Thực hiện hiệu quả IPM và IPHM, hướng tới nền nông nghiệp xanh

Ưu tiên giải pháp sinh học, giảm phụ thuộc thuốc hóa học

Theo PGS.TS Nguyễn Văn Viên, chuyên gia thuốc bảo vệ thực vật (BVTV), phát triển nền nông nghiệp xanh, bền vững đòi hỏi phải thay đổi phương thức quản lý sinh vật gây hại và sử dụng thuốc BVTV. Mục tiêu không chỉ bảo vệ năng suất, chất lượng cây trồng mà còn hạn chế tác động tiêu cực đến đất, nguồn nước, môi trường sinh thái và sức khỏe cộng đồng.

Trước hết, cần thực hiện hiệu quả chương trình quản lý dịch hại tổng hợp (IPM) và quản lý sức khỏe cây trồng tổng hợp (IPHM). Đây là những giải pháp quan trọng nhằm nâng cao sức khỏe cây trồng, sức khỏe đất, đồng thời hạn chế sự phụ thuộc vào thuốc BVTV hóa học trong sản xuất nông nghiệp.

Cùng với đó, nông dân cần tăng cường áp dụng các biện pháp phi hóa học trong phòng trừ sinh vật gây hại, ưu tiên những giải pháp phù hợp với điều kiện canh tác và đặc điểm từng loại cây trồng.

TS Viên nhấn mạnh, thuốc BVTV chỉ nên được sử dụng khi thực sự cần thiết, đặc biệt trong trường hợp các biện pháp khác không còn khả năng khống chế sinh vật gây hại. Khi phải sử dụng thuốc, cần lựa chọn sản phẩm phù hợp, ưu tiên các loại thuốc ít độc hại, ít tồn lưu, thuốc thế hệ mới và chế phẩm sinh học.

Việc sử dụng thuốc phải tuân thủ hướng dẫn của nhà sản xuất ghi trên bao bì, bảo đảm đúng liều lượng, nồng độ, phương pháp sử dụng và tuyệt đối tuân thủ thời gian cách ly trước thu hoạch. Đồng thời, không sử dụng các loại thuốc BVTV trái quy định.

Thực hiện đồng bộ những giải pháp này sẽ góp phần bảo vệ năng suất, chất lượng nông sản, hạn chế ô nhiễm đất, nguồn nước và giảm nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe con người.

Đây cũng là hướng chuyển đổi cần thiết để hoạt động BVTV không chỉ tập trung xử lý sinh vật gây hại mà còn chú trọng duy trì sức khỏe cây trồng, bảo vệ môi trường sinh thái, hướng tới sản xuất nông nghiệp xanh và bền vững.

Chuẩn hóa quy trình, tăng cường kiểm soát thị trường thuốc BVTV

Cùng quan điểm, ông Nguyễn Văn Sơn, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Sản xuất và Kinh doanh thuốc BVTV Việt Nam (VIPA) cho rằng, cần đẩy mạnh xây dựng các mô hình sử dụng thuốc an toàn, hiệu quả và có trách nhiệm gắn với phát triển sản xuất theo chuỗi giá trị và nông nghiệp sinh thái.

Theo ông Sơn, để triển khai hiệu quả, trước hết cần chuẩn hóa toàn bộ quy trình sản xuất, từ lựa chọn vật tư đầu vào, chăm sóc, bảo vệ cây trồng đến đưa nông sản ra thị trường. Các quy trình phải được nghiên cứu, xây dựng phù hợp với điều kiện đất đai, từng loại cây trồng, từng vùng sinh thái, đồng thời kế thừa kinh nghiệm canh tác truyền thống của nông dân.

Trên cơ sở đó, cần tăng cường hướng dẫn, tập huấn và đào tạo để người sản xuất thực hiện đúng quy trình. Đặc biệt, việc số hóa tài liệu kỹ thuật, kết hợp các mô hình hướng dẫn trực tiếp sẽ giúp nông dân dễ tiếp cận kiến thức, nâng cao kỹ năng và áp dụng hiệu quả vào thực tế.

Bên cạnh xây dựng mô hình sản xuất, ông Sơn nhấn mạnh yêu cầu tăng cường thanh tra, kiểm tra thị trường thuốc BVTV, nhất là trước tình trạng thuốc giả, thuốc nhái ngày càng tinh vi, khó phân biệt với sản phẩm chính hãng.

Theo đó, các cơ quan quản lý cần thường xuyên cập nhật, phổ biến kiến thức nhận diện thuốc giả, thuốc nhái, đồng thời xây dựng cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa trung ương, địa phương, các hiệp hội và doanh nghiệp trong phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả.

Công tác kiểm tra, giám sát cần tập trung vào những sản phẩm không đáp ứng quy định, thuốc kém chất lượng, quảng cáo sai công dụng, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm trong sản xuất, kinh doanh thuốc BVTV.

Đồng thời, cần hỗ trợ doanh nghiệp đào tạo, nâng cao kiến thức chuyên môn và trách nhiệm của các cơ sở kinh doanh vật tư nông nghiệp, qua đó góp phần đưa sản phẩm bảo đảm chất lượng đến người sử dụng.

Một giải pháp khác được Chủ tịch VIPA đề cập là tổ chức các hội thi nông dân sử dụng thuốc BVTV an toàn, hiệu quả và có trách nhiệm. Qua đó, nông dân được bổ sung kiến thức, kỹ năng thực hành, đồng thời trở thành lực lượng tích cực tuyên truyền, phổ biến kinh nghiệm sử dụng thuốc đúng cách trong cộng đồng.

Ông Sơn đánh giá cao vai trò của báo chí trong truyền thông, hướng dẫn kỹ thuật, giới thiệu các mô hình sản xuất hiệu quả và phản bác thông tin sai lệch về thuốc BVTV. Sự phối hợp giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp và các cơ quan truyền thông sẽ góp phần nâng cao nhận thức, thay đổi thói quen sử dụng thuốc của nông dân.

Thời gian tới, VIPA đề xuất phối hợp với các cơ quan quản lý hoàn thiện và số hóa tài liệu tập huấn, phát triển nền tảng đào tạo trực tuyến về sử dụng thuốc BVTV an toàn, hiệu quả và có trách nhiệm.

Cùng với đó, tiếp tục xây dựng, nhân rộng các mô hình IPM, IPHM, đổi mới phương pháp tập huấn theo hướng thay đổi hành vi sử dụng thuốc, đồng thời tăng cường thu gom, xử lý bao bì thuốc BVTV sau sử dụng đúng quy định gắn với triển khai chính sách trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR).

“Việc kết hợp đào tạo, chuyển giao kỹ thuật, kiểm soát chất lượng thuốc và nâng cao trách nhiệm của người sử dụng sẽ góp phần bảo vệ năng suất cây trồng, tiết kiệm chi phí sản xuất, bảo đảm chất lượng nông sản và thúc đẩy phát triển nền nông nghiệp xanh, bền vững”, ông Sơn nhấn mạnh.