Phó Thủ tướng: Không được để ách tắc trong cấp mã số vùng trồng sầu riêng

(Dân trí) - Diện tích sầu riêng cả nước đã tăng gấp đôi, sản lượng năm dự kiến hơn 2 triệu tấn. Chính phủ yêu cầu tháo gỡ vướng mắc về mã số vùng trồng, đồng thời xây dựng thương hiệu sầu riêng Việt Nam.

Chiều 10/8, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng chủ trì cuộc họp về thực hiện Nghị quyết số 36 của Chính phủ về đơn giản hóa thủ tục hành chính đối với mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói liên quan đến tiêu thụ, xuất khẩu sầu riêng.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, diện tích sầu riêng năm 2026 ước đạt khoảng 200.000ha, gấp đôi quy hoạch ngành hàng trước đây. Sản lượng dự kiến khoảng 2,08 triệu tấn, trong đó khoảng 1,3 triệu tấn sẽ được thu hoạch trong 5 tháng cuối năm, tạo áp lực lớn về tiêu thụ, kiểm nghiệm và logistics.

Hơn 1.100 mã số vùng trồng đang chờ Trung Quốc phê duyệt

Trong 7 tháng, Việt Nam xuất khẩu 493.000 tấn sầu riêng, trị giá khoảng 950,7 triệu USD, tăng 31% so với cùng kỳ. Bộ Nông nghiệp và Môi trường dự kiến kim ngạch xuất khẩu mặt hàng này cả năm sẽ vượt 4 tỷ USD.

Sầu riêng Việt Nam hiện được xuất khẩu tới hơn 20 quốc gia. Tháng 7, Ấn Độ chính thức cho phép nhập khẩu sầu riêng tươi từ Việt Nam. Cơ quan chức năng cũng đang đàm phán với Australia, New Zealand và một số thị trường khác để mở rộng đầu ra.

Với thị trường Trung Quốc, đến tháng 7, cả nước có trên 1.200 mã số vùng trồng và 120 mã số cơ sở đóng gói đang hoạt động. Hơn 1.100 mã số vùng trồng khác đang chờ phía Trung Quốc phê duyệt.

Hiện có 50 phòng kiểm nghiệm được Tổng cục Hải quan Trung Quốc chấp thuận. Tổng công suất đạt khoảng 13.000 mẫu/ngày đối với Cadimi và 10.000 mẫu/ngày đối với Vàng O, cơ bản đáp ứng nhu cầu ngay cả trong cao điểm vụ mùa.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho rằng năng lực kiểm nghiệm hiện không thiếu, vấn đề chủ yếu nằm ở cách thức vận hành. Việt Nam đang chuyển hướng sang kiểm nghiệm tại vườn và cơ sở đóng gói để chủ động hơn trong kiểm soát chất lượng.

Nghị quyết số 36 được đánh giá đã cơ bản tháo gỡ những vướng mắc về thủ tục pháp lý tại các vùng sản xuất lớn. Bộ đang tập trung triển khai tại Đắk Lắk, Lâm Đồng, Gia Lai và Quảng Ngãi, đồng thời đàm phán với phía Trung Quốc về tiêu chuẩn kiểm nghiệm và cơ chế công nhận kết quả lẫn nhau nhằm giảm thời gian thông quan.

Không để người dân đua nhau mở rộng diện tích

Kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng đánh giá việc triển khai Nghị quyết số 36 đã kịp thời tháo gỡ những vướng mắc liên quan đến mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói, tạo thuận lợi cho sản xuất, tiêu thụ và xuất khẩu.

Tuy nhiên, diện tích sầu riêng tăng nhanh trong khi liên kết chuỗi chưa tương xứng đang đặt ra nguy cơ dư cung và khó kiểm soát chất lượng. Phó Thủ tướng yêu cầu ngành nông nghiệp rà soát, quản lý chặt diện tích, cung cấp đầy đủ thông tin để người dân quyết định sản xuất, tránh tình trạng đua nhau mở rộng vùng trồng rồi dẫn tới dư thừa sản phẩm.

Chất lượng và truy xuất nguồn gốc cũng phải được kiểm soát từ sản xuất, thu hoạch đến đóng gói và xuất khẩu. Những địa phương có diện tích sầu riêng lớn nhưng năng lực kiểm nghiệm còn hạn chế phải chủ động bổ sung.

Cùng với đó, Phó Thủ tướng yêu cầu phát triển hệ thống sơ chế, bảo quản, chế biến và logistics tại các vùng sản xuất tập trung. Việc tăng tỷ trọng sản phẩm chế biến vừa giúp nâng giá trị sầu riêng, vừa giảm áp lực tiêu thụ trong thời gian thu hoạch cao điểm.

Một nhiệm vụ khác là xây dựng thương hiệu để thị trường quốc tế nhận diện sầu riêng Việt Nam, đặc biệt là sản phẩm từ những vùng có lợi thế như Tây Nguyên. Các doanh nghiệp xuất khẩu cần tăng liên kết với người dân, địa phương và tổ chức sản xuất minh bạch, bài bản.

Việt Nam cũng sẽ tiếp tục thúc đẩy mở cửa các thị trường như Hoa Kỳ, EU, Nhật Bản, Hàn Quốc, Australia và UAE, đồng thời tăng cường dự báo nhu cầu và tiêu chuẩn tại từng thị trường.

Phó Thủ tướng yêu cầu các địa phương không để ách tắc trong cấp mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói và kiểm nghiệm, làm ảnh hưởng tới hoạt động xuất khẩu. Chủ tịch UBND tỉnh, thành phố phải chịu trách nhiệm nếu để xảy ra tình trạng này.