Quy định IUU 'ngấm vào máu thịt' ngư dân Gia Lai

Ngư dân thấm đẫm quy định IUU

Tàu cá BĐ 98124 TS của ngư dân Trần Quang Vịnh ở phường Hoài Nhơn Đông (Gia Lai) vừa cập cảng cá Quy Nhơn sau chuyến biển dài ngày. Những rổ cá ngừ đầy ắp được thuyền viên chuyển từ hầm tàu lên bờ tiêu thụ. Giữa bộn bề công việc, nhưng ngư dân Vịnh không quên kiểm tra giấy tờ, thiết bị giám sát hành trình, nhanh chóng vào văn phòng Cảng cá Quy Nhơn hoàn tất các thủ tục theo quy định.

Theo ông Vịnh, đến bây giờ, những thủ tục khi tàu cá cập bờ không còn được làm cho đủ mà trở thành công việc tất yếu sau mỗi chuyến biển. “Những thủ tục tôi thực hiện từ khi tàu xuất bến đến lúc cập bờ là những công việc không thể không làm bởi đó là quy định bắt buộc, làm lâu thành thuần thục. Công việc này cũng quan trọng như trước khi tàu vươn khơi phải tiếp nhiên liệu, đá lạnh, mua sắm lương thực”, ngư dân Vịnh nói.

Theo ngư dân Vịnh, thiết bị giám sát hành trình phải được duy trì hoạt động liên tục khi đang hoạt động trên biển. Khi phát sinh sự cố mất tín hiệu, thuyền trưởng phải ghi nhận, chụp ảnh để báo cáo theo đúng quy định.

“Khi đánh bắt, tàu của tôi mở máy giám sát hành trình 24/24, nếu máy mất tín hiệu chúng tôi phải chụp hình lại để báo cáo, khi tàu ra khơi phải có giấy tờ đầy đủ theo quy định, ghi nhật ký khai thác đầy đủ, khi cập bờ phải trình báo tại cảng cá. Ngư dân chúng tôi bây giờ ai cũng rành rõi những quy định IUU mà các ngành chức năng và chính quyền địa phương thường xuyên nhắc nhở”, ông Vịnh cho hay.

Ngư dân Vịnh chia sẻ thêm: Quy định xử phạt ngày càng được ngành chức năng thực hiện nghiêm khiến ngư dân ý thức rõ hơn trách nhiệm tuân thủ pháp luật, không chỉ để tránh bị xử lý mà còn để góp phần tháo gỡ “thẻ vàng IUU”, nhằm bảo vệ thành quả lao động của ngư dân sau mỗi chuyến biển.

Không chỉ chấp hành quy định về thủ tục và duy trì hoạt động thiết bị giám sát hành trình, việc đánh bắt không xâm phạm vùng biển nước ngoài cũng được ngư dân Gia Lai ghi nhớ.

Thuyền trưởng Nguyễn Văn Minh, chủ tàu BĐ 97108 TS ở phường Hoài Nhơn Đông, cho biết: “Bây giờ bà con không dám đánh bắt vi phạm vùng biển nước ngoài đâu. Tàu mình đầu tư tiền tỷ, chi phí mỗi chuyến biển gấp 3 lần so với trước đây, lỡ bị bắt, hàng chục con người lại phải chịu tù tội, chẳng lợi lộc gì. Ngư dân giờ cũng mong gỡ được “thẻ vàng” để sản phẩm thủy sản xuất khẩu thuận lợi”, ông Minh chia sẻ.

Đại úy Lê Văn Hòa, Trạm trưởng Trạm Kiểm soát Biên phòng Mũi Tấn (Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Gia Lai), cho biết lực lượng chức năng tăng cường kiểm tra, giám sát, cảnh báo nguy cơ vi phạm, đồng thời kết hợp tuyên truyền trực tiếp tại khu vực cảng cá.

“Đơn vị triển khai tổ chức tuyên truyền tập trung đối với ngư dân sau mỗi chuyến biển, khi cho tàu cập bến bán sản phẩm tại cảng cá, đồng thời có mã quét QR đối với các hành vi không được vi phạm. Đối với các trường hợp vi phạm, đơn vị sẽ xử lý nghiêm để góp phần tháo gỡ “thẻ vàng IUU” của cả nước”, đại úy Hòa cho biết.

Số hóa nghề cá, tinh giảm đội tàu

Bên cạnh đó, các ngành chức năng của Gia Lai tăng cường công tác kiểm tra, kiểm soát. Việc ứng dụng công nghệ cũng đang góp phần tăng tính minh bạch trong quản lý hoạt động khai thác thủy sản.

Tại 3 cảng cá Quy Nhơn, Đề Gi và Tam Quan, hệ thống truy xuất nguồn gốc thủy sản điện tử eCDT được ngành chức năng Gia Lai triển khai để quản lý tàu cá ra vào cảng, sản lượng bốc dỡ và thông tin nguồn gốc thủy sản.

Theo Chi cục Thủy sản Gia Lai, hiện nay, toàn bộ 5.609 tàu cá của tỉnh này đăng ký hoạt động đã được cài đặt eCDT; hơn 3.400 tàu cá có chiều dài từ 15m trở lên đánh bắt khơi xa đã được cài đặt nhật ký khai thác điện tử.

Ông Nguyễn Anh Dũng, Phó Giám đốc Ban quản lý Cảng cá Gia Lai, cho biết việc sử dụng nhật ký điện tử giúp ngư dân giảm thao tác ghi chép thủ công, đồng thời tạo điều kiện để cơ quan chức năng kiểm tra, đối chiếu dữ liệu khai thác.

“Theo thông tư mới, các tàu cá dài trên 15m phải sử dụng nhật ký điện tử. Bà con hưởng ứng vì rất tiện lợi, chỉ cần mở máy khai báo trên app, về bờ chuyển là xong, không cần phải viết tay, không sợ lem luốc”, ông Dũng nói.

Theo ông Dũng, dữ liệu được cập nhật lên hệ thống giúp các cơ quan liên quan theo dõi thông tin về hoạt động khai thác, vị trí tàu và hành trình chuyến biển. Qua đó, việc đối chiếu giữa thông tin khai báo, sản lượng cập cảng và nguồn gốc thủy sản được chính xác.

Cùng với kiểm soát và số hóa hoạt động khai thác, Gia Lai đang triển khai chính sách giải bản tàu cá và hỗ trợ chuyển đổi nghề nhằm từng bước cơ cấu lại đội tàu, giảm áp lực khai thác và hướng đến phát triển nghề cá bền vững.

Theo ông Ngô Thanh Long, Trưởng thôn Trung Lương (xã Cát Tiến, Phù Cát), địa phương có 265 tàu đánh bắt vùng khơi, vùng lộng và vùng ven bờ, hiện nay, ngư dân đã đăng ký giải bản 61 tàu.

Đến nay, Gia Lai đã có 999 chủ tàu đăng ký giải bản với nhu cầu kinh phí hỗ trợ khoảng 329 tỷ đồng; cùng với đó là 941 lao động đăng ký được hỗ trợ chuyển đổi nghề. Đến 15/9/2026, UBND tỉnh Gia Lai đã thẩm định 367 tàu, phê duyệt hỗ trợ 275 tàu với tổng kinh phí gần 51 tỷ đồng.

Ông Trần Quốc Khánh, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Gia Lai, cho biết địa phương đang tiếp tục triển khai chính sách theo hướng gắn việc giảm số lượng tàu cá với bảo đảm sinh kế cho người dân.

Theo kế hoạch, đến năm 2030, tỉnh Gia Lai dự kiến sẽ giải bản 1.943 tàu cá với kinh phí khoảng 756 tỷ đồng. Các địa phương đang được hướng dẫn quy trình, quy định kỹ thuật và thành lập hội đồng đánh giá để thực hiện chính sách hỗ trợ.

Đối với lao động chuyển đổi nghề, tỉnh dự kiến thuê đơn vị tư vấn đến từng thôn, từng hộ dân để hướng dẫn, xây dựng phương án phù hợp với điều kiện thực tế.

Việc giảm đội tàu vì vậy không chỉ dừng ở hỗ trợ tài chính cho chủ tàu giải bản, mà còn đặt ra yêu cầu tạo công việc mới, giúp người dân có nguồn thu nhập ổn định khi không còn hoạt động khai thác thủy sản.

Theo UBND tỉnh Gia Lai, thời gian tới, tỉnh tiếp tục rà soát, đồng bộ dữ liệu quản lý tàu cá. Xử lý các cảnh báo mất kết nối thiết bị giám sát hành trình, kiểm soát chặt tàu không đủ điều kiện; nâng cao hiệu quả kiểm soát sản lượng và truy xuất nguồn gốc thủy sản, đẩy nhanh hỗ trợ chuyển đổi nghề, giải bản tàu cá. Gia Lai ngày càng quyết tâm thực hiện nghiêm các nhiệm vụ chống khai thác IUU, góp phần cùng cả nước khắc phục các khuyến nghị của Ủy ban châu Âu.