Sau chuối, sầu riêng và dâu tằm, bầu Đức dồn lực đón đầu thị trường xuất khẩu 6 tỷ USD - Tạp chí Kinh tế chứng khoán Việt Nam

Chuối vẫn là trụ cột, cà phê đã mở rộng hơn 7.700 ha

Trong 6 tháng đầu năm 2026, Công ty CP Hoàng Anh Gia Lai (HAGL, HOSE: HAG) ghi nhận doanh thu thuần 3.039 tỷ đồng, giảm 18% so với cùng kỳ năm trước. Lợi nhuận gộp đạt 1.278 tỷ đồng, giảm 11,9%.

Trong khi doanh thu đi xuống, lợi nhuận sau thuế của doanh nghiệp lại bặt tăng 150,5%, lên 2.204 tỷ đồng. Theo đánh giá của Chứng khoán OCBS, mức tăng này chủ yếu đến từ những tác động tích cực của quá trình tái cơ cấu tài chính cùng khoản thu nhập khác phát sinh trong kỳ. Vì vậy, diễn biến lợi nhuận chưa phản ánh hoàn toàn kết quả từ hoạt động sản xuất kinh doanh cốt lõi.

Xét riêng mảng nông nghiệp, trái cây tiếp tục giữ vai trò chính trong cơ cấu doanh thu của HAGL. Nửa đầu năm, mảng này mang về 2.718 tỷ đồng, giảm 9,5% so với cùng kỳ. Riêng quý II, doanh thu trái cây đạt 1.379 tỷ đồng, giảm 31,1%, trong đó sản lượng chuối thấp hơn quý trước là một trong những nguyên nhân chính.

Dù vậy, chuối vẫn đang là cây trồng đóng góp lớn nhất cho hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Trong quý II/2026, riêng mặt hàng này chiếm 61,5% tổng doanh thu HAGL.

Lũy kế 6 tháng đầu năm, doanh nghiệp tiêu thụ 200.458 tấn chuối, tương ứng doanh thu khoảng 2.280 tỷ đồng. Biên lợi nhuận gộp của mặt hàng này đạt 47,2%. Giá bán bình quân được ghi nhận ở mức khoảng 11,04 triệu đồng/tấn, trong khi giá vốn bình quân khoảng 5,83 triệu đồng/tấn.

Một số cây trồng khác cũng duy trì biên lợi nhuận gộp ở mức cao. Theo số liệu trong báo cáo của OCBS, sầu riêng đạt biên lãi gộp 52,3%, trong khi dâu tằm đạt 45,6%.

Song song với hoạt động khai thác các vùng trồng đang cho sản phẩm, HAGL tiếp tục mở rộng quỹ đất dành cho những loại cây mới. Tính đến cuối tháng 6/2026, tổng diện tích cây trồng của doanh nghiệp đạt khoảng 18.800 ha.

Trong đó, diện tích chuối đã đạt khoảng 7.000 ha theo định hướng, với hơn 5.900 ha đang cho thu hoạch. Sầu riêng có 964 ha bước vào giai đoạn khai thác, còn diện tích dâu tằm đang khai thác đạt 1.426 ha.

Một phần đáng kể trong cơ cấu vùng trồng hiện nay được dành cho cà phê. HAGL đã phát triển hơn 7.700 ha loại cây này, trong khi quy mô định hướng được đưa ra vào khoảng 20.000 ha.

So với chuối, sầu riêng hay dâu tằm, cà phê hiện chưa tạo đóng góp lớn vào doanh thu do phần lớn diện tích mới được triển khai trong thời gian gần đây. Tuy nhiên, đây lại là loại cây được HAGL mở rộng mạnh trong chiến lược vùng nguyên liệu.

Chủ tịch HĐQT Đoàn Nguyên Đức từng cho biết trong khoảng hai năm tới, cà phê có thể dần trở thành một trong những cây trồng đóng góp chính cho doanh nghiệp.

Bản đồ cà phê hướng tới 20.000 ha trải dài ba quốc gia

Vùng cà phê của HAGL hiện không chỉ nằm tại Việt Nam mà còn được triển khai trên các khu vực thuộc Lào và Campuchia.

Theo kết quả khảo sát thực địa từ ngày 12 đến 15/8/2026 của Viện Khoa học Kỹ thuật Nông Lâm nghiệp Tây Nguyên, các diện tích cà phê của doanh nghiệp đang được phát triển tại Gia Lai, các tỉnh Champasak và Attapeu của Lào, cùng khu vực Stung Treng tại Campuchia.

Một trong những địa bàn được lựa chọn để phát triển Arabica là cao nguyên Bolaven, thuộc huyện Paksong, tỉnh Champasak. Khu vực này có độ cao khoảng 1.000-1.350 m so với mực nước biển, nền đất đỏ bazan, lượng mưa hàng năm dao động từ 2.000-3.500 mm và nhiệt độ trung bình khoảng 20-25 độ C.

Đây là các điều kiện phù hợp để phát triển Arabica, loại cà phê có yêu cầu về điều kiện sinh thái khác với Robusta. Tại Bolaven, HAGL bắt đầu xuống giống Arabica từ tháng 4/2025. Cây được trồng theo cả mô hình chuyên canh và xen canh cùng một số loại cây như sầu riêng, chuối và mắc ca.

Sau hơn một năm, các vườn cà phê tại đây đạt chiều cao trung bình khoảng 80-100 cm, hình thành từ 12 đến 15 cặp cành cấp một. Khoảng 15-20% số cây đã bắt đầu xuất hiện quả bói trong vụ 2026. Tuy nhiên, do phần lớn diện tích vẫn đang trong giai đoạn kiến thiết cơ bản, sản lượng tạo ra chưa đáng kể.

Tại Gia Lai, doanh nghiệp cũng triển khai Arabica từ tháng 5/2025, trong đó một số diện tích được trồng dưới tán cao su. Các chỉ số sinh trưởng được ghi nhận tương đồng với vùng Bolaven.

Theo dự báo kỹ thuật, đến cuối năm 2026, cây cà phê tại một số khu vực có thể đạt khoảng 17 cặp cành và bình quân 10 đốt mang quả trên mỗi cành.

Từ các chỉ tiêu phân cành và đóng đốt, Viện Khoa học Kỹ thuật Nông Lâm nghiệp Tây Nguyên ước tính năng suất lý thuyết có thể đạt khoảng 7,2 kg quả tươi/cây trong vụ thu hoạch năm 2027. Đây mới là mức tính toán trên cơ sở kỹ thuật, trong khi năng suất thực tế còn phụ thuộc vào điều kiện thời tiết, quá trình chăm sóc và khả năng sinh trưởng của vườn cây khi bước vào giai đoạn kinh doanh.

Không chỉ Arabica, HAGL còn phân bổ một số giống khác tại những khu vực có điều kiện tự nhiên khác biệt. Tại Stung Treng, Campuchia, Robusta được đưa vào trồng từ tháng 10/2025. Đến giữa năm 2026, doanh nghiệp tiếp tục bổ sung giống Liberica. Việc bố trí nhiều giống tại các vùng khác nhau giúp vùng nguyên liệu được xây dựng theo đặc điểm sinh thái của từng địa bàn thay vì tập trung hoàn toàn vào một chủng loại.

Theo lộ trình được công bố, HAGL hướng tới vùng cà phê khoảng 20.000 ha tại Việt Nam, Lào và Campuchia trong những năm tới.

Trong năm 2025, doanh nghiệp triển khai khoảng 3.000 ha ban đầu. Sang năm 2026, diện tích cà phê tiếp tục được mở rộng, với quy mô thực tế đến cuối tháng 6 đã vượt 7.700 ha. Theo kế hoạch dài hạn, doanh nghiệp tiếp tục gia tăng diện tích trong các năm kế tiếp để tiến dần tới mục tiêu đặt ra.

Việc HAGL mở rộng cà phê diễn ra trong bối cảnh mặt hàng này tiếp tục nằm trong nhóm nông sản xuất khẩu quy mô lớn của Việt Nam.

Theo số liệu của Cục Hải quan Việt Nam, trong 8 tháng đầu năm 2026, cả nước xuất khẩu khoảng 1,33 triệu tấn cà phê, mang về 6 tỷ USD. So với cùng kỳ năm trước, sản lượng tăng gần 14%, trong khi kim ngạch giảm khoảng 9% do giá xuất khẩu bình quân trên thị trường quốc tế hạ nhiệt.

Riêng tháng 8/2026, Việt Nam xuất khẩu khoảng 128.000 tấn cà phê với giá trị 572 triệu USD. Tại thị trường Mỹ, lượng cà phê xuất khẩu trong 8 tháng tăng 46% so với cùng kỳ, trong khi giá trị tăng 14%, đạt khoảng 408 triệu USD. Các thị trường lớn tiếp tục duy trì nhu cầu nhập khẩu trong bối cảnh cơ cấu sản phẩm và giá cà phê thế giới có nhiều biến động.

Với HAGL, phần lớn diện tích cà phê hiện vẫn đang trong giai đoạn đầu của chu kỳ đầu tư nên chưa thể thay thế vai trò của chuối trong kết quả kinh doanh ngắn hạn. Trong khi chuối tiếp tục tạo nguồn thu chính, vùng cà phê đang được mở rộng tại ba quốc gia là phần quỹ đất mà doanh nghiệp chuẩn bị cho những năm tới.

Về triển vọng năm 2026, OCBS dự báo HAGL có thể đạt doanh thu thuần hơn 8.600 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế khoảng 4.318 tỷ đồng. Tuy nhiên, với tiến độ sinh trưởng hiện nay, đóng góp từ cà phê được kỳ vọng rõ nét hơn ở giai đoạn sau khi các diện tích mới lần lượt bước vào thời kỳ khai thác.