Tiêu Bầu Mây: Chuẩn hóa nông sản đặc trưng để nâng giá trị

Trong câu chuyện nâng chuẩn sản phẩm OCOP của TP.HCM, tiêu Bầu Mây là một trường hợp đáng chú ý, không chỉ đại diện cho một đặc sản nông nghiệp, mà còn cho thấy cách một hợp tác xã tổ chức lại sản xuất, liên kết với nông dân, chuẩn hóa quy trình và từng bước đưa hạt tiêu địa phương đến những thị trường khó tính hơn.

Chuẩn hóa quy trình sản xuất

TP.HCM hiện có hơn 1.000 sản phẩm OCOP. Trong đợt đánh giá, xếp hạng lần này, Thành phố xem xét các nhóm sản phẩm 3 sao, 4 sao và sản phẩm tiềm năng OCOP 5 sao. Theo ông Vũ Ngọc Đăng, Chi cục trưởng Chi cục Phát triển nông thôn TP.HCM, thành phố không đặt nặng việc tăng số lượng, mà chú trọng chất lượng và khả năng xúc tiến thương mại. “Quan điểm của thành phố là không chạy theo số lượng, mà tập trung vào chất lượng, chắc đến đâu làm đến đó”, ông Đăng nhấn mạnh.

Ông Lâm Ngọc Nhâm, Giám đốc Hợp tác xã Nông nghiệp - Thương mại - Du lịch Bầu Mây cho biết, hợp tác xã chọn hồ tiêu là cây chủ lực. Theo đó, hồ tiêu từ lâu được gọi là “vàng đen”, không chỉ là gia vị quen thuộc mà còn có giá trị trong dược liệu và mỹ phẩm. “Hồ tiêu không chỉ là vua của gia vị mà còn có giá trị trong dược liệu, mỹ phẩm. Chúng tôi suy nghĩ làm thế nào để giữ được phần tinh túy nhất của hạt tiêu, để mọi người thích ăn tiêu và ai cũng có thể ăn được”, ông Nhâm chia sẻ.

Điểm khác của Bầu Mây là không dừng ở việc bán tiêu như một loại nguyên liệu thô. Hợp tác xã phát triển nhiều dòng sản phẩm như: tiêu sữa, tiêu tươi muối, tiêu xanh muối, tiêu một nắng, tiêu không hạt và tiêu xanh giọt. Cách làm này giúp hạt tiêu bước ra khỏi cách sử dụng quen thuộc, đồng thời mở rộng nhóm khách hàng.

Để sản phẩm tiêu Bầu Mây đủ sức đi xa, ông Nhâm cho rằng, phải làm từ gốc. Hợp tác xã sản xuất theo tiêu chuẩn GlobalGAP, theo hướng hữu cơ và áp dụng tiêu chuẩn trong khâu chế biến. Bao bì sản phẩm tiêu Bầu Mây cũng phải được thể hiện đầy đủ thông tin để người tiêu dùng có thể quét mã, truy xuất quy trình sản xuất và chế biến.

"Ngay từ đầu, chúng tôi xác định đã làm thì phải làm tận gốc. Chúng tôi trồng và sản xuất tiêu Bầu Mây theo tiêu chuẩn GlobalGAP, theo hướng hữu cơ và chế biến theo tiêu chuẩn ISO. Khi người tiêu dùng quét mã trên bao bì, có thể biết được quy trình sản xuất, chế biến sản phẩm tiêu Bầu Mây của chúng tôi”, ông Nhâm nói.

Tạo dựng thương hiệu đặc trưng

Hiện, tiêu Bầu Mây đã có mặt tại các điểm bán chọn lọc như cửa hàng thực phẩm hữu cơ, thực phẩm dinh dưỡng, siêu thị cao cấp và một số điểm bán tại sân bay. Ở thị trường quốc tế, sản phẩm tiêu Bầu Mây đã xuất sang Nhật Bản, Singapore, Úc, Mỹ, Canada và được bảo hộ tại 6 quốc gia. Đây là nền tảng quan trọng để sản phẩm tiếp tục hoàn thiện hồ sơ, tiêu chuẩn và năng lực cạnh tranh, hướng tới OCOP 5 sao.

Tại địa phương, ông Nguyễn Hoàng Thư, Phó Chủ tịch UBND xã Hòa Hiệp cho biết, toàn xã hiện có khoảng 12 sản phẩm OCOP, trong đó, tiêu Bầu Mây đang được xem xét công nhận OCOP 5 sao. Đây là kết quả từ sự cố gắng của doanh nghiệp và địa phương trong quá trình hoàn thiện hồ sơ, chuẩn hóa sản phẩm và nâng chất lượng. Trong quá trình doanh nghiệp chuẩn bị hồ sơ OCOP, địa phương đã hướng dẫn và phối hợp với ngành nông nghiệp để hoàn thiện các nội dung cần thiết.

“Xã Hòa Hiệp cũng đang tính đến hướng phát triển du lịch gắn với sản phẩm nông nghiệp. Khi đó, những mô hình sản xuất như Bầu Mây có thể trở thành điểm tham quan, trải nghiệm, giúp giá trị của hạt tiêu không chỉ nằm ở sản phẩm đóng gói, mà còn ở câu chuyện vùng trồng và cách làm nông nghiệp của địa phương”, ông Thư nhấn mạnh.

Còn theo ông Vũ Ngọc Đăng, trong đợt này, TP.HCM có 10 sản phẩm OCOP tiềm năng 5 sao. Khi lựa chọn, thành phố chú ý đến những sản phẩm OCOP có lợi thế thực tiễn, có ảnh hưởng đến cộng đồng và khả năng tạo dựng thương hiệu riêng. Với tiêu Bầu Mây, lợi thế ấy đến từ vùng nguyên liệu, câu chuyện sản phẩm, chuỗi liên kết với nông dân và năng lực đưa sản phẩm ra thị trường trong nước lẫn quốc tế.

Ông Bùi Minh Thạnh, Phó Chủ tịch UBND TP.HCM nhấn mạnh, muốn đưa sản phẩm ra thị trường thế giới, các thương hiệu OCOP phải đạt chất lượng, nhất là những sản phẩm hướng tới chuẩn 5 sao. Với những sản phẩm chưa hội đủ điều kiện, Hội đồng OCOP thành phố sẽ tiếp tục đồng hành, hướng dẫn để các chủ thể hoàn thiện.

Tiêu Bầu Mây không chỉ là một sản phẩm hồ tiêu, mà đó là câu chuyện về cách làm nông nghiệp bài bản hơn, có tiêu chuẩn sản xuất, liên kết bao tiêu, chế biến, bao bì, truy xuất nguồn gốc và có định hướng xuất khẩu. Khi những yếu tố này được đặt trong chương trình OCOP, hạt tiêu không còn chỉ là một gia vị quen thuộc, mà trở thành sản phẩm mang câu chuyện địa phương, có khả năng cạnh tranh và đi xa hơn.