Nuôi trồng thủy sản thông minh, Israel có những công nghệ gì?

Thủy sản Việt Nam đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông minh

Chiều 25/8, Trung tâm Hợp tác Quốc tế Nuôi trồng và Khai thác Thủy sản bền vững (ICAFIS) thuộc Hội Thủy sản Việt Nam (VINAFIS) phối hợp với Văn Phòng Kinh tế và Thương mại, Đại sứ quán Israel tại Việt Nam tổ chức Hội thảo trực tuyến “Công nghệ nuôi trồng thủy sản - Từ ao nuôi đến thị trường xuất khẩu cao cấp”.

Ông Chen Peretz, Tham tán Kinh tế Israel tại Việt Nam cho biết, Israel mong muốn giới thiệu tới Việt Nam các công nghệ, giải pháp tiên tiến trong nuôi trồng thủy sản, đồng thời tăng cường kết nối giữa doanh nghiệp hai nước. Ở chiều ngược lại, Israel cũng mong muốn học hỏi kinh nghiệm từ Việt Nam - một trong những quốc gia có ngành thủy sản phát triển, với thế mạnh về nuôi trồng, chế biến và xuất khẩu.

Ông Đinh Xuân Lập, Phó Giám đốc ICAFIS thông tin, năm 2025, tổng diện tích nuôi trồng thủy sản của Việt Nam đạt khoảng 1,32 triệu ha, tổng sản lượng khoảng 5,79 triệu tấn. Trong đó, diện tích nuôi nước lợ đạt 936,7 nghìn ha, nuôi nước ngọt 389,8 nghìn ha và nhuyễn thể biển 59,2 nghìn ha.

Riêng tôm nước lợ, diện tích nuôi năm 2025 khoảng 750.000 ha, gồm 625.000 ha tôm sú và 125.000 ha tôm thẻ chân trắng; tổng sản lượng đạt 1,29 triệu tấn. Kim ngạch xuất khẩu tôm đạt 4,65 tỷ USD, tăng 19,9%.

Đối với cá tra, năm 2025, diện tích nuôi phục vụ xuất khẩu khoảng 5.600 ha, sản lượng đạt 1,74 triệu tấn.

Theo ông Lập, cùng với quy mô sản xuất lớn, nuôi trồng thủy sản Việt Nam đang tăng cường ứng dụng công nghệ thông minh như nhật ký điện tử, giám sát và cảnh báo từ xa, truy xuất nguồn gốc, điều khiển thiết bị tự động, máy cho ăn thông minh và quan trắc môi trường. Hệ thống quan trắc có thể cập nhật các chỉ tiêu chất lượng nước 5 phút/lần; hệ thống cấp khí thông minh được giới thiệu có khả năng giảm trên 70% chi phí điện, góp phần giảm chi phí và nâng cao hiệu quả sản xuất.

Công nghệ Israel quản lý toàn diện từ trại giống đến thu hoạch, nuôi cá biển trên bờ...

Israel được đánh giá là một trong những quốc gia đi đầu về ứng dụng công nghệ tiên tiến trong nông nghiệp và thủy sản, nổi bật với hệ thống nuôi tuần hoàn khép kín (RAS), trí tuệ nhân tạo (AI) và công nghệ sinh học, giúp nuôi cá, tôm trong điều kiện khắc nghiệt và tối ưu hóa tài nguyên.

Tại Hội thảo, các doanh nghiệp Israel đã giới thiệu nhiều giải pháp công nghệ hướng tới giải quyết những bài toán cụ thể trong nuôi trồng thủy sản, từ quản lý trang trại, cho ăn chính xác, nuôi tuần hoàn đến kiểm soát dịch bệnh.

Chẳng hạn như GoSmart Precision Farming đã phát triển hệ thống quản lý nuôi trồng thủy sản ứng dụng AI, giúp người nuôi theo dõi đàn cá và đưa ra quyết định dựa trên dữ liệu thực tế. Giải pháp tích hợp camera ước tính sinh khối, cảm biến đo ôxy hòa tan và nhiệt độ, hộp điều khiển cùng nền tảng phần mềm trực tuyến. Hệ thống có thể được triển khai cho nhiều loài cá và nhiều mô hình sản xuất, bao gồm ao nuôi, lồng bè và hệ thống tuần hoàn RAS.

Dữ liệu dưới nước được thu thập liên tục và phân tích nhằm ước tính trọng lượng, theo dõi sinh khối, đánh giá điều kiện môi trường và đề xuất lượng thức ăn phù hợp. Nhờ cung cấp đúng lượng thức ăn vào đúng thời điểm, GoSmart hướng tới giảm tình trạng cho ăn dư thừa, cải thiện hệ số chuyển đổi thức ăn (FCR), giảm chi phí thức ăn và hạn chế chất hữu cơ thải ra môi trường. Dữ liệu thời gian thực cũng hỗ trợ doanh nghiệp dự báo sản lượng và chủ động xây dựng kế hoạch thu hoạch, bán hàng.

Hay Pure Blue Fish phát triển mô hình nuôi cá biển trên bờ với hệ thống RAS không xả nước (ZWD) bằng công nghệ độc quyền. Hệ thống mô phỏng các quá trình sinh học tự nhiên của biển để tuần hoàn toàn bộ nước và dưỡng chất, qua đó cho phép xây dựng trang trại cá biển không phụ thuộc vào vị trí ven biển. Môi trường nuôi được kiểm soát nhằm tạo ra sản phẩm cá có chất lượng ổn định, không tiếp xúc với vi nhựa, kim loại nặng và được công ty định hướng sản xuất không sử dụng kháng sinh.

Khác với mô hình nuôi biển truyền thống, giải pháp của Pure Blue Fish giúp doanh nghiệp kiểm soát nước, an toàn sinh học, dinh dưỡng và thời điểm thu hoạch trong một môi trường khép kín. Cá có thể được sản xuất quanh năm, truy xuất toàn bộ quá trình nuôi và thu hoạch theo nhu cầu thị trường. Việc đặt trang trại gần các trung tâm tiêu thụ còn giúp rút ngắn chuỗi lạnh, giảm thời gian vận chuyển và cung cấp cá biển tươi cho mọi khách hàng.

Trong khi đó, AquaManager cung cấp nền tảng quản lý toàn diện từ trại giống đến thu hoạch. Hệ thống tập trung dữ liệu về thả giống, thức ăn, tăng trưởng, sinh khối, tỷ lệ sống, chất lượng nước, tồn kho và chi phí trên một nền tảng thống nhất. Giải pháp có thể sử dụng cho cá và tôm, đồng thời hỗ trợ ao nuôi, bể trên bờ, lồng biển và hệ thống RAS.

Nhân viên trang trại có thể nhập dữ liệu hàng ngày qua máy tính hoặc ứng dụng di động; dữ liệu từ cảm biến, camera, thiết bị cho ăn và hệ thống Internet vạn vật (IoT) cũng có thể được tích hợp. Các công cụ lập kế hoạch, báo cáo tài liệu trực quan hóa dữ liệu kinh doanh được tạo ra từ hệ thống trí tuệ doanh nghiệp (BI), phân tích nâng cao và cảnh báo giúp nhà quản lý sớm nhận diện sự sai lệch về tăng trưởng, tiêu thụ thức ăn, tỷ lệ chết hoặc điều kiện môi trường. Nền tảng còn hỗ trợ tính chi phí theo lô, địa điểm, loài nuôi và kilogram sản phẩm, cũng như kết nối với các hệ thống quản trị tổng thể doanh nghiệp như SAP hoặc Microsoft Dynamics.

Hoặc ViAqua Therapeutics phát triển nền tảng cung cấp các giải pháp dựa trên RNA (axit ribonucleic) qua đường ăn nhằm hỗ trợ quản lý sức khỏe trong nuôi trồng thủy sản. Sản phẩm đầu tiên của công ty là phụ gia được tích hợp vào thức ăn tôm, hướng đến nâng cao khả năng chống chịu đối với bệnh virus, trước hết là virus gây hội chứng đốm trắng (WSSV).

Cơ chế can thiệp RNA (RNAi) là vật liệu không biến đổi gene, không chứa hormone, không phải kháng sinh và được thiết kế phù hợp với ứng dụng trong thức ăn. Một thách thức lớn của RNA là dễ bị phân hủy trong nước và trong hệ tiêu hóa. ViAqua sử dụng công nghệ bao vi hạt nhằm bảo vệ RNA trong môi trường thủy sinh, giúp hoạt chất vượt qua các hàng rào tiêu hóa và được đưa đến vị trí cần thiết sau khi tôm ăn thức ăn.

Công ty cho biết các thử nghiệm công cường độc tại phòng thí nghiệm được chứng nhận đã cho thấy sự cải thiện đáng kể về tỷ lệ sống trước WSSV; đồng thời nền tảng đang được nghiên cứu cho các virus, động vật có vỏ và loài cá khác. Đốm trắng là một trong những rủi ro nghiêm trọng nhất đối với ngành tôm Việt Nam, vì vậy ViAqua có mức độ liên quan trực tiếp với các trại giống, trang trại tôm thâm canh, nhà sản xuất thức ăn và doanh nghiệp chế biến có vùng nuôi liên kết. Hình thức sử dụng qua thức ăn có lợi thế về khả năng triển khai trên diện rộng và không đòi hỏi xử lý từng cá thể.

Những giải pháp từ Israel cho thấy, tương lai của nuôi trồng thủy sản không chỉ nằm ở việc tăng sản lượng, mà còn ở khả năng kiểm soát chính xác đầu vào, giảm tác động môi trường và tạo ra giá trị cao hơn.