Tìm lối ra cho sầu riêng chính vụ

VỤ SẦU RIÊNG “ĐẮNG” Những ngày đầu tháng 5-2026, vùng chuyên canh sầu riêng thuộc các xã: Ngũ Hiệp, Long Tiên, Hiệp Đức, Cái Bè… của tỉnh Đồng Tháp lại rộn ràng bước vào mùa nhộn nhịp nhất trong năm. Dọc theo các tuyến đường tỉnh 864, 868… hầu hết các vựa sầu riêng đều tất bật trong việc vận chuyển, phân loại, đóng hàng. Các xe container, xe tải chở sầu riêng liên tục ra vào. Tuy nhiên, tất cả cũng không thể khỏa lấp nỗi lo về giá và thị trường tiêu thụ. Câu chuyện Cadimi đang là nỗi ám ảnh chực chờ khiến nhà vườn, thương lái, doanh nghiệp (DN) “mất ăn, mất ngủ” trong thời gian qua. Lúc chúng tôi đến là thời điểm gia đình bà Phạm Thị Sáng (ấp An Hòa, xã Cái Bè, tỉnh Đồng Tháp) đang thu hoạch sầu riêng. Gia đình bà Sáng trồng 6 công sầu riêng Ri 6, trong đó có 3 công cho trái trong mùa thuận này. Sầu riêng được thương lái mua xô với giá 20.000 đồng/kg. “Năm trước, thời điểm này, tôi bán sầu riêng Ri 6 được 37.000 đồng/kg. Đợt này, vườn của tôi thu hoạch được khoảng 2 tấn. Năm nay, năng suất không cao mà giá lại quá thấp. Với mức giá này, gia đình tôi lỗ nặng”, bà Sáng nói. Còn tại xã Hội Cư, tỉnh Đồng Tháp, gia đình ông Trần Văn Hai cũng vừa thu hoạch xong 4 công sầu riêng Ri 6 được hơn 3 tấn trái. Sầu riêng được các thương lái mua xô với giá 25.000 đồng/kg. Ông Hai cho biết: “Trồng sầu riêng đầu tư phân, thuốc nặng lắm. Do đó, vụ này gia đình tôi bị thua lỗ. Trồng sầu riêng hơn 10 năm, chưa khi nào thấy giá thấp như hiện nay. Mình chỉ nghe thương lái báo là sầu riêng nhiễm Cadimi nhiều, phòng test đóng cửa nên giá giảm. Trước giờ mình trồng sầu riêng chỉ bán cho thương lái, giá thấp cũng phải bán thôi”. Theo anh Huỳnh Thanh Nhã, thương lái thu mua sầu riêng tại xã Hội Cư, hiện giá sầu riêng Ri 6 tại vườn loại xô khoảng 25.000 đồng/kg; sầu riêng Monthong (Thái) vẫn còn giá khá tốt, ở mức từ 75.000 - 80.000 đồng/kg. Theo anh Nhã, những ngày qua, giá sầu riêng Ri 6 liên tục ở mức thấp và chưa có dấu hiệu cải thiện. Do đang vào vụ thuận nên nguồn cung sầu riêng rất nhiều. VÌ SAO SẦU RIÊNG SỤT GIÁ? Theo ông Võ Tấn Lợi, Chủ tịch Hiệp hội Sầu riêng tỉnh Đồng Tháp, hiện nay, khó khăn trong tiêu thụ sầu riêng trước hết là do áp lực từ hệ thống phòng kiểm nghiệm Cadimi, Vàng O. Nhiều phòng kiểm nghiệm đang trong tình trạng quá tải, thời gian xử lý mẫu kéo dài. Một số phòng kiểm nghiệm tạm ngưng nhận mẫu, nhưng không có thông báo trước. Điều này khiến DN và hợp tác xã bị động trong việc thu mua, đóng gói, xuất khẩu. Mặt khác, một số thông tin chưa rõ ràng, gây hoang mang cho ngành hàng. Theo đó, Hiệp hội nhận được phản ánh từ các hợp tác xã và DN về việc một số phòng kiểm nghiệm chỉ ưu tiên hoặc chỉ nhận mẫu từ khu vực miền Đông, không nhận mẫu từ khu vực miền Tây. Thông tin này chưa được xác minh chính thức, nhưng đã gây tâm lý lo ngại, ảnh hưởng đến hoạt động thu mua và sản xuất tại tỉnh nhà. Cũng theo ông Võ Tấn Lợi, giá sầu riêng giảm mạnh là khó khăn lớn nhất hiện nay. Hiện giá sầu riêng Ri6 đang ở mức thấp, gây thiệt hại lớn cho nhà vườn. Nguyên nhân chủ yếu là do trùng thời điểm thu hoạch với vụ sầu riêng của Thái Lan, làm gia tăng áp lực cạnh tranh tại thị trường xuất khẩu, đặc biệt là thị trường Trung Quốc. Do khó khăn trong kiểm nghiệm và giá cả giảm sâu, nhiều DN thu mua cầm chừng, ảnh hưởng trực tiếp đến đầu ra của nông dân. Điều này dẫn đến nguy cơ ùn ứ hàng hóa trong thời điểm chính vụ, gây thiệt hại kinh tế lớn cho hoạt động sản xuất - xuất khẩu. Theo lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT) tỉnh Đồng Tháp, hiện toàn tỉnh có 32.100 ha; trong đó, diện tích cho trái là hơn 22.100 ha với sản lượng khoảng 511.600 tấn. Toàn tỉnh có 355 mã số vùng trồng (MSVT) sầu riêng xuất khẩu sang Trung Quốc với diện tích trên 13.985 ha; 130 mã số cơ sở đóng gói. Giai đoạn từ tháng 4 đến tháng 6 hằng năm là thời điểm bước vào thu hoạch chính vụ. Hiện nay giống sầu riêng Ri6 đang vào giai đoạn thu hoạch rộ, năng suất tương đối cao. Tổng sản lượng thu hoạch khoảng 111.221 tấn. So với giai đoạn đầu năm, giá thu mua giống Ri6 giảm khá mạnh do bước vào thời điểm thu hoạch chính vụ rộ tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long và Đông Nam bộ. Ngoài ra, Thái Lan cũng đang bước vào giai đoạn thu hoạch chính vụ sầu riêng. Điều này tạo áp lực cạnh tranh nhất định đối với sầu riêng của Việt Nam trong cùng thời điểm. Qua theo dõi thực tế hoạt động kiểm nghiệm trong thời gian gần đây cho thấy, tỷ lệ mẫu sầu riêng, mít tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long phát hiện chỉ tiêu Cadimi vượt ngưỡng cho phép có xu hướng ở mức khá cao (khoảng 30%). Điều này dẫn đến việc DN và cơ sở đóng gói tăng cường sàng lọc nguyên liệu đầu vào trước khi thu mua phục vụ xuất khẩu. Trước tình hình này, các DN xuất khẩu và cơ sở đóng gói thực hiện kiểm soát chặt chẽ hơn đối với vùng nguyên liệu và lô hàng thu mua, làm cho hoạt động thu mua trong thời điểm hiện nay diễn ra chậm hơn so với cùng kỳ. TẬP TRUNG THÁO GỠ KHÓ KHĂN Theo Phó Giám đốc Sở NN&MT tỉnh Đồng Tháp Lê Chí Thiện, thị trường tiêu thụ sầu riêng tại Trung Quốc vẫn còn tiềm năng rất lớn. Để hỗ trợ cho nhà vườn tiêu thụ sầu riêng chính vụ trong tháng 5, tháng 6-2026, giải pháp trước tiên là kết nối với DN để thu mua đối với những nhà vườn đã được cấp MSVT xuất khẩu, có nhật ký canh tác rõ ràng để minh bạch thông tin. Đồng thời, kết nối với các trung tâm kiểm nghiệm để đăng ký test mẫu trước khi thu hoạch… Về lâu dài, ngành Nông nghiệp đề xuất UBND tỉnh rà soát toàn bộ vùng trồng sầu riêng để lập bản đồ nguy cơ rủi ro nhiễm kim loại nặng. Một trong những giải pháp quan trọng là chuẩn hóa quy trình canh tác, ghi chép nhật ký điện tử, kiểm soát vật tư đầu vào. Ngành Nông nghiệp đề nghị UBND tỉnh kiến nghị Bộ NN&MT sớm đàm phán với phía Hải quan Trung Quốc thẩm định, phê duyệt các phòng kiểm nghiệm đủ điều kiện (gồm Trung tâm Nghiên cứu Ứng dụng và Dịch vụ khoa học, công nghệ và Công ty TNHH Green Farm Vina) để sớm bổ sung năng lực kiểm nghiệm phục vụ xuất khẩu trái cây trên địa bàn tỉnh. Ngoài ra, tỉnh sẽ thực hiện xây dựng thương hiệu cho trái sầu riêng tỉnh nhà, chia phân khúc thị trường để phục vụ xuất khẩu và chế biến… Theo Giám đốc Sở Công thương tỉnh Đồng Tháp Võ Phương Thủy, để tháo gỡ khó khăn trong xuất khẩu sầu riêng, tỉnh cần có sự phối hợp với Hải quan Trung Quốc tiến hành đồng kiểm và đồng chứng nhận sản phẩm sầu riêng đạt tiêu chuẩn chất lượng ngay vùng trồng để các khâu tiếp theo được thông thoáng. Cụ thể, các cơ sở kiểm nghiệm trên địa bàn tỉnh cần có sự đồng chứng nhận đủ tiêu chuẩn của Hải quan Trung Quốc thì mới đạt uy tín kiểm nghiệm sầu riêng phục vụ xuất khẩu. Tại cuộc họp về tình hình xuất khẩu sầu riêng mới đây, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Tháp Nguyễn Phước Thiện yêu cầu ngành Nông nghiệp phối hợp với chính quyền địa phương khẩn trương rà soát, đánh giá vùng trồng nào có rủi ro nhiễm Cadimi nhiều nhất… để thống kê, báo cáo UBND tỉnh; đối với mã số cơ sở đóng gói cũng phải thực hiện rà soát. Ngành Nông nghiệp phải xây dựng kế hoạch lấy mẫu đất để có cảnh báo, hướng dẫn nông dân cải tạo đất. Đồng thời, đưa ra các giải pháp, triển khai các mô hình khắc phục Cadimi. Ngành Nông nghiệp xây dựng kế hoạch tăng cường kiểm tra việc chấp hành các quy định tại các MSVT đã được cấp, nếu phát hiện vi phạm thì đề nghị thu hồi để giảm rủi ro trong xuất khẩu… T. ĐẠT Nguồn: https://baodongthap.vn/tim-loi-ra-cho-sau-rieng-chinh-vu-a240595.html