Tháo gỡ 'thẻ vàng' IUU, tiếp sức ngư dân vươn khơi

Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa có văn bản trả lời kiến nghị của cử tri TP. Đà Nẵng gửi tới sau Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội Khóa XVI.

Theo kiến nghị của cử tri, Bộ cần tiếp tục có giải pháp hiệu quả nhằm sớm tháo gỡ thẻ vàng IUU của Liên minh châu Âu (EC), tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động khai thác, xuất khẩu thủy sản, góp phần ổn định sinh kế cho ngư dân và phát triển bền vững ngành thủy sản. Bên cạnh đó, cần thông tin chính thức, triển khai các cơ chế, chính sách hỗ trợ đối với đoàn viên nghiệp đoàn nghề cá và ngư dân nhằm giúp ngư dân yên tâm vươn khơi bám biển, phát triển kinh tế và góp phần bảo vệ chủ quyền biển đảo của Tổ quốc.

Khẩn trương khắc phục các khuyến nghị của EC

Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết, ngay sau khi Đoàn Thanh tra của EC kết thúc thanh tra lần thứ 5, từ ngày 9/3 đến ngày 18/3/2026, Bộ trưởng đã chủ trì, phối hợp với các ban, bộ, ngành và địa phương liên quan khẩn trương triển khai các giải pháp khắc phục khuyến nghị của EC nhằm sớm tháo gỡ ‘thẻ vàng’ IUU.

Một trong những giải pháp được triển khai là kiện toàn Ban Chỉ đạo quốc gia về chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) và phát triển bền vững ngành thủy sản theo Quyết định số 815/QĐ-TTg ngày 7/5/2026 của Thủ tướng Chính phủ. Đồng thời, ngày 25/4/2026, Thủ tướng Chính phủ cũng ban hành Công điện số 34/CĐ-TTg về việc khắc phục triệt để các tồn tại, hạn chế trong chống khai thác hải sản IUU.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành, địa phương liên quan xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật đảm bảo có hệ thống xử phạt đủ mạnh, có tính răn đe để ngăn chặn hiệu quả các hành vi khai thác IUU. Trong đó, Luật Thủy sản 2017 đã được sửa đổi, bổ sung bởi các Luật số 31/2024/QH15, số 43/2024/QH15 và số 146/2025/QH15; Nghị định số 246/2026/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thủy sản đã bổ sung các hành vi nghiêm trọng, nâng mức phạt và áp dụng hình thức xử phạt bổ sung đối với các hành vi khai thác IUU.

Cùng với hoàn thiện pháp luật, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang nâng cấp, hoàn thiện các cơ sở dữ liệu phục vụ công tác quản lý nghề cá, chống khai thác IUU, gồm: Cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia - VNFishbase, hệ thống giám sát tàu cá - VMS, hệ thống truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác điện tử - eCDT, cơ sở dữ liệu xử lý vi phạm hành chính lĩnh vực thủy sản... Các hệ thống này được nâng cấp theo hướng bảo đảm kết nối, đồng bộ dữ liệu; chia sẻ, liên thông từ Trung ương đến địa phương và giữa các lực lượng chức năng.

Bộ cũng đang rà soát, sửa đổi, hoàn thiện các quy định, quy trình về kiểm tra, kiểm soát, giám sát nguyên liệu thủy sản khai thác nhập khẩu vào Việt Nam theo Hiệp định Biện pháp các quốc gia có cảng (PSMA) và bằng tàu công-ten-nơ. Mục tiêu là bảo đảm minh bạch, khách quan, đáng tin cậy, phù hợp quy định quốc tế, qua đó ngăn chặn hiệu quả thủy sản khai thác bất hợp pháp xâm nhập vào Việt Nam.

Tiếp tục triển khai chính sách hỗ trợ ngư dân

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, thời gian qua, một số cơ chế, chính sách đã được Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ ban hành và hiện vẫn đang tiếp tục triển khai, phát huy hiệu quả, hỗ trợ tích cực đoàn viên nghiệp đoàn nghề cá và ngư dân. Các chính sách đang được triển khai gồm: Chính sách hỗ trợ ngư dân khắc phục rủi ro do thiên tai trên biển theo Quyết định số 118/2007/QĐ-TTg; chính sách khuyến khích, hỗ trợ khai thác, nuôi trồng hải sản và dịch vụ khai thác hải sản trên các vùng biển xa bờ theo Quyết định số 48/2010/QĐ-TTg; chính sách phát triển thủy sản theo Nghị định số 67/2014/NĐ-CP.

Ngoài ra, còn có Chương trình quốc gia phát triển khai thác thủy sản hiệu quả, bền vững giai đoạn 2022 - 2025, định hướng 2030 theo Quyết định số 1090/QĐ-TTg ngày 19/9/2022 của Thủ tướng Chính phủ; Đề án chuyển đổi một số nghề khai thác hải sản ảnh hưởng đến nguồn lợi và môi trường sinh thái theo Quyết định số 208/QĐ-TTg ngày 10/3/2023.

Việc triển khai đồng bộ và hiệu quả các chính sách trên góp phần hỗ trợ đoàn viên nghiệp đoàn nghề cá và ngư dân yên tâm vươn khơi bám biển, phát triển kinh tế và góp phần bảo vệ chủ quyền biển đảo của Tổ quốc.

Thẻ vàng IUU là cảnh báo của Ủy ban châu Âu dành cho quốc gia có hải sản khai thác chưa đáp ứng quy định về chống đánh bắt trái phép, không báo cáo và không theo quy định. Việt Nam bị phạt thẻ vàng từ năm 2017, gây ảnh hưởng lớn đến việc xuất khẩu thủy sản sang thị trường EU.