Sức nóng thị trường sầu riêng:[Bài cuối] Chu kỳ tăng trưởng mới, cơ hội cho Việt Nam

LTS:Loạt bài “Sức nóng thị trường sầu riêng” phác họa những chuyển động đáng chú ý của thị trường sầu riêng thế giới, từ nhu cầu khổng lồ của Trung Quốc, vị thế của Thái Lan, sự nổi lên của Campuchia đến những dư địa và yêu cầu đặt ra đối với sầu riêng Việt Nam trong giai đoạn mới.

Thị trường sầu riêng bước vào chu kỳ tăng trưởng kéo dài

Theo Báo cáo quy mô và triển vọng thị phần thị trường sầu riêng giai đoạn 2025 - 2035 của Nhóm nghiên cứu Thực phẩm và Đồ uống của Fact.MR, ngành sầu riêng đang đứng trước một chu kỳ tăng trưởng kéo dài trong thập kỷ tới, dự báo sẽ làm thay đổi thị trường trái cây nhiệt đới, hệ thống xuất khẩu nông sản và mạng lưới phân phối thực phẩm đặc sản trên toàn cầu.

Quy mô thị trường được dự báo tăng từ 18,5 tỷ USD năm 2025 lên 27 tỷ USD vào năm 2035, tương ứng tốc độ tăng trưởng kép hằng năm (CAGR) khoảng 3,9%. Xu hướng này cho thấy các loại trái cây nhiệt đới cao cấp và thực phẩm ngoại nhập ngày càng được người tiêu dùng đón nhận rộng rãi hơn, từ thị trường bán buôn, chuỗi bán lẻ đến các kênh thực phẩm chuyên biệt.

Trong nửa đầu giai đoạn 2025 - 2030, quy mô thị trường sầu riêng toàn cầu dự kiến tăng từ 18,5 tỷ USD lên khoảng 22,3 tỷ USD, tăng thêm 3,8 tỷ USD. Động lực tăng trưởng chủ yếu đến từ phân khúc sầu riêng tươi, trong bối cảnh người tiêu dùng ngày càng đa dạng hóa lựa chọn thực phẩm và nhu cầu đối với các loại trái cây nhiệt đới cao cấp tiếp tục gia tăng.

Giai đoạn 2030 - 2035, thị trường được dự báo tiếp tục mở rộng từ 22,3 tỷ USD lên 27 tỷ USD, tăng thêm 4,7 tỷ USD. Tăng trưởng trong giai đoạn này được thúc đẩy bởi việc các giống sầu riêng đặc sản tiếp cận rộng hơn thị trường đại chúng, cùng sự phát triển của các nền tảng nông nghiệp và khả năng kết nối ngày càng thuận lợi với hệ thống phân phối trái cây hiện có.

Với Việt Nam, chu kỳ tăng trưởng mới của thị trường thế giới mở ra cơ hội không chỉ tăng sản lượng xuất khẩu mà quan trọng hơn là nâng giá trị trên mỗi đơn vị sản phẩm. Khi người tiêu dùng ngày càng hướng tới sầu riêng chất lượng cao, dư địa sẽ thuộc về những vùng trồng và doanh nghiệp có khả năng tạo ra sản phẩm đồng đều, đáp ứng tiêu chuẩn và duy trì chất lượng trong toàn bộ hành trình từ vườn cây tới thị trường.** **

Sầu riêng tươi còn dư địa lớn, phân khúc chất lượng cao mở rộng

Phân tích thị trường sầu riêng tươi của Mordor Intelligence cho biết, quy mô thị trường sầu riêng tươi được dự báo tăng từ 5,6 tỷ USD năm 2025 lên 5,85 tỷ USD năm 2026 và đạt 7,31 tỷ USD vào năm 2031, tương ứng tốc độ tăng trưởng kép hằng năm (CAGR) 4,54% trong giai đoạn 2026 - 2031.

Động lực quan trọng của thị trường đến từ sức mua ngày càng lớn tại Trung Quốc. Năm 2024, nước này nhập khẩu khoảng 1,56 triệu tấn sầu riêng, qua đó tiếp tục tác động mạnh đến hoạt động sản xuất, thương mại và tổ chức vùng trồng tại Đông Nam Á.

Đối với Việt Nam Trung Quốc hiện là thị trường quan trọng. So với các nước khác, sầu riêng Việt Nam có lợi thế về khoảng cách địa lý gần, khả năng vận chuyển nhanh và nguồn cung lớn. Tuy nhiên để giữ vững thị trường phải đáp ứng được các yêu cầu cao về kiểm soát chất lượng từ vùng trồng, đóng gói, truy xuất nguồn gốc đến bảo quản và vận chuyển.

Đáng chú ý, phân khúc sầu riêng chất lượng cao đang ghi nhận sức mua lớn tại Trung Quốc và Singapore. Trong năm 2025, người tiêu dùng có thu nhập cao tại Thượng Hải và Thâm Quyến sẵn sàng chi trên 15 USD/kg cho sầu riêng Musang King. Xu hướng này thúc đẩy các nhà vườn Malaysia tăng cường đăng ký chỉ dẫn địa lý, chuẩn hóa sản xuất và siết chặt kiểm soát chất lượng sau thu hoạch.

Singapore cũng ngày càng phát huy vai trò trung tâm thương mại và tái xuất sầu riêng trong khu vực. Từ đây, các lô sầu riêng đáp ứng yêu cầu chứng nhận được tiếp tục đưa tới những thị trường có giá trị cao như Hồng Kông và Nhật Bản, với mặt bằng giá tương đối ổn định.

Châu Á - Thái Bình Dương tiếp tục giữ vai trò trung tâm

Xét theo khu vực địa lý, châu Á - Thái Bình Dương tiếp tục giữ vai trò trung tâm của ngành sầu riêng toàn cầu, chiếm 79,6% quy mô thị trường sầu riêng tươi năm 2025. Đây vừa là vùng sản xuất chủ lực, vừa tập trung những thị trường tiêu thụ lớn nhất thế giới.

Trong khu vực, Trung Quốc tiếp tục đóng vai trò quan trọng đối với dòng chảy thương mại sầu riêng. Việt Nam đang có lợi thế đáng kể nhờ vị trí địa lý gần thị trường này. Các hành lang vận chuyển kết hợp đường bộ và đường biển với thời gian khoảng hai ngày giúp rút ngắn quá trình đưa sản phẩm từ vùng sản xuất tới thị trường, qua đó hỗ trợ duy trì độ tươi và chất lượng sầu riêng.

Trong khi đó, vị thế của Thái Lan đang chịu thêm sức ép khi các yêu cầu nhập khẩu được siết chặt sau một số vụ việc liên quan đến an toàn thực phẩm.

Malaysia lựa chọn hướng đi khác khi tập trung vào phân khúc sầu riêng cao cấp, đồng thời tận dụng kết nối vận tải đường bộ xuyên biên giới tới miền Nam Trung Quốc để mở rộng thị trường.

Trung Đông nổi lên là thị trường tăng trưởng nhanh

Bên cạnh thị trường truyền thống tại châu Á, Trung Đông đang nổi lên như một khu vực giàu tiềm năng, với tốc độ tăng trưởng kép hằng năm dự báo đạt 6,5% trong giai đoạn 2026 - 2031.

Tại Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), tiêu thụ sầu riêng gia tăng cùng với sự phát triển của cộng đồng người châu Á và việc các sản phẩm có chứng nhận halal ngày càng hiện diện nhiều hơn tại các chuỗi thực phẩm cao cấp.

Saudi Arabia cũng ghi nhận nhu cầu nhập khẩu tăng trong bối cảnh nước này thúc đẩy chương trình an ninh lương thực. Trong mùa cao điểm quà tặng Ramadan, các chuyến bay vận tải hàng hóa chuyên dụng góp phần đưa sầu riêng Musang King tới thị trường hằng tuần, mở thêm dư địa cho phân khúc sản phẩm giá trị cao.

Dubai đồng thời phát huy vai trò trung tâm logistics và tái xuất của khu vực. Thông qua cảng Jebel Ali, sầu riêng có thể tiếp tục được phân phối tới một số thị trường tại Đông Phi và Trung Á, qua đó mở rộng phạm vi tiêu thụ ngoài các quốc gia vùng Vịnh.

Không chỉ Trung Đông, nhu cầu tại Bắc Mỹ, châu Âu, Nam Mỹ và châu Phi cũng đang từng bước gia tăng. Tuy nhiên, các thị trường này đặt ra yêu cầu cao hơn về dư lượng, chất lượng, bảo quản, vận chuyển đường dài và phát triển sản phẩm chế biến.

Sự dịch chuyển nhu cầu sang Trung Đông và các khu vực ngoài châu Á mở ra một không gian thị trường rộng hơn cho sầu riêng Việt Nam. Để đi xa hơn ở những phân khúc có giá trị cao, tiếp cận những thị trường xa, bên cạnh sầu riêng tươi, ngành hàng cần đầu tư vào các sản phẩm chế biến và sản phẩm có giá trị gia tăng; nâng chuẩn chất lượng, kiểm soát dư lượng, đầu tư bảo quản và logistics.

Thị trường sầu riêng toàn cầu nói chung và sầu riêng tươi nói riêng được dự báo tiếp tục tăng trưởng trong giai đoạn 2026 - 2031, nhưng lợi thế cạnh tranh sẽ ngày càng thuộc về những quốc gia và doanh nghiệp có khả năng kiểm soát chất lượng, đáp ứng SPS, truy xuất nguồn gốc, tổ chức chuỗi lạnh và xây dựng thương hiệu.

Đối với Việt Nam, đây vừa là cơ hội mở rộng thị trường, vừa đặt ra yêu cầu chuyển nhanh từ tăng trưởng dựa trên diện tích và sản lượng sang tăng trưởng dựa trên chất lượng, tiêu chuẩn, logistics và giá trị gia tăng.