Số hóa, minh bạch thủ tục cấp mã số vùng trồng sầu riêng

Tháo khó từ vùng trồng đến xuất khẩu

Được xem là thủ phủ sầu riêng của cả nước, Đắk Lắk hiện có khoảng 41.000 ha sầu riêng, sản lượng hơn 440.000 tấn mỗi năm, đóng góp khoảng 1,1 tỷ USD kim ngạch xuất khẩu trong niên vụ 2025. Tuy nhiên, để giữ vững vị thế của ngành hàng tỷ USD, địa phương đang đứng trước yêu cầu cấp thiết phải xây dựng chuỗi sản xuất, thu mua, đóng gói và xuất khẩu đồng bộ, gắn với quản lý chặt chẽ mã số vùng trồng, truy xuất nguồn gốc và đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng khắt khe của thị trường nhập khẩu.

Trước yêu cầu cấp thiết phải tháo gỡ những điểm nghẽn để bảo đảm vụ thu hoạch và xuất khẩu sầu riêng năm 2026 diễn ra thuận lợi. Chiều 7/7, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp cùng lãnh đạo các đơn vị thuộc Bộ đã làm việc với UBND tỉnh Đắk Lắk, doanh nghiệp và các địa phương nhằm đánh giá thực trạng, lắng nghe những khó khăn, vướng mắc, đồng thời thống nhất các giải pháp tháo gỡ.

Tại buổi làm việc, đại diện các địa phương, doanh nghiệp và hiệp hội ngành hàng đã tập trung phản ánh những khó khăn trong quá trình triển khai. Bà Nguyễn Thị Tố Trân, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Gia Lai cho biết, khối lượng hồ sơ cấp mã số ngày càng lớn trong khi đội ngũ cán bộ thực hiện còn hạn chế. Việc kiểm tra, thẩm định vẫn phải thực hiện theo từng hồ sơ, từng mẫu cụ thể nên áp lực rất lớn. Địa phương mong muốn Bộ tiếp tục rà soát, điều chỉnh những quy định chưa phù hợp để giảm tải cho cơ sở nhưng vẫn bảo đảm hiệu quả quản lý.

Ở góc độ doanh nghiệp, ông Lê Vũ Tuấn Anh, Phó Tổng Giám đốc Công ty TNHH Xuất nhập khẩu trái cây Chánh Thu cho rằng hiện Đắk Lắk mới có 42 mã số cơ sở đóng gói, chưa đáp ứng nhu cầu thu mua, xử lý toàn bộ sản lượng sầu riêng của tỉnh. Theo ông, cần nghiên cứu kinh nghiệm của Thái Lan trong tổ chức cơ sở đóng gói để vừa đáp ứng yêu cầu của thị trường nhập khẩu, vừa phù hợp điều kiện khí hậu thực tế tại Tây Nguyên.

Trong khi đó, ông Lê Anh Trung, Chủ tịch Hiệp hội Sầu riêng Đắk Lắk cho rằng bài toán quan trọng nhất hiện nay là xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc đồng bộ từ vùng trồng, thu hoạch, thu mua đến đóng gói và xuất khẩu. Chỉ khi toàn bộ chuỗi được quản lý thống nhất mới có thể nhanh chóng truy xuất nguyên nhân khi xảy ra sự cố và bảo vệ uy tín của doanh nghiệp cũng như vùng nguyên liệu.

Ông Lại Đức Đại, Chủ tịch UBND xã Krông Pắc cho biết địa phương hiện có khoảng 3.000 ha sầu riêng, trong đó hơn 1.400 ha đã được cấp mã số vùng trồng với sản lượng khoảng 50.000 tấn mỗi năm. Tuy nhiên, nhiều mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói đang tạm dừng hoạt động khiến người dân rất lo lắng khi vụ thu hoạch đã cận kề. Địa phương mong muốn các hồ sơ đủ điều kiện sớm được xem xét để doanh nghiệp yên tâm thu mua, tránh nguy cơ ùn ứ sản phẩm.

Theo ông Huỳnh Tấn Đạt, Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, việc cấp mã số vùng trồng phải đi đôi với quản lý chặt chẽ và tuân thủ đầy đủ quy định của Việt Nam cũng như các nước nhập khẩu. Mọi quy trình đều phải được thực hiện công khai, minh bạch. Cùng với đó, các địa phương cần chủ động tổ chức xúc tiến thương mại, kết nối doanh nghiệp để mở rộng thị trường tiêu thụ, giảm áp lực trong mùa vụ.

Tăng tốc chuyển đổi số, rút ngắn thủ tục

Tiếp thu các ý kiến tại buổi làm việc, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đắk Lắk Nguyễn Thiên Văn cho biết tỉnh xác định tháo gỡ những khó khăn về mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói là nhiệm vụ cấp bách trong giai đoạn hiện nay.

Theo ông Văn, tỉnh sẽ tiếp tục rà soát các vùng trồng còn vướng mắc về chủ thể pháp lý, phối hợp với các đơn vị của Bộ hoàn thiện hồ sơ, đồng thời kêu gọi thêm doanh nghiệp đầu tư cơ sở đóng gói và chế biến để nâng cao năng lực tiêu thụ.

"Từ nay đến ngày 15/7, tỉnh mong muốn các đơn vị của Bộ trực tiếp hỗ trợ Đắk Lắk trong triển khai chuyển đổi số, cùng địa phương xây dựng phương thức quản lý ổn định, lâu dài. Trách nhiệm của địa phương là bắt tay ngay vào việc, đồng thời tiếp tục mời gọi doanh nghiệp tham gia đầu tư cơ sở đóng gói, chế biến và liên kết vùng nguyên liệu", ông Văn đề nghị.

Phát biểu tại buổi làm việc, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp ghi nhận và đánh giá cao sự chủ động của tỉnh Đắk Lắk trong công tác kiểm nghiệm chất lượng, kiểm soát mã số vùng trồng, đồng thời biểu dương sự vào cuộc quyết liệt của lãnh đạo địa phương trong việc chuẩn bị cho niên vụ sầu riêng năm 2026.

Theo Thứ trưởng, những khó khăn hiện nay không chỉ là vấn đề của riêng Đắk Lắk mà là thách thức chung của ngành hàng sầu riêng Việt Nam. Vì vậy, Bộ sẽ đồng hành cùng các địa phương để tháo gỡ từng vướng mắc, từ hoàn thiện cơ chế, cải cách thủ tục đến ứng dụng chuyển đổi số trong quản lý mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói.

"Quan điểm của Bộ là ứng dụng mạnh công nghệ thông tin để triển khai nhanh các thủ tục cấp mã số vùng trồng theo đúng quy định, đồng thời giảm tối đa thủ tục hành chính, tạo điều kiện thuận lợi nhất cho người dân và doanh nghiệp phát triển sản xuất. Việc quản lý phải bảo đảm công khai, minh bạch, đúng quy định", Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp nhấn mạnh.

Thứ trưởng cũng đề nghị tỉnh tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các đơn vị chuyên môn của Bộ để sớm khắc phục những tồn tại hiện nay. Cụ thể, đẩy mạnh xây dựng các vùng nguyên liệu tập trung, nâng cao chất lượng truy xuất nguồn gốc, chuẩn hóa quy trình sản xuất và tăng cường liên kết giữa người dân với doanh nghiệp.

Cùng với việc hoàn thiện cơ chế và chuyển đổi số, địa phương cần khuyến khích phát triển các vùng sản xuất quy mô lớn, đáp ứng yêu cầu của thị trường nhập khẩu. Bộ sẽ tiếp tục rà soát các quy định còn bất cập, lắng nghe ý kiến từ địa phương và doanh nghiệp để hoàn thiện chính sách, tạo môi trường thuận lợi cho ngành hàng phát triển.

Đắk Lắk hiện có khoảng 41.000 ha sầu riêng, sản lượng năm 2025 đạt khoảng 446.000 tấn. Riêng niên vụ vừa qua, xuất khẩu sầu riêng mang về khoảng 1,1 tỷ USD, đóng góp quan trọng vào kim ngạch xuất khẩu nông sản của địa phương. Tuy nhiên, toàn tỉnh mới được cấp 280 mã số vùng trồng và 42 mã số cơ sở đóng gói, trong khi nhiều hồ sơ vẫn đang chờ phía Trung Quốc xem xét phê duyệt.