Thúc đẩy giảm nghèo bền vững từ các mô hình nông nghiệp lợi thế

Đa dạng hóa sinh kế

Là địa phương có thế mạnh về sản xuất nông nghiệp, tỉnh Hà Tĩnh xác định hỗ trợ sinh kế, phát triển sản xuất là một trong những giải pháp quan trọng nhằm giúp người dân nâng cao thu nhập, từng bước ổn định cuộc sống. Thay vì chỉ tập trung vào hỗ trợ trước mắt, các dự án nằm trong Chương trình MTQG giảm nghèo bền vững hướng đến tạo điều kiện để người dân phát huy nguồn lực sẵn có, chủ động tổ chức sản xuất, nâng cao năng suất, tạo sinh kế lâu dài cho người dân.

Trong giai đoạn 2021 - 2025, tỉnh đã triển khai Dự án 2 về đa dạng hóa sinh kế, phát triển mô hình giảm nghèo và Tiểu dự án 1 thuộc Dự án 3 về hỗ trợ phát triển sản xuất trong lĩnh vực nông nghiệp. Các hoạt động được thực hiện tại 12/12 huyện, thành phố, thị xã theo địa giới hành chính cũ với sự tham gia của hàng nghìn hộ dân thuộc diện thụ hưởng.

Theo báo cáo tổng kết của UBND tỉnh Hà Tĩnh, đối với Dự án 2, tổng kinh phí phân bổ trong giai đoạn đạt hơn 145 tỷ đồng, bao gồm trên 106 tỷ đồng ngân sách Trung ương, hơn 10,3 tỷ đồng ngân sách địa phương và hơn 28,5 tỷ đồng huy động từ các nguồn khác.

Từ nguồn lực này, toàn tỉnh đã xây dựng, triển khai 537 dự án, trong đó có 534 mô hình chăn nuôi lợn, bò, gà, dê, ong và các vật nuôi khác, 1 dự án trồng cây cam, bưởi và 2 dự án phi nông nghiệp. Các mô hình thu hút 9.150 hộ tham gia, tạo điều kiện để người dân có thêm tư liệu sản xuất, tận dụng lao động gia đình và khai thác lợi thế về đất đai, điều kiện tự nhiên tại địa phương.

Theo Chi cục Phát triển nông thôn và Quản lý chất lượng Hà Tĩnh, thực tế triển khai cho thấy chăn nuôi tiếp tục là hướng phát triển sinh kế chủ đạo trong nhiều dự án giảm nghèo trên địa bàn. Việc lựa chọn các vật nuôi như lợn, bò, gà, dê, ong giúp đa dạng hóa phương thức sản xuất, tạo thêm nguồn thu cho hộ gia đình và hạn chế tình trạng phụ thuộc vào một loại sản phẩm. Tùy điều kiện từng địa phương, người dân có thể lựa chọn mô hình phù hợp với diện tích đất, nguồn thức ăn, kinh nghiệm sản xuất và khả năng đầu tư đối ứng.

Bên cạnh chăn nuôi, các mô hình trồng cây ăn quả cũng góp phần mở rộng hướng phát triển kinh tế nông hộ. Với những địa bàn miền núi thuộc các huyện Hương Khê, Hương Sơn, Vũ Quang, Can Lộc cũ, việc đầu tư cây cam, bưởi và các cây trồng có tiềm năng giúp người dân từng bước chuyển đổi phương thức sản xuất, nâng cao giá trị trên diện tích canh tác.

Khi bà con được hỗ trợ chọn giống tốt, áp dụng quy trình kỹ thuật phù hợp và tổ chức chăm sóc hiệu quả, các mô hình trồng trọt đã tạo nguồn thu ổn định, bổ trợ cho các hoạt động chăn nuôi và sản xuất khác trong gia đình.

Đối với Tiểu dự án 1 thuộc Dự án 3, Hà Tĩnh đã phân bổ hơn 63 tỷ đồng để hỗ trợ phát triển sản xuất trong lĩnh vực nông nghiệp, trong đó ngân sách Trung ương trên 45,7 tỷ đồng, ngân sách địa phương hơn 4,4 tỷ và nguồn huy động khác gần 12,9 tỷ đồng.

Trong giai đoạn 2021 - 2024, toàn tỉnh đã triển khai được 323 dự án hỗ trợ phát triển sản xuất, gồm 315 dự án chăn nuôi và 8 dự án trồng trọt với 3.908 hộ tham gia. Các dự án tập trung hỗ trợ phát triển sản xuất nông nghiệp, tạo điều kiện để hộ nghèo, hộ cận nghèo và các nhóm đối tượng đủ điều kiện nâng cao năng lực sản xuất, cải thiện thu nhập, từng bước vươn lên thoát nghèo.

Nâng cao thu nhập, hướng tới thoát nghèo bền vững

Theo đánh giá của UBND tỉnh Hà Tĩnh, các mô hình đa dạng hóa sinh kế trong giai đoạn 2021 - 2025 đã phát huy hiệu quả, góp phần tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho hộ gia đình và giúp hơn 8.600 hộ thoát nghèo bền vững. Riêng các dự án hỗ trợ phát triển sản xuất trong lĩnh vực nông nghiệp đã giúp gần 2.000 hộ thoát nghèo, thoát cận nghèo bền vững trong giai đoạn được báo cáo.

Những kết quả này cho thấy khi được hỗ trợ đúng nhu cầu và có phương án sản xuất phù hợp, người dân có thêm cơ hội phát triển kinh tế từ chính nguồn lực tại gia đình. Đối với các hộ có đất sản xuất, lao động và kinh nghiệm chăn nuôi, trồng trọt, nguồn hỗ trợ ban đầu giúp giảm bớt khó khăn về vốn, tạo điều kiện mở rộng quy mô hoặc chuyển sang mô hình có hiệu quả hơn. Việc kết hợp nhiều hoạt động sản xuất cũng giúp các hộ chủ động hơn trong tổ chức lao động, tận dụng thời gian nhàn rỗi, đa dạng hóa nguồn thu.

Tại thôn Hải Hà, xã Kỳ Lạc, câu chuyện của ông Doãn Đức Trí (65 tuổi) cho thấy giá trị của việc trao đúng “cần câu” cho người nghèo.

Gia đình ông Trí vốn thuộc diện khó khăn, vợ con thường xuyên đau yếu, bản thân ông sức khỏe không tốt, cuộc sống nhiều năm luôn trong cảnh thiếu thốn, bấp bênh. Khi được địa phương rà soát, hỗ trợ một con bò nái vào đầu năm 2026, ông xem đây là cơ hội để gia đình từng bước tạo dựng sinh kế.

“Gia đình tôi khó khăn nên khi được hỗ trợ bò, tôi rất phấn khởi. Sau khi đưa bò về nuôi, tôi được tập huấn, hướng dẫn cách chăm sóc, phòng bệnh nên cũng yên tâm hơn. Tôi sẽ cố gắng chăm bò thật tốt để bò sinh bê, tiếp tục gây đàn”, ông Trí nói.

Kỳ Lạc là xã vùng núi thuộc huyện Kỳ Anh cũ, có địa hình cách trở, điều kiện sản xuất còn nhiều hạn chế. Người dân chủ yếu dựa vào sản xuất nông nghiệp, chăn nuôi, trong khi nguồn lực đầu tư còn hạn chế, tỷ lệ hộ nghèo, cận nghèo luôn ở mức cao. Đến cuối năm 2025, xã còn 109 hộ nghèo, chiếm tỷ lệ 3,17%, hộ cận nghèo 140, chiếm 4,07%.

Cùng với nguồn vốn ngân sách, giai đoạn 2021 - 2024, sự tham gia đối ứng của người dân và huy động nguồn lực xã hội cũng góp phần tạo kết quả khả quan giúp người nghèo vươn lên trong cuộc sống, tổng nguồn lực huy động Dự án 2 đạt hơn 24,6 tỷ đồng, Tiểu dự án 1 thuộc Dự án 3 trên 10,7 tỷ đồng...

Trong định hướng thực hiện Chương trình MTQG giảm nghèo bền vững giai đoạn 2026 - 2030, tỉnh Hà Tĩnh tiếp tục đề xuất hỗ trợ đa dạng hóa sinh kế, phát triển và nhân rộng các mô hình giảm nghèo trong sản xuất, kinh doanh, dịch vụ và các lĩnh vực phù hợp.

Đối với nông nghiệp, trọng tâm là nâng cao năng lực sản xuất nông, lâm, ngư nghiệp; ứng dụng tiến bộ kỹ thuật, cải thiện năng suất, chất lượng sản phẩm và phát huy các ngành hàng có tiềm năng, thế mạnh tại địa phương. Đồng thời, tăng cường hỗ trợ phát triển sản xuất theo hướng liên kết, gắn sản xuất với tiêu thụ sản phẩm, từng bước nâng cao giá trị gia tăng và khả năng thích ứng trước biến đổi khí hậu, dịch bệnh.