Tây Ninh thí điểm tái sử dụng nước thải chăn nuôi

Biến nước thải chăn nuôi thành tài nguyên

Ngày 26/8, Viện Khoa học Kỹ thuật Nông nghiệp miền Nam phối hợp Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Tây Ninh cùng Công ty CP Nông nghiệp BAF Việt Nam tổ chức Hội thảo thí điểm mô hình sử dụng nước sau xử lý từ hệ thống chăn nuôi để tưới cây trồng theo hướng kinh tế tuần hoàn.

Sự kiện nhằm đánh giá cơ sở khoa học, kỹ thuật và thực tiễn của việc tái sử dụng nguồn nước này. Qua đó, hội thảo xác định nhóm cây trồng, điều kiện cùng quy trình vận hành phù hợp, vừa bảo đảm an toàn môi trường vừa nâng cao hiệu quả kinh tế. Đây là tiền đề quan trọng để hoàn thiện, đánh giá và nhân rộng mô hình nông nghiệp tuần hoàn tại Tây Ninh cùng các địa phương có điều kiện tương đồng

Theo ông Phạm Thế Anh, Trưởng phòng Vận hành Môi trường, Công ty CP Nông nghiệp BAF Việt Nam, phát triển nông nghiệp tuần hoàn là chủ trương xuyên suốt của Chính phủ và Bộ Nông nghiệp và Môi trường. Với BAF, việc kết hợp chăn nuôi bền vững với trồng trọt là định hướng chiến lược từ năm 2021.

Trước đây, quá trình triển khai gặp khó khăn do thiếu hành lang pháp lý. Việc Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn ban hành Quy chuẩn QCVN 01-195:2022/BNNPTNT đã tạo cơ sở quan trọng cho các trang trại tái sử dụng nước thải sau xử lý. Dựa trên quy chuẩn này, BAF phối hợp cùng các đơn vị chuyên môn khảo sát cơ sở chăn nuôi và nhu cầu phân bón, tưới tiêu của nông dân địa phương. Trong giai đoạn một, doanh nghiệp dự kiến thí điểm trên diện tích 100 - 200 ha với nhiều loại cây trồng.

Ông Nguyễn Văn Minh, Phó Giám đốc Công ty CP Nông nghiệp BAF Việt Nam cho biết thêm, thời gian tới, BAF hướng tới phát triển vùng trồng cây gia vị, thảo dược phục vụ xuất khẩu và cung cấp nguyên liệu cho nhà máy chế biến của công ty. Ngoài ra, một số khu vực được quy hoạch trồng khoai tây và bí ngô xuất khẩu sang Nhật Bản, Hàn Quốc. Kết quả kiểm nghiệm ban đầu trên mẫu bí ngô thí điểm đạt yêu cầu và đang tiếp tục gửi sang đối tác Nhật Bản đánh giá.

Song song đó, BAF xác định liên kết với nông dân là nội dung trọng tâm. Thay vì để người dân sản xuất tự phát, doanh nghiệp sẽ phối hợp với chính quyền, Hội Nông dân và lực lượng khuyến nông để hình thành các vùng chuyên canh khoai mì, ngô, khoai lang, khoai tây hoặc chuối. Mô hình liên kết này giúp nông dân giảm bớt áp lực chi phí đầu tư, được hỗ trợ kỹ thuật và đảm bảo đầu ra sản phẩm, qua đó khai thác hiệu quả quỹ đất và nâng cao thu nhập.

Bắt đầu từ Tây Ninh, BAF cam kết tập trung tối đa nguồn lực để xây dựng mô hình nông nghiệp tuần hoàn điển hình cho tỉnh và cả nước.

Cần cơ sở khoa học để nhân rộng

Tiến sĩ Trương Vĩnh Hải, Phó Viện trưởng phụ trách Viện Khoa học Kỹ thuật Nông nghiệp miền Nam, đánh giá việc tái sử dụng tài nguyên trong sản xuất, đặc biệt là chất thải và nước thải chăn nuôi, là hướng đi mang ý nghĩa thiết thực nhằm thúc đẩy phát triển nông nghiệp tuần hoàn.

Theo ông Hải, xử lý nước thải chăn nuôi đạt chuẩn không chỉ dừng ở mục tiêu kiểm soát ô nhiễm môi trường mà còn mở ra cơ hội khai thác nguồn tài nguyên sau xử lý. Nếu được nghiên cứu bài bản, kiểm soát nghiêm ngặt và áp dụng đúng quy trình kỹ thuật, nguồn nước này sẽ giúp tiết kiệm tài nguyên nước, tận dụng hàm lượng dinh dưỡng sẵn có, từ đó cắt giảm đáng kể chi phí đầu vào cho trồng trọt.

Tây Ninh hiện sở hữu thế mạnh lớn về chăn nuôi cùng các vùng canh tác cây trồng thâm canh quy mô lớn. Sự xuất hiện của hệ thống trang trại tập trung là điều kiện thuận lợi để nghiên cứu, hình thành chuỗi liên kết tuần hoàn tài nguyên giữa chăn nuôi và trồng trọt.

Thời gian qua, Viện đã phối hợp với các sở, ban, ngành địa phương tiến hành khảo sát, đánh giá toàn diện nguồn nước, thổ nhưỡng, chủng loại cây trồng và điều kiện sản xuất trên địa bàn tỉnh. Đây là cơ sở thực tiễn quan trọng để xây dựng mô hình thí điểm, đồng thời tạo lập hệ thống dữ liệu phục vụ công tác đánh giá và nhân rộng sau này.

Tuy nhiên, Tiến sĩ Trương Vĩnh Hải nhấn mạnh mục tiêu cốt lõi của mô hình thí điểm không đơn thuần là chứng minh khả năng tái sử dụng nước thải. Điều quan trọng nhất là phải xác định rõ giới hạn sử dụng, thiết lập quy trình an toàn, đánh giá hiệu quả kinh tế - môi trường và hoàn thiện luận cứ khoa học trước khi triển khai rộng rãi.

Việc ứng dụng cần làm rõ các điều kiện kỹ thuật cụ thể cho từng nhóm cây trồng, đặc điểm sinh trưởng của cây trong mối tương quan hài hòa với đất và môi trường xung quanh. Do đó, IAS mong muốn tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các cơ quan quản lý, chuyên gia, doanh nghiệp và người dân nhằm làm rõ các tiêu chuẩn chất lượng nước, bảo đảm tuân thủ nghiêm ngặt các quy định pháp luật về môi trường và sản xuất nông nghiệp.

Từ góc độ cơ quan quản lý địa phương, bà Đinh Thị Phương Khanh, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Tây Ninh, cho biết trên cơ sở tiếp thu ý kiến đóng góp từ các bên, Sở sẽ lựa chọn những nội dung phù hợp để định hướng triển khai mô hình thí điểm, bảo đảm kiểm soát chặt chẽ mọi yếu tố phát sinh.

Lãnh đạo Sở khẳng định đây là mô hình tác động trực tiếp đến khoa học, kỹ thuật và môi trường sinh thái. Vì vậy, yêu cầu ưu tiên hàng đầu là phải xây dựng giải pháp kỹ thuật tối ưu, hạn chế tối đa rủi ro sự cố. Trong suốt quá trình vận hành, công tác giám sát, lấy mẫu phân tích và đánh giá phải được thực hiện định kỳ theo từng giai đoạn sản xuất với phương pháp kiểm tra chuẩn xác.

Do mang tính chất thí điểm, mô hình sẽ tạo ra những tác động đa chiều. Mục tiêu trước mắt phải là bảo đảm an toàn tuyệt đối, sau đó mới tính đến phương án chuyển giao công nghệ và nhân rộng. Bên cạnh yếu tố kỹ thuật, khía cạnh pháp lý và quản trị rủi ro cũng cần được chú trọng. Mô hình bắt buộc vận hành theo nguyên tắc kiểm soát nghiêm ngặt, sẵn sàng giải pháp phòng ngừa và xử lý sự cố kịp thời.

Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Tây Ninh kỳ vọng chính quyền địa phương, các hợp tác xã, hộ nông dân cùng giới chuyên gia tích cực tham gia vào quá trình thực hiện. Những góp ý thực tế từ hiện trường sẽ là cơ sở quý báu để hoàn thiện mô hình trước khi áp dụng trên diện rộng.

Việc chuyển hóa nước thải chăn nuôi sau xử lý thành nguồn tài nguyên tưới tiêu, nếu được kiểm soát bằng quy trình khoa học, sẽ không chỉ giảm áp lực xử lý chất thải mà còn tối ưu hóa nguồn nước và dinh dưỡng, tạo nền tảng vững chắc cho nông nghiệp tuần hoàn tại Tây Ninh.