy tắc xuất xứ tương ứng cho hàng hóa châu Phi được hưởng ưu đãi miễn thuế, đồng thời nâng cấp cơ chế “luồng xanh” dành cho nông sản và thực phẩm châu Phi. Trung Quốc cũng tích cực hợp tác với các quốc gia châu Phi trong các lĩnh vực như công nhận lẫn nhau đối với Doanh nghiệp ưu tiên (AEO).

Bà Quách Tuyết Nghiên, quan chức thuộc Tổng cục Hải quan Trung Quốc, cho biết cơ quan này đã sửa đổi quy định về đăng ký doanh nghiệp sản xuất thực phẩm ở nước ngoài. Các quy định mới dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/6 và sẽ tiếp tục tạo điều kiện thuận lợi hơn cho việc xuất khẩu nông sản và thực phẩm châu Phi vào thị trường Trung Quốc.

Chính sách miễn thuế mới đánh dấu một cột mốc quan trọng trong quá trình nâng cấp hợp tác kinh tế Trung Quốc - châu Phi, đồng thời được kỳ vọng sẽ thúc đẩy quan hệ thương mại song phương phát triển mạnh mẽ hơn nhờ tiềm năng từ thị trường khổng lồ của Trung Quốc.