TP. Huế chung sức gỡ ‘thẻ vàng’ IUU

Nhiều nỗ lực

Với đường bờ biển dài hơn 120 km, vùng biển rộng khoảng 20.000 km2, có 5 cửa biển cùng hệ đầm phá Tam Giang - Cầu Hai, TP. Huế sở hữu nhiều lợi thế để phát triển kinh tế biển, trong đó khai thác và nuôi trồng thủy sản giữ vai trò quan trọng.

Tuy nhiên, lợi thế trên cũng đặt ra yêu cầu ngày càng cao trong công tác quản lý hoạt động khai thác thủy sản. Thời gian qua, TP. Huế xác định chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) không chỉ là nhiệm vụ trước mắt nhằm góp phần cùng cả nước gỡ “thẻ vàng” của Ủy ban châu Âu (EC) mà còn là giải pháp căn cơ để xây dựng một nghề cá có trách nhiệm, bảo vệ nguồn lợi và sinh kế lâu dài cho ngư dân.

Để thực hiện mục tiêu này, ngành nông nghiệp TP. Huế và chính quyền các địa phương ven biển đã tăng cường tuyên truyền, phổ biến các quy định của pháp luật về khai thác thủy sản đến chủ tàu, thuyền trưởng và ngư dân. Trong đó, tập trung vào các quy định về vùng khai thác, giấy phép, thiết bị giám sát hành trình, nhật ký khai thác, truy xuất nguồn gốc thủy sản và những hành vi bị nghiêm cấm.

Hiện nay, toàn thành phố đang có 1.120 tàu cá đã được đăng ký và cập nhật lên hệ thống cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia (VNFishbase) để các cơ quan, đơn vị kiểm tra và giám sát. Trong đó, 406 tàu cá có chiều dài trên 15 m, 88 tàu cá có chiều dài từ 12 - 15 m và 626 tàu cá có chiều dài từ 6 - 12 m. Số tàu cá xa bờ đã lắp đặt thiết bị giám sát VMS là 406 chiếc, đạt tỷ lệ 100%.

Cùng với tuyên truyền, công tác kiểm soát, quản lý tàu cá được đặc biệt chú trọng, bởi đây là một trong những “mắt xích” quan trọng nhằm ngăn chặn thủy sản khai thác bất hợp pháp được đưa vào chuỗi tiêu thụ. Hàng tuần, Sở Nông nghiệp và Môi trường phát thông báo danh sách tàu cá có nguy cơ cao vi phạm IUU đến các đơn vị có liên quan và lên cơ sở dữ liệu trên hệ thống VMS để các cơ quan thực thi pháp luật biết, kiểm tra, xử lý theo quy định của pháp luật.

Hàng ngày, tổ chức trực 24/7 trên hệ thống VMS để theo dõi, giám sát, phát hiện và thông báo, kêu gọi kịp thời các tàu cá có nguy cơ vi phạm quy định về VMS (vượt ranh giới, mất kết nối trên biển trên 6 giờ không báo cáo vị trí, mất kết nối trên biển trên 10 ngày mà không về bờ)…

Thành phố cũng đã triển khai Hệ thống phần mềm truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác điện tử (eCDT) đối với 100% tàu cá ra, vào cảng, giám sát sản lượng qua cảng. Trong khi đó, đối với các tàu cá không có đăng kiểm, hết hạn giấy phép, chưa đăng ký… thì các lực lượng thực thi ngăn chặn và kiên quyết không cho ra biển hoạt động theo quy định.

Ngư dân Nguyễn Thanh Đô (phường Thuận An) chia sẻ, mỗi chuyến ra khơi đều kiểm tra lại thiết bị giám sát hải trình (VMS) trên tàu và nắm vững quy định của pháp luật Việt Nam, Công ước Luật Biển 1982 cũng như các quy định về hoạt động khai thác khơi xa như chế độ thông tin, xác định vị trí tọa độ... để đánh bắt, khai thác đúng ngư trường quy định của nước ta trên khu vực Biển Đông, đặc biệt tuân thủ các quy định về chống IUU.

“Đi biển lâu năm, nhờ được ngành nông nghiệp thành phố tuyên truyền nên chúng tôi biết nhiều nội dung và nhận thức được cách đây nhiều năm, Ủy ban châu Âu đã áp dụng ‘thẻ vàng’ đối với thủy sản Việt Nam. Vì thế, chúng tôi hiểu và tự giác cam kết, chấp hành việc đánh bắt thủy hải sản phải đảm bảo đúng quy định, tuyệt đối không tham gia đánh cá trái phép ở vùng biển nước ngoài. Chúng tôi luôn tích cực tuyên truyền cho nhau. Ngoài ra, mỗi chuyến ra khơi không còn là hành trình đánh bắt hải sản, kiếm kế sinh nhai... mà đó còn là hành trình để bảo vệ, giữ gìn chủ quyền biển đảo quê hương”, ngư dân Đô nói.

Quyết tâm cao

Cùng với các địa phương ven biển khác trên cả nước, thời gian này, TP. Huế cũng đang thực hiện “Tháng cao điểm” chống IUU nhằm khắc phục các khuyến nghị của Ủy ban châu Âu tại đợt thanh tra lần thứ 5 trên địa bàn thành phố.

Ông Lê Văn Cường, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết, thành phố tiếp tục quản lý, kiểm soát đội tàu bằng việc tổng rà soát, đối khớp dữ liệu đăng ký, đăng kiểm, cấp phép, VMS, kiểm soát xuất, nhập bến và dữ liệu dân cư; làm sạch, chuẩn hóa, cập nhật thường xuyên VNFishbase. Quản lý chặt chẽ tàu cá đã xóa đăng ký nhưng còn khả năng hoạt động, tàu cá không đăng ký, không đăng kiểm, không có giấy phép, phân công cơ quan, đơn vị và cá nhân theo dõi từng tàu nguy cơ cao.

Tại khu vực cảng cá, thành phố triển khai thống nhất quy trình kiểm tra niêm phong, số sê - ri, tình trạng hoạt động và tín hiệu thiết bị VMS khi tàu xuất, nhập bến, ghi nhận kết quả kiểm tra trên eCDT. Thiết lập cảnh báo tự động đối với tàu mất kết nối VMS, vượt ranh giới, có hành trình bất thường hoặc nguy cơ vi phạm vùng biển nước ngoài, tích hợp danh sách tàu nguy cơ cao vào eCDT. Quản lý chặt trường hợp tàu cá xin ngắt VMS do sửa chữa, nằm bờ hoặc lưu cảng dài ngày, áp dụng biện pháp giám sát bảo đảm tàu cá không tham gia hoạt động.

“Tháng cao điểm thực hiện công tác chống IUU đã được thành phố phát động đến các xã, phường ven biển, có tàu cá đến hết ngày 15/9, nhằm tập trung cao nhất nguồn lực, tổ chức thực hiện đồng bộ, quyết liệt, có hiệu quả các khuyến nghị của EC. Thành phố sẽ tuyên truyền sâu rộng pháp luật và trách nhiệm của chủ tàu, thuyền trưởng, ngư dân, doanh nghiệp, công khai các trường hợp vi phạm nghiêm trọng theo quy định”, ông Cường nói.

Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP. Huế Hoàng Hải Minh khẳng định, chống IUU là quá trình lâu dài, đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, lực lượng chức năng, doanh nghiệp và cộng đồng ngư dân. Thời gian qua, thành phố luôn tập trung và chỉ đạo các đơn vị liên quan triển khai đồng bộ, có hiệu lực, hiệu quả các quy định pháp luật thủy sản, khắc phục các tồn tại, hạn chế.

“Huế tiếp tục xác định chống khai thác IUU là nhiệm vụ trọng tâm, thường xuyên với nhiều biện pháp đã và đang đưa ra và thực hiện, qua đó góp phần cùng cả nước sớm gỡ ‘thẻ vàng’ IUU, hướng đến xây dựng nghề cá hiện đại, có trách nhiệm và phát triển bền vững, để ngư dân có thể yên tâm vươn khơi, bám biển, đồng thời gìn giữ nguồn lợi cho các thế hệ mai sau”, ông Minh nhấn mạnh.

Từ đầu năm 2026 đến nay, TP. Huế xử lý 2 vụ việc vi phạm IUU vì vượt ranh giới cho phép trên biển, với tổng số tiền xử phạt là 212.500.000 đồng.