Quản chặt vùng trồng, mở không gian tăng trưởng ngành trái cây

Kiểm soát chất lượng từ vùng nguyên liệu

Sau các điểm nghẽn về tổ chức sản xuất, liên kết chuỗi và yêu cầu kỹ thuật, ngành trái cây đang chuyển trọng tâm sang củng cố nền tảng xuất khẩu. Khả năng giữ thị trường không chỉ nằm ở sản lượng mà còn ở chất lượng, tính minh bạch và mức độ tuân thủ quy định nhập khẩu.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lâm Đồng, nâng cao chất lượng liên kết giữa doanh nghiệp, hợp tác xã và người dân là một trong những giải pháp trọng tâm nhằm ổn định vùng nguyên liệu, đáp ứng yêu cầu xuất khẩu. Khi doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào quá trình sản xuất, việc kiểm soát chất lượng, tổ chức thu mua và duy trì các điều kiện xuất khẩu sẽ hiệu quả hơn.

Toàn tỉnh Lâm Đồng hiện có 47 chuỗi liên kết sản xuất, tiêu thụ sầu riêng với 1.678 hộ tham gia trên diện tích 4.504,5ha. Các chuỗi liên kết này đang từng bước tạo nền tảng cho việc hình thành những vùng nguyên liệu ổn định, bảo đảm tính đồng bộ trong sản xuất và nâng cao khả năng đáp ứng yêu cầu của thị trường.

Cùng với việc củng cố liên kết sản xuất, công tác quản lý vùng nguyên liệu đang được tăng cường theo hướng minh bạch và đồng bộ hơn. Tháng 1/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 38/2026/NĐ-CP quy định về mã số vùng trồng và mã số cơ sở đóng gói. Việc hoàn thiện cơ sở dữ liệu, chuẩn hóa thông tin và tăng cường quản lý sẽ góp phần nâng cao hiệu quả giám sát, hạn chế các rủi ro trong quá trình xuất khẩu.

Theo ông Trần Đức Thiện, Phó Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Lâm Đồng, mã số vùng trồng và mã số cơ sở đóng gói không đơn thuần là hàng rào kỹ thuật mà chính là nền tảng cốt lõi để xây dựng niềm tin thị trường. Việc vận hành hệ thống mã số bài bản, minh bạch và tuân thủ nghiêm ngặt các thông lệ quốc tế là con đường tất yếu để nâng cao năng lực cạnh tranh, thu hút đầu tư vào vùng nguyên liệu và mở rộng thị trường xuất khẩu.

Việc duy trì ổn định các điều kiện xuất khẩu không chỉ giúp giữ vững thị trường hiện có mà còn tạo điều kiện để doanh nghiệp tiếp cận những phân khúc có giá trị cao hơn. Đây là hướng đi quan trọng để nâng cao vị thế của trái cây Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Nếu liên kết chuỗi là điều kiện để giữ thị trường thì chất lượng sản phẩm là yếu tố quyết định khả năng duy trì thị trường trong dài hạn.

Những năm gần đây, nhiều quốc gia nhập khẩu liên tục cập nhật các quy định liên quan đến an toàn thực phẩm, dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, sinh vật gây hại và các tiêu chuẩn kỹ thuật. Điều này đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với công tác kiểm soát chất lượng từ vùng sản xuất đến xuất khẩu.

Lâm Đồng đang phát triển gần 154.000ha cây trồng đạt các tiêu chuẩn sản xuất an toàn, bền vững. Trong đó có gần 126.300ha đạt các chứng nhận UTZ, 4C và RA, khoảng 23.600ha đạt tiêu chuẩn GAP và tương đương, hơn 4.050ha sản xuất theo hướng hữu cơ. Đây là nền tảng quan trọng giúp nâng cao chất lượng nông sản, đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật của thị trường nhập khẩu, tăng năng lực cạnh tranh cho sản phẩm xuất khẩu.

Trong 6 tháng đầu năm 2026, các đơn vị chuyên môn thuộc Sở Nông nghiệp và Môi trường Lâm Đồng đã lấy 71 mẫu rau, củ, quả tại các vùng sản xuất trọng điểm để phân tích chất lượng. Kết quả cho thấy 100% mẫu đạt yêu cầu an toàn thực phẩm. Ngoài ra, trong các đợt kiểm tra liên ngành, 2 mẫu nông sản được lấy để kiểm nghiệm cũng đạt 100% yêu cầu về chất lượng an toàn.

Qua giám sát chuyên đề, chưa phát hiện trường hợp vi phạm liên quan đến dư lượng hóa chất, kháng sinh hoặc các chỉ tiêu an toàn thực phẩm theo quy định của thị trường nhập khẩu.

Việc giám sát chất lượng cần được thực hiện thường xuyên và chủ động nhằm phát hiện sớm các nguy cơ ảnh hưởng đến xuất khẩu thay vì chỉ xử lý khi phát sinh cảnh báo từ thị trường. Cách tiếp cận này giúp giảm thiểu rủi ro, hạn chế thiệt hại và nâng cao khả năng đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật ngày càng khắt khe.

Bên cạnh đó, địa phương tiếp tục nâng cao năng lực kiểm nghiệm phục vụ xuất khẩu, tạo điều kiện để doanh nghiệp chủ động kiểm soát chất lượng sản phẩm trước khi đưa ra thị trường. Khi công tác kiểm nghiệm được thực hiện thuận lợi, doanh nghiệp có thể rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, giảm áp lực trong mùa vụ và nâng cao khả năng đáp ứng các yêu cầu của đối tác nhập khẩu.

Mở rộng dư địa tăng trưởng

Bên cạnh việc giữ thị trường và nâng cao chất lượng sản phẩm, ngành trái cây cũng đứng trước yêu cầu mở rộng dư địa tăng trưởng thông qua nâng cao giá trị gia tăng và phát triển thêm các không gian tiêu thụ mới.

Ông Nguyễn Chí Linh, Phó Chi cục trưởng Chi cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường tỉnh Lâm Đồng cho biết, cùng với việc giữ vững thị trường hiện có, địa phương đang tập trung mở rộng không gian tăng trưởng cho ngành trái cây thông qua nâng cao giá trị gia tăng và đa dạng hóa sản phẩm xuất khẩu.

“Thời gian tới, tỉnh Lâm Đồng sẽ tập trung phát triển các vùng nguyên liệu tập trung, quy mô lớn gắn với nhu cầu chế biến và xuất khẩu, hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới công nghệ bảo quản, cấp đông nhanh, sấy lạnh và chế biến sâu nhằm nâng cao giá trị sản phẩm, giảm tổn thất sau thu hoạch và tăng sức cạnh tranh cho nông sản địa phương”, ông Linh cho biết.

Bên cạnh phát triển chế biến, ngành nông nghiệp Lâm Đồng tiếp tục thúc đẩy liên kết giữa nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp thông qua các hợp đồng liên kết sản xuất, bao tiêu sản phẩm, tăng cường xúc tiến thương mại, hỗ trợ xây dựng thương hiệu, chỉ dẫn địa lý và quảng bá sản phẩm tại các thị trường trong nước cũng như xuất khẩu.

Ông Trần Minh Hiếu, Giám đốc Công ty Xuất nhập khẩu Thương mại Dịch vụ Hiếu Tuyền cho rằng, việc đa dạng hóa sản phẩm là hướng đi cần thiết để nâng cao hiệu quả của chuỗi giá trị. Việc phát triển các sản phẩm sầu riêng múi đông lạnh giúp tận dụng nguồn nguyên liệu, mở rộng đầu ra, giảm áp lực tiêu thụ trong những thời điểm thu hoạch tập trung.

“Quan điểm của chúng tôi là tận dụng hết nông sản mà người dân làm ra. Nếu chỉ thu mua, xuất khẩu trái tươi thì những quả lỗi sẽ rất khó tiêu thụ. Cùng với bảo quản, chế biến và đa dạng hóa sản phẩm, các giải pháp về logistics, kho lạnh và kết nối thị trường đang mở thêm dư địa cho xuất khẩu trái cây. Đây là những yếu tố quan trọng giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong tổ chức sản xuất, tiêu thụ và mở rộng thị trường trong thời gian tới’’, ông Hiếu chia sẻ.

6 tháng đầu năm 2026, Lâm Đồng cấp mới 63 mã số vùng trồng với diện tích 1.571,4ha và 35 mã số cơ sở đóng gói với tổng diện tích 86.480m². Lũy kế đến nay, toàn tỉnh đang quản lý 1.467 mã số vùng trồng với tổng diện tích gần 51.158ha và 540 mã số cơ sở đóng gói với tổng diện tích nhà xưởng 950.168m². Đây là nền tảng quan trọng để tổ chức vùng nguyên liệu, nâng cao tính minh bạch trong chuỗi cung ứng và mở rộng xuất khẩu chính ngạch cho các ngành hàng nông sản chủ lực.