Phủ sóng viễn thông đến thôn khó khăn, hoàn thiện hạ tầng số nông thôn

Bộ Khoa học và Công nghệ vừa ban hành Thông tư số 57/2026/TT-BKHCN hướng dẫn thực hiện Chương trình cung cấp dịch vụ viễn thông công ích đến năm 2030. Một trong những nội dung đáng chú ý là quy định các địa bàn khó khăn được ưu tiên phổ cập dịch vụ viễn thông, trong đó có những thôn chưa có sóng di động hoặc Internet băng rộng cố định.

Ưu tiên những thôn còn thiếu hạ tầng viễn thông

Theo Thông tư, các thôn thuộc xã đặc biệt khó khăn vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; thôn đặc biệt khó khăn; thôn thuộc xã đặc biệt khó khăn vùng bãi ngang, ven biển và hải đảo là những địa bàn được xem xét phổ cập dịch vụ viễn thông.

Đối với dịch vụ viễn thông di động mặt đất, một thôn thuộc khu vực khó khăn được xem xét hỗ trợ khi chưa có dịch vụ viễn thông di động mặt đất và đã có điện. Đối với Internet băng rộng cố định, thôn phải chưa có dịch vụ truy nhập Internet băng rộng cố định mặt đất và đã có điện.

Quy định này hướng nguồn lực vào đúng những địa bàn còn thiếu hạ tầng thiết yếu, thay vì đầu tư dàn trải. Với các thôn vùng sâu, vùng xa, miền núi, ven biển và hải đảo, việc có sóng di động và Internet băng rộng mở thêm khả năng tiếp cận thông tin, dịch vụ công trực tuyến, giáo dục, y tế, thương mại điện tử và các nền tảng số phục vụ sản xuất, đời sống.

Đây cũng là một trong những nền tảng hạ tầng cần thiết để quá trình xây dựng nông thôn mới gắn chặt hơn với chuyển đổi số và thu hẹp khoảng cách giữa khu vực nông thôn, miền núi với khu vực có điều kiện phát triển hơn.

Phủ sóng phải đi cùng chất lượng và khả năng duy trì

Thông tư không chỉ đặt vấn đề mở rộng vùng phủ mà còn yêu cầu duy trì, nâng cấp cơ sở hạ tầng viễn thông phù hợp với sự phát triển của công nghệ. Những thôn thuộc diện khó khăn đã có một doanh nghiệp cung cấp dịch vụ cũng có thể được xem xét hỗ trợ duy trì hạ tầng theo điều kiện của Chương trình.

Đối với các khu vực thường xuyên xảy ra thiên tai, việc nâng cấp hạ tầng còn gắn với yêu cầu bảo đảm thông tin liên lạc trong tình huống khẩn cấp. Theo Thông tư, mỗi xã đáp ứng đầy đủ điều kiện có thể được hỗ trợ một trạm BTS bảo đảm kiên cố, chịu được rủi ro thiên tai cấp 4.

Định kỳ 6 tháng, doanh nghiệp viễn thông phải báo cáo kết quả cung cấp dịch vụ và kết quả đo tốc độ mạng Internet. Cơ quan chuyên môn địa phương có trách nhiệm đánh giá mức độ đáp ứng yêu cầu phổ cập; trên cơ sở đó, Quỹ Dịch vụ viễn thông công ích Việt Nam thực hiện nghiệm thu kết quả cung cấp dịch vụ.

Hạ tầng số phục vụ xây dựng nông thôn mới

Điểm đáng chú ý là Thông tư cũng đặt hoạt động hỗ trợ viễn thông trong mối liên hệ với các chương trình phát triển nông thôn và vùng khó khăn.

Khi lập kế hoạch hỗ trợ các điểm ứng dụng công nghệ thông tin cho đồng bào dân tộc thiểu số, địa phương được yêu cầu căn cứ Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế-xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026-2035, giai đoạn I từ năm 2026-2030.

Bên cạnh phủ sóng đến từng thôn, Chương trình còn hỗ trợ Internet băng rộng cố định tại các cơ sở giáo dục mầm non, cơ sở giáo dục phổ thông, trạm y tế xã và các điểm hỗ trợ đồng bào dân tộc thiểu số ứng dụng công nghệ thông tin. Doanh nghiệp cung cấp dịch vụ tại các điểm này phải bảo đảm kết nối Wi-Fi cho cộng đồng dân cư.

Vì vậy, hạ tầng viễn thông công ích được triển khai theo hướng vừa mở rộng vùng phủ, vừa hình thành các điểm kết nối phục vụ trực tiếp cộng đồng. Đây là cơ sở để người dân nông thôn tiếp cận dịch vụ số, nâng cao khả năng tiếp cận thông tin và tham gia sâu hơn vào quá trình chuyển đổi số.

Để bảo đảm đầu tư đúng nhu cầu, UBND cấp tỉnh phải chỉ đạo cơ quan chuyên môn phối hợp với doanh nghiệp viễn thông rà soát hiện trạng từng địa bàn; lập báo cáo riêng đối với dịch vụ di động và Internet băng rộng, đồng thời xây dựng bản đồ số khu vực được đề nghị hỗ trợ.

Việc xác định tới từng thôn, gắn đầu tư với hiện trạng thực tế và kiểm soát chất lượng dịch vụ sẽ giúp nguồn lực viễn thông công ích tập trung đúng những nơi còn thiếu kết nối. Qua đó, hạ tầng số được mở rộng đồng đều hơn, tạo thêm điều kiện để các địa phương nâng cao chất lượng dịch vụ thiết yếu, phát triển kinh tế số nông thôn và thực hiện các mục tiêu xây dựng nông thôn mới trong giai đoạn tới.