Sầu riêng Việt bị siết kiểm soát, thêm cảnh báo dịch hại

Trong nửa đầu tháng 9/2026, Việt Nam xuất hiện trong hai cảnh báo đáng chú ý liên quan đến xuất khẩu nông sản, khi sầu riêng bị Ukraine đưa vào diện kiểm soát tăng cường, còn Đài Loan liệt Việt Nam vào danh sách khu vực có ba loại sinh vật gây hại.

Chỉ trong nửa đầu tháng 9, các thành viên Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) đã phát đi 33 thông báo mới về an toàn thực phẩm và kiểm dịch động, thực vật, gồm 20 dự thảo đang lấy ý kiến và 13 quy định đã có hiệu lực. Với doanh nghiệp xuất khẩu nông sản, đây là những thay đổi cần được cập nhật trước khi hàng lên đường, thay vì đến khi lô hàng gặp vướng mắc tại cửa khẩu mới xử lý.

Hai lần bị gọi tên, còn 6 tuần để phản hồi

Đáng chú ý hơn là thông báo từ Đài Loan (Trung Quốc). Trong dự thảo sửa đổi quy định kiểm dịch thực vật nhập khẩu, cơ quan chức năng vùng lãnh thổ này đề xuất bổ sung một số khu vực được xác định có sinh vật gây hại trên cơ sở các tài liệu khoa học mới. Việt Nam được đưa vào danh sách liên quan đến ba đối tượng gồm bọ trĩ hoa Tây (Frankliniella occidentalis), vi khuẩn Pseudomonas syringae pv. syringae và viroid thoi củ khoai tây (Potato spindle tuber viroid).

Việc một quốc gia hoặc vùng lãnh thổ được xác định có sinh vật gây hại có thể kéo theo những yêu cầu kiểm dịch đối với các loại thực vật, sản phẩm thực vật có nguy cơ mang theo các đối tượng này khi xuất khẩu sang Đài Loan. Vì vậy, doanh nghiệp cần theo dõi cụ thể phạm vi hàng hóa chịu tác động thay vì hiểu rằng mọi nông sản Việt Nam đều bị áp dụng thêm biện pháp kiểm soát.

Ở chiều ngược lại, dự thảo cũng đề xuất loại 37 loài khỏi danh sách sinh vật gây hại thuộc diện kiểm dịch nhằm điều chỉnh quy định phù hợp với các nguyên tắc SPS của WTO.

Dự thảo vẫn đang trong thời gian lấy ý kiến đến ngày 31/10/2026. Như vậy, còn khoảng 6 tuần để các cơ quan chuyên môn của Việt Nam rà soát căn cứ khoa học, đánh giá tác động và gửi ý kiến nếu phát hiện những nội dung chưa phù hợp.

Thông báo thứ hai từ Ukraine liên quan trực tiếp đến sầu riêng Việt Nam. Trong dự thảo sửa đổi danh mục thực phẩm và thức ăn chăn nuôi không có nguồn gốc động vật thuộc diện tăng cường kiểm soát khi nhập khẩu, Ukraine đề xuất đưa sầu riêng tươi hoặc ướp lạnh của Việt Nam vào danh mục kiểm soát tăng cường, tập trung vào dư lượng thuốc bảo vệ thực vật.

Việt Nam nằm trong nhóm 27 quốc gia có hàng hóa được đề xuất bổ sung vào danh mục. Đáng chú ý, Ukraine cho biết dự thảo được xây dựng có tham khảo Quy định (EU) 2019/1793 của Liên minh châu Âu về tăng cường kiểm soát đối với một số thực phẩm và thức ăn chăn nuôi nhập khẩu từ nước thứ ba. Điều này cho thấy các yêu cầu kiểm soát dư lượng đang được tham chiếu giữa những thị trường nhập khẩu, đặt thêm sức ép lên việc kiểm soát thuốc bảo vệ thực vật ngay từ vùng trồng và khâu đóng gói.

Thời gian để phản hồi cũng không dài. Các bên liên quan có 30 ngày kể từ ngày thông báo được lưu hành để gửi ý kiến, tương ứng khoảng đầu tháng 10/2026. Với một mặt hàng xuất khẩu như sầu riêng, đây là khoảng thời gian cần được tận dụng để rà soát yêu cầu kỹ thuật, đánh giá tác động và chuẩn bị ý kiến phản hồi nếu cần.

Thị trường tỷ dân tính lại chuẩn dư lượng

Không trực tiếp gọi tên Việt Nam, nhưng dự thảo mới từ Trung Quốc cũng là thông tin đáng chú ý với doanh nghiệp xuất khẩu nông, thủy sản. Nước này đang xây dựng Tiêu chuẩn An toàn Thực phẩm Quốc gia mới, quy định mức dư lượng tối đa đối với 142 loại thuốc thú y trong thực phẩm có nguồn gốc động vật, từ gia súc, gia cầm đến thủy sản như cá, tôm, cua và mật ong.

Dự thảo đồng thời đưa ra danh mục 9 chất không được phép tồn dư, trong đó có Dimetridazole, Metronidazole và Xylazine. Với vai trò của Trung Quốc trong xuất khẩu nông, thủy sản của Việt Nam, những thay đổi về giới hạn dư lượng thuốc thú y cần được doanh nghiệp và các hiệp hội ngành hàng theo dõi sát, đặc biệt với những nhóm sản phẩm nằm trong phạm vi điều chỉnh. Thời hạn góp ý kéo dài đến ngày 7/11/2026.

Ở các thị trường khác, quy định SPS cũng tiếp tục thay đổi. Liên minh châu Âu đề xuất siết mức furan trong thực phẩm chế biến từ ngũ cốc dành cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ. Với những doanh nghiệp Việt Nam đang hướng tới phân khúc thực phẩm chế biến có yêu cầu cao, thay đổi này đòi hỏi việc kiểm soát nguyên liệu và quy trình sản xuất chặt chẽ hơn.

Trong khi đó, Hong Kong dự thảo mở rộng danh mục chất tạo ngọt được phép sử dụng từ 10 lên 22 chất. Nếu được thông qua, quy định mới sẽ mở thêm lựa chọn về thành phần và công thức cho các doanh nghiệp thực phẩm, đồ uống xuất khẩu vào thị trường này.

Với số lượng quy định thay đổi liên tục, việc tiếp cận thông tin sớm trở thành yếu tố quan trọng đối với doanh nghiệp xuất khẩu. Trong nửa đầu tháng 9, Văn phòng SPS Việt Nam đã tổng hợp 33 thông báo từ các thành viên WTO, dịch, tóm lược và công khai để doanh nghiệp, hiệp hội ngành hàng và cơ quan quản lý địa phương theo dõi.

Văn phòng SPS Việt Nam cũng là đầu mối tiếp nhận, tổng hợp ý kiến của các bên liên quan để gửi tới Ủy ban SPS/WTO. Theo hướng dẫn, ý kiến góp ý cần được gửi về Văn phòng trước thời hạn nêu trong từng thông báo ít nhất 3 ngày để tổng hợp và xử lý theo quy định.

Thành An

HTX 'gom' nông dân, kết nối doanh nghiệp, nâng giá trị nông sản

HTX Gốm sứ Tân Thịnh: Từ giữ nghề bằng đôi tay đến bảo vệ bằng tài sản trí tuệ

Mưa lớn kéo dài đe dọa sản xuất kinh doanh của HTX

Chủ tịch Liên minh HTX Việt Nam Cao Xuân Thu Vân tham dự Hội nghị ICAO tại Panama

Doanh nông thực chiến: Đưa sản vật bản địa vào chuỗi giá trị

Sự trỗi dậy của thế lực mới trong ngành AI

Vì sao startup Việt dễ “đứt gánh giữa đường”?

‘Mỏ vàng’ AI của startup Việt đối diện bài toán cạnh tranh ngày càng gay gắt

Cận cảnh iPhone 18 Pro Max vừa ra mắt: Pin 45 giờ, camera xịn xò và... 'giá chát'

Apple vừa chính thức ra mắt iPhone 18 Pro và iPhone 18 Pro Max tại sự kiện “Surprise and shine” diễn ra lúc 0h ngày 10/9 theo giờ Việt Nam, với loạt nâng cấp đáng chú ý về hiệu năng, pin và camera.

Đừng bỏ lỡ

Khi phụ nữ làm chủ những mùa quả ngọt

Từ những vườn cam, HTX 3T Nông sản Cao Phong đang từng bước đổi mới sản xuất, phát triển sản phẩm và xây dựng thương hiệu. Sự ghi nhận tại Cuộc thi “HTX đổi mới sáng tạo” năm 2026 không chỉ là dấu mốc của một mô hình kinh tế hợp tác, mà còn cho thấy...