Quán cà phê 'bán chỗ ngồi hơn đồ uống'

Đây cũng là một xu hướng được thế giới ghi nhận, khi các quán cà phê tại các đô thị lớn không chỉ đơn thuần phục vụ đồ uống, nhưng trở thành nơi làm việc, gặp gỡ và kết nối, với định nghĩa là "không gian thứ ba", bên cạnh nhà và văn phòng làm việc. Khái niệm "không gian thứ ba" do nhà xã hội học Mỹ Ray Oldenburg đề xuất, nhấn mạnh vai trò của các không gian công cộng trong việc thúc đẩy tương tác và gắn kết cộng đồng. "Cà phê tổ kén" Với công việc làm từ xa cho một công ty nước ngoài, Vũ Minh (24 tuổi, ngụ tại phường An Hội Đông, TP.HCM) cho biết thường hay đến các quán cà phê xung quanh khu vực để làm việc khoảng 4 - 5 ngày/tuần. "Công ty không có văn phòng ở Việt Nam, trong khi làm ở nhà thì mình thấy không hiệu quả. Ra quán ngồi để có không gian hơn, đôi khi còn thuận tiện gặp thêm bạn bè hay đối tác", bạn trẻ này chia sẻ với Tuổi Trẻ. Đáp ứng nhu cầu này, nhiều quán cà phê tại các đô thị lớn không chỉ đơn thuần bán đồ uống, nhưng trở thành nơi làm việc, gặp gỡ và kết nối, hay được định nghĩa là "không gian thứ ba", bên cạnh nhà và văn phòng làm việc. Theo ghi nhận tại TP.HCM cho thấy mô hình "cà phê làm việc" đã xuất hiện từ nhiều năm nay, trước khi trở thành xu hướng. Ông Đoàn Long (chủ quán Daily Coffee tại phường Vườn Lài) cho biết đã theo đuổi mô hình "cà phê tổ kén" từ năm 2017. "Khi đó TP.HCM bắt đầu có các chuỗi đồ uống lớn, nhưng mình không đi theo hướng cạnh tranh với các chuỗi này. Mình định vị mô hình của mình là quán dành cho sinh viên, với chi phí hợp lý hơn, cung cấp cho các bạn một chỗ vừa nghỉ ngơi, vừa tụ tập bạn bè học bài và làm việc", ông Long nói thêm. Daily Coffee định vị là quán "cà phê tổ kén", mở cửa 23/7. Ông Long cho biết ngoài những khách hàng đến để làm việc, quán còn có tệp khách đến vào khoảng 21h, nghỉ ngơi qua đêm, sáng hôm sau dậy sớm đi làm. Cùng là mô hình cà phê cho khách ngồi lâu, ông Nguyễn Đình Quý (nhà sáng lập chuỗi WorkFlow Space) nhận diện khách hàng của mình là "thế hệ làm việc tự chủ" - những người có thể chủ động về thời gian và địa điểm làm việc, bao gồm freelancer, chuyên gia độc lập hoặc người khởi nghiệp. "Họ cần có một nơi thoải mái để làm như một quán cà phê, nhưng cũng phải có một sự chuyên nghiệp nhất định như co-working space (không gian làm việc chung)", ông Quý nói. Xu hướng "mua không gian, mua chỗ ngồi" Theo dõi thị trường đồ uống Việt Nam qua nhiều năm, báo cáo mới nhất của iPOS phân loại phân khúc trung cấp của thị trường đồ uống Việt Nam là các hàng quán có giá đồ uống trung bình 30.000 - 70.000 đồng/món. Trong năm 2025, tỉ trọng nhóm khách chi tiêu từ 35.000 đồng trở lên tăng từ 47,7% lên 57,5%, cho thấy thị trường đồ uống đang bị kéo lên bởi nhu cầu "mua không gian, mua chỗ ngồi", mua trải nghiệm và định vị bản thân, thay vì chỉ mua sản phẩm. Đối với nhiều khách hàng, như Khánh Vân (24 tuổi, nhân viên văn phòng tại TP.HCM), với các quán đồ uống có khoảng giá từ 50.000 đồng trở lên, nhu cầu ngồi lại gần như là bắt buộc. Về giá thành, ông Long cho biết giá một món đồ uống ở Daily Coffee vào năm 2017 có giá từ 29.000 đồng trở lên, trong khi quán có trang bị máy lạnh, bàn ghế để khách thoải mái ngồi lại lâu. Sau gần 10 năm, giá món nước thấp nhất tại cửa hàng này hiện từ 49.000 đồng. "Khách hàng của mình thường 18 - 35 tuổi, có khả năng chi trả trong khoảng giá này. Một tuần họ có thể ghé quán 1 - 2 lần. Khách có thể ngồi 8 - 10 tiếng đồng hồ", ông Long nói thêm. Theo chủ quán cà phê này, giá một món đồ uống mắc hay rẻ sẽ còn tùy vào nhu cầu của mỗi người, nhưng mức giá đưa ra sẽ cần phải đảm bảo được chi phí duy trì, vận hành quán. Ông Long chia sẻ khoản đầu tư vào bàn ghế, không gian cho dòng khách ngồi lại lâu là rất lớn, việc vận hành cũng phức tạp khi phải có nhân viên hiện diện gần như 24/24h và phải dọn dẹp thường xuyên. Đối với mô hình của WorkFlow Space, ông Quý cho biết ngoài hoạt động như một mô hình cà phê kết hợp không gian làm việc thường thấy, chuỗi cũng bán thêm các "gói" để khách hàng lựa chọn thêm các tiện ích như phòng làm việc riêng, phòng họp... ngay tại quán. Theo ông Quý, thương hiệu tiếp cận khách hàng theo hướng "thành viên", tạo điều kiện về không gian và chi phí để khách có thể ghé đến thường xuyên và xem khoản chi trả này như chi phí hằng ngày. "Mô hình này sẽ có giá trị vòng đời khác với các chuỗi thức uống như trà sữa, vì gắn với nhu cầu làm việc và sự phát triển của khách hàng. Ban đầu có thể sẽ hơi kén khách, nhưng tệp khách của mình sẽ bền vững, lâu dài", ông Quý phân tích. Quán cà phê "kiêm nhiệm" Theo quan sát của chủ chuỗi WorkFlow Space, người dân có xu hướng đổ về các siêu đô thị như Hà Nội và TP.HCM, khiến tiện ích công cộng tại các TP lớn khó đáp ứng đủ cho nhu cầu của dân số, tạo cơ hội để các hàng quán "kiêm nhiệm" nhiều chức năng. "Từ đi hẹn hò, gặp gỡ đối tác, làm việc... gần như nhiều người sẽ có câu cửa miệng là 'đi cà phê'", ông Quý nhận định. Một báo cáo thị trường của Q&ME về thị trường đồ uống tại Việt Nam chỉ ra mỗi khách hàng cá nhân khi đến quán đồ uống sẽ chi ít nhất 63.800 đồng. Bên cạnh đó các nhóm khách nhìn chung đề cao hai yếu tố là đồ uống ngon và không gian thoải mái để ra quyết định về quán/thương hiệu mình muốn đến.