Thanh Hóa kiến tạo nền nông nghiệp phát thải thấp

Chuyển đổi tư duy sản xuất để giảm phát thải

Biến đổi khí hậu đang trở thành thách thức ngày càng lớn đối với sản xuất nông nghiệp. Những hiện tượng thời tiết cực đoan, hạn hán, ngập lụt và suy thoái tài nguyên đất đòi hỏi ngành nông nghiệp phải thay đổi phương thức sản xuất theo hướng bền vững hơn. Trong bối cảnh đó, UBND tỉnh Thanh Hóa vừa ban hành Kế hoạch hành động triển khai Đề án sản xuất giảm phát thải lĩnh vực trồng trọt giai đoạn 2026-2035, tầm nhìn đến năm 2050. Đây được xem là bước đi chiến lược nhằm hiện thực hóa mục tiêu phát triển nông nghiệp xanh, thích ứng với biến đổi khí hậu.

Kế hoạch đặt mục tiêu tổ chức triển khai đồng bộ các giải pháp kỹ thuật, công nghệ và quản lý nhằm giảm phát thải khí nhà kính trong toàn ngành trồng trọt. Không chỉ dừng lại ở việc giảm lượng phát thải, tỉnh Thanh Hóa còn hướng tới chuyển đổi toàn diện phương thức sản xuất, nâng cao hiệu quả kinh tế, cải thiện sinh kế cho người dân và bảo vệ môi trường sinh thái.

Đây là sự chuyển dịch từ tư duy sản xuất nông nghiệp truyền thống sang tư duy kinh tế nông nghiệp hiện đại, trong đó yếu tố môi trường được đặt ngang hàng với mục tiêu tăng trưởng. Những cánh đồng không chỉ tạo ra sản phẩm mà còn góp phần hấp thụ carbon, bảo vệ tài nguyên đất, nước và duy trì cân bằng sinh thái.

Theo lộ trình đề ra, đến năm 2035, tỉnh Thanh Hóa phấn đấu xây dựng và triển khai ít nhất 2 mô hình sản xuất trồng trọt giảm phát thải quy mô lớn với tổng diện tích hơn 51.000 ha, gồm 50.000 ha lúa và 1.000 ha mía có khả năng chứng nhận tín chỉ carbon.

Cùng với đó là 6 mô hình điểm ứng dụng các giải pháp tiên tiến như tưới ướt - khô xen kẽ (AWD) trên cây lúa, ứng dụng trí tuệ nhân tạo AI trong sản xuất lúa, nông nghiệp tái tạo trên cây mía, sử dụng phân hữu cơ cho rau màu, than sinh học Biochar trên cây dứa và phân nhả chậm trên cây ăn quả.

Điểm đáng chú ý là các mô hình giảm phát thải không chỉ hướng tới mục tiêu môi trường mà còn giúp giảm chi phí đầu vào, tiết kiệm nước tưới, hạn chế sử dụng phân bón hóa học và nâng cao chất lượng nông sản. Đây chính là cơ sở để gia tăng giá trị sản phẩm và nâng cao thu nhập cho người nông dân.

Hướng tới nền nông nghiệp xanh và thị trường carbon

Một trong những điểm nhấn quan trọng của kế hoạch là xây dựng chuỗi giá trị nông sản phát thải thấp gắn với thương hiệu, truy xuất nguồn gốc và thị trường tiêu thụ bền vững.

Tỉnh Thanh Hóa đặt mục tiêu hình thành các vùng sản xuất tập trung, liên kết chặt chẽ giữa nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp để tổ chức sản xuất theo chuỗi giá trị. Trên nền tảng đó, tỉnh sẽ từng bước xây dựng nhãn hiệu “nông sản phát thải thấp”, phát triển các thương hiệu xanh cho những sản phẩm chủ lực như lúa gạo, mía và nhiều loại cây trồng có lợi thế khác.

Việc xây dựng thương hiệu không chỉ nâng cao sức cạnh tranh của nông sản tỉnh Thanh Hóa trên thị trường trong nước mà còn mở ra cơ hội tiếp cận các thị trường xuất khẩu có yêu cầu ngày càng cao về tiêu chuẩn môi trường và phát triển bền vững. Đây là xu hướng tất yếu trong bối cảnh nhiều quốc gia đang áp dụng các tiêu chuẩn xanh đối với hàng hóa nhập khẩu.

Bên cạnh đó, tỉnh Thanh Hóa cũng chú trọng xây dựng hệ thống đo lường, báo cáo và thẩm định phát thải (MRV), từng bước hoàn thiện cơ sở dữ liệu về phát thải trong lĩnh vực trồng trọt. Đây là nền tảng quan trọng để xác định chính xác lượng khí nhà kính được cắt giảm, làm cơ sở tham gia thị trường tín chỉ carbon trong tương lai.

Các vùng sản xuất lúa giảm phát thải quy mô lớn tại Yên Định, Thiệu Hóa, Quảng Xương, Nông Cống, Hà Trung, Triệu Sơn, Thọ Xuân, Vĩnh Lộc cùng các vùng mía tại Thọ Xuân, Thạch Thành, Ngọc Lặc, Như Thanh được kỳ vọng sẽ trở thành những mô hình tiên phong tạo ra tín chỉ carbon từ sản xuất nông nghiệp.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, tỉnh Thanh Hóa sẽ tăng cường đào tạo, tập huấn cho đội ngũ cán bộ kỹ thuật, khuyến nông viên và nông dân; đẩy mạnh truyền thông nhằm thay đổi nhận thức về sản xuất giảm phát thải. Đồng thời, tỉnh Thanh Hóa cũng chủ động hợp tác với các tổ chức quốc tế như FAO, WB, UNDP, IFAD, JICA và nhiều đối tác phát triển khác để tiếp cận các tiến bộ khoa học kỹ thuật, nguồn lực tài chính và kinh nghiệm quốc tế.

Tầm nhìn đến năm 2050, ngành trồng trọt tỉnh Thanh Hóa sẽ phát triển theo hướng sinh thái, hiện đại và phát thải thấp; 100% diện tích cây trồng chủ lực áp dụng các quy trình canh tác bền vững. Hoạt động sản xuất được tổ chức theo chuỗi giá trị tuần hoàn, ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số, nông nghiệp thông minh và sử dụng hiệu quả tài nguyên thiên nhiên.

Khi những cánh đồng xanh không chỉ tạo ra lương thực, thực phẩm mà còn góp phần hấp thụ carbon, bảo vệ môi trường và tạo thêm nguồn thu từ tín chỉ carbon, nông nghiệp tỉnh Thanh Hóa sẽ bước sang một giai đoạn phát triển mới. Đó là hành trình chuyển đổi từ “sản xuất nhiều” sang “sản xuất xanh”, từ tăng trưởng đơn thuần sang phát triển bền vững, đóng góp thiết thực vào mục tiêu phát thải ròng bằng “0” của Việt Nam vào năm 2050.