Quy định quản lý phân bón mới: Giảm thủ tục, chi phí, tăng minh bạch

Sáng 11/8, Hiệp hội Phân bón Việt Nam phối hợp với Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, Hội Nông nghiệp Tuần hoàn Việt Nam, Viện Thổ nhưỡng Nông hóa và một số hội, hiệp hội liên quan tổ chức Hội nghị “Phổ biến các quy định mới về quản lý nhà nước trong lĩnh vực phân bón và một số nội dung liên quan”.

Tại hội nghị, một trong những nội dung được doanh nghiệp quan tâm là quy định mới về chứng nhận hợp quy đối với phân bón. Theo ông Nghiêm Quang Tuấn, Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, phân bón thuộc nhóm hàng hóa có mức độ rủi ro trung bình.

Theo Thông tư 27/2026/TT-BNNMT của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, từ ngày 1/7/2026, doanh nghiệp sản xuất phân bón trong nước có thể tự đánh giá chất lượng sản phẩm và tự công bố hợp quy thay vì phải thông qua tổ chức độc lập chứng nhận như trước.

Đối với phân bón nhập khẩu, cơ chế quản lý cũng được chuyển theo hướng tăng cường hậu kiểm. Theo đó, tổ chức, cá nhân nhập khẩu phân bón đưa sản phẩm ra phân phối trên thị trường thực hiện tự công bố hợp quy, thay vì phải thực hiện tiền kiểm như trước. Theo ông Tuấn, những thay đổi này tạo thuận lợi cho doanh nghiệp, giúp giảm thời gian và chi phí thực hiện thủ tục.

Bên cạnh những điểm thuận lợi, doanh nghiệp cho rằng vẫn còn một số nội dung cần được hướng dẫn cụ thể hơn để tránh cách hiểu khác nhau trong quá trình thực hiện, trong đó có quy định về ghi nhãn hàng hóa, thành phần định lượng và nguyên liệu đầu vào.

Ông Phan Văn Tâm, Phó Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Phân bón Bình Điền, cho biết quy định tại Nghị định số 37/2026/NĐ-CP ngày 23/1/2026 về việc ghi cụ thể từng loại nguyên liệu đầu vào và hàm lượng sử dụng để sản xuất phân bón có thể tạo ra một số khó khăn cho doanh nghiệp.

Theo ông Tâm, với cùng một sản phẩm có các chỉ tiêu dinh dưỡng được công bố, doanh nghiệp có thể lựa chọn những loại nguyên liệu hoặc tỷ lệ phối trộn khác nhau để tối ưu giá thành, hiệu quả sử dụng và đặc tính sản phẩm.

Trong khi đó, nguồn nguyên liệu phục vụ sản xuất phân bón thường xuyên biến động về nguồn cung và giá. Doanh nghiệp có thể phải thay thế nguyên liệu này bằng nguyên liệu khác nhưng vẫn bảo đảm cung cấp cùng loại dinh dưỡng và đáp ứng các chỉ tiêu chất lượng đã công bố. Nếu mỗi lần thay đổi nguyên liệu đều phải điều chỉnh thông tin trên nhãn, bao bì và các hồ sơ liên quan, doanh nghiệp sẽ phát sinh thêm chi phí, kéo dài thời gian sản xuất và có nguy cơ ảnh hưởng đến việc cung ứng sản phẩm ra thị trường.

Từ thực tế này, Phó Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Phân bón Bình Điền đề nghị Hiệp hội Phân bón Việt Nam phối hợp với Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật có hướng dẫn chính thức, thống nhất về cách ghi “thành phần định lượng” trên nhãn phân bón. Theo doanh nghiệp, việc hướng dẫn cần vừa bảo đảm cung cấp thông tin cần thiết cho người sử dụng, vừa bảo vệ bí mật công nghệ, bí mật kinh doanh và tính linh hoạt trong sản xuất.

Cũng liên quan đến nhãn mác, doanh nghiệp phản ánh tình trạng hàng giả, hàng nhái trên thị trường phân bón với cách thức ngày càng tinh vi. Theo ý kiến tại hội nghị, một số sản phẩm có bao bì được thiết kế chuyên nghiệp, dễ tạo nhầm lẫn cho người mua về nguồn gốc và chất lượng, gây khó khăn cho việc nhận diện sản phẩm và ảnh hưởng đến các doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh minh bạch. Doanh nghiệp đề xuất nghiên cứu cơ chế quản lý, đăng ký mẫu bao bì nhằm góp phần hạn chế tình trạng giả mạo sản phẩm trên thị trường.

Trao đổi về vấn đề này, ông Nghiêm Quang Tuấn, Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, cho biết, việc ghi nhãn phải thực hiện theo các quy định của pháp luật về ghi nhãn hàng hóa. Đồng thời, theo quy định tại Nghị định 84, nội dung ghi trên nhãn không được trái với quyết định công nhận phân bón lưu hành, đặc biệt đối với những nội dung liên quan đến hướng dẫn sử dụng sản phẩm.

Trước những vấn đề phát sinh từ thực tiễn sản xuất, ông Tuấn cho biết cơ quan quản lý sẽ tiếp tục phối hợp với doanh nghiệp để nghiên cứu giải pháp phù hợp, vừa tạo thuận lợi cho hoạt động sản xuất, kinh doanh, vừa bảo đảm yêu cầu quản lý nhà nước đối với mặt hàng phân bón.

Ngoài vấn đề ghi nhãn, các doanh nghiệp cũng đề cập một số nội dung cần tiếp tục được làm rõ như truy xuất nguồn gốc đối với phân bón hữu cơ do hộ nông dân, trang trại tự sản xuất từ phụ phẩm nông nghiệp thu gom; đăng ký hợp quy đối với phân bón sản xuất trong nước; quy định về khảo nghiệm phân bón và thủ tục đăng ký hợp quy đối với phân bón nhập khẩu quy cách lớn.

Theo TS Phùng Hà, Chủ tịch Hiệp hội Phân bón Việt Nam, hệ thống văn bản quy phạm pháp luật trong lĩnh vực nông nghiệp nói chung và phân bón nói riêng đang ngày càng được xây dựng, bổ sung và hoàn thiện. Ngành phân bón hiện chịu sự điều chỉnh của Luật Trồng trọt, các nghị định về quản lý phân bón, xử phạt vi phạm hành chính, thuế xuất nhập khẩu cùng hệ thống thông tư, quy chuẩn kỹ thuật liên quan.

Tuy nhiên, thực tiễn sản xuất, kinh doanh liên tục thay đổi, cùng những yêu cầu mới phát sinh từ quá trình hội nhập và thực hiện các cam kết quốc tế, khiến một số quy định cần tiếp tục được rà soát, bổ sung và điều chỉnh.

Việc trao đổi trực tiếp giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp, hiệp hội và các nhà khoa học tại hội nghị được kỳ vọng góp phần làm rõ các quy định mới, thống nhất cách hiểu và tháo gỡ những vấn đề phát sinh trong quá trình thực hiện, hướng tới phát triển ngành phân bón theo hướng xanh, an toàn và bền vững.