TP.HCM đưa định hướng phát triển nông nghiệp vào thực tiễn sản xuất

Đổi cách làm từ nhà màng đến thị trường

Trước mỗi vụ dưa, chị Lệ Quyên ở ấp Bình Tiến (xã Phú Giáo) bắt đầu bằng việc vệ sinh nhà màng, xử lý giá thể và kiểm tra hệ thống tưới. Những công việc này giúp chị chủ động phòng ngừa sâu bệnh từ khi chưa xuống giống.

Từ năm 2014, gia đình chị đã đầu tư trồng dưa lưới trong nhà màng trên diện tích 13.000 m². Có hệ thống bảo vệ và kiểm soát điều kiện canh tác, chị vẫn phải theo dõi cây thường xuyên, điều chỉnh nước tưới, dinh dưỡng phù hợp. “Quan trọng nhất là phải phòng bệnh từ đầu, giữ vườn thông thoáng”, chị Quyên chia sẻ.

Bà Bùi Thị Thúy Thơm, Chủ tịch Hội Nông dân xã Phú Giáo cho biết, Hội sẽ tiếp tục hỗ trợ hội viên tiếp cận mô hình sản xuất an toàn, tập huấn kỹ thuật chăm sóc và phòng trừ sâu bệnh. Đây là một trong những hỗ trợ thiết thực từ yêu cầu đổi mới nông nghiệp: đầu tư thiết bị phải đi cùng kiến thức và khả năng vận hành của người sản xuất. Nhà màng chỉ phát huy hiệu quả khi người trồng biết theo dõi cây, kiểm soát môi trường và thực hiện đúng quy trình.

Ở phường Long Trường, Hợp tác xã (HTX) Nông nghiệp Tuấn Ngọc đưa dữ liệu nhiệt độ, độ ẩm, ánh sáng và dinh dưỡng về điện thoại của người quản lý, tự động hóa một số công đoạn chăm sóc rau. Theo ông Lâm Ngọc Tuấn, Giám đốc HTX, mô hình công nghệ cao vẫn chịu áp lực về vốn, nhân lực kỹ thuật và đầu ra. HTX sẵn sàng chuyển giao kỹ thuật, hướng dẫn thực hành tại nơi sản xuất để nông dân tiếp cận cách làm mới.

Thời gian gần đây, nhu cầu hỗ trợ của nông dân tại TP.HCM được mở rộng. Bên cạnh giống, phân bón hay thiết bị, họ cần kỹ năng quản lý quy trình, tính toán chi phí và khả năng tiếp cận thị trường. Chính sách vì thế cần theo sát quá trình chuyển đổi, từ lúc đầu tư đến khi sản phẩm được tiêu thụ.

Đây cũng là tinh thần xuyên suốt của Nghị quyết số 19-NQ/TW ngày 16/6/2022 về nông nghiệp, nông dân, nông thôn đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Nghị quyết xác định nông dân là chủ thể, trung tâm của quá trình phát triển, gắn phát triển nông nghiệp với nâng cao đời sống và xây dựng nông thôn.

Kết luận số 219-KL/TW ngày 26/11/2025 của Bộ Chính trị tiếp tục yêu cầu thực hiện quyết liệt các nhiệm vụ của Nghị quyết 19-NQ/TW. Kết luận chỉ rõ những hạn chế về tính bền vững của tăng trưởng, ứng dụng khoa học công nghệ, chất lượng nhân lực và thu nhập nông dân.

Định hướng được nhấn mạnh là phát triển nông nghiệp xanh, hữu cơ, tuần hoàn, phát thải thấp, ứng dụng công nghệ cao và chuyển đổi số toàn diện. Phát triển nông nghiệp, nông dân, nông thôn phải gắn chặt với phát triển đô thị và lợi thế từng địa phương.

Với TP.HCM, phát triển nông nghiệp còn gắn với việc gìn giữ không gian xanh, bảo vệ nguồn nước và nâng chất lượng sống. Ông Bùi Minh Thạnh, Phó Chủ tịch UBND TP.HCM nhấn mạnh: “Nông nghiệp không chỉ là sản xuất mà phải được nhìn nhận như một giải pháp chống ngập tự nhiên”. Theo ông Thạnh, các không gian nông nghiệp góp phần giữ nước, thấm nước và làm chậm dòng chảy, bảo vệ đô thị trước tác động của thời tiết cực đoan.

Từ cách nhìn đó, thành phố định hướng phát triển nông nghiệp thành hệ sinh thái đa giá trị, kết hợp sản xuất công nghệ cao với bảo vệ môi trường và du lịch sinh thái. Khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và liên kết vùng là nền tảng để khai thác lợi thế từng khu vực, gắn sản xuất với chế biến, logistics và thị trường.

Định hướng này đặt ra yêu cầu lựa chọn mô hình phù hợp với điều kiện từng địa bàn và năng lực của người sản xuất. Chính sách hỗ trợ cũng cần theo sát nhu cầu của nhà vườn, hợp tác xã và doanh nghiệp, để hiệu quả kinh tế đi cùng sử dụng tài nguyên hợp lý và bảo vệ môi trường.

Cụ thể hóa chủ trương bằng hỗ trợ đúng nhu cầu

Để cụ thể hóa các chủ trương, định hướng của Trung ương phù hợp với tình hình thực tiễn và yêu cầu phát triển của Thành phố, Ban Chấp hành Đảng bộ TP.HCM đã ban hành Chương trình hành động số 19-CTrHĐ/TU ngày 17/4/2026, xác định các mục tiêu, chỉ tiêu, nhiệm vụ và giải pháp trọng tâm nhằm tổ chức triển khai thực hiện trên địa bàn Thành phố.

Trên cơ sở đó, UBND TP.HCM ban hành Quyết định số 3787/QĐ-UBND ngày 25/6/2026 về việc ban hành Kế hoạch thực hiện Chương trình hành động, cụ thể hóa các nhiệm vụ, giải pháp thành những nội dung công việc cụ thể, phân công trách nhiệm cho các sở, ban, ngành và địa phương, đồng thời xác định tiến độ thực hiện, làm cơ sở để tổ chức triển khai đồng bộ, thống nhất và theo dõi, kiểm tra, đánh giá kết quả thực hiện.

Thành phố hướng đến nông nghiệp đô thị hiện đại, sinh thái, công nghệ cao, tích hợp đa giá trị, đồng thời trở thành trung tâm chế biến sâu, logistics, thương mại và kết nối thị trường nông sản của vùng.

Đến năm 2030, TP.HCM phấn đấu tăng năng suất lao động nông nghiệp bình quân khoảng 8%/năm, thu nhập người dân nông thôn tăng gấp 2,5-3 lần so với năm 2020. Kế hoạch yêu cầu phân công nhiệm vụ rõ trách nhiệm, tiến độ và sản phẩm, gắn với nguồn lực thực hiện.

Ngày 15/7/2026, Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM ban hành Quyết định số 6544/QĐ-SNNMT-CCPTNT về việc ban hành kế hoạch triển khai cấp sở, tiếp nối việc cụ thể hóa chương trình của Thành ủy và kế hoạch của UBND thành phố.

Ngày 17/7/2026, Sở Nông nghiệp và Môi trường cùng Hội Nông dân TP.HCM ký chương trình phối hợp thực hiện Chương trình hành động số 19-CTrHĐ/TU. Phát biểu tại hội nghị, ông Nguyễn Văn Đa, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM nhấn mạnh: Cần phát triển nông nghiệp hiện đại, sinh thái, ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số, lấy người nông dân làm trung tâm.

Theo ông Đa, ngành cần sự đồng hành của Hội Nông dân để tuyên truyền, vận động và đưa chủ trương, chính sách đến từng hội viên. Chương trình phối hợp xác định các nhiệm vụ hỗ trợ ứng dụng công nghệ, truy xuất nguồn gốc, liên kết chuỗi, đào tạo nghề và phát triển kinh tế nông nghiệp đa giá trị.

Vai trò của tổ chức hội vì thế cần được thể hiện qua khả năng nắm nhu cầu và hướng dẫn người dân tham gia. Với người mới chuyển đổi phương thức canh tác, hỗ trợ kỹ thuật phải đủ gần và thường xuyên. Với hợp tác xã đã đầu tư công nghệ, yêu cầu có thể nằm ở quản trị, vốn hoặc kết nối tiêu thụ.

Tại xã Phước Thành, định hướng phát triển kinh tế nông nghiệp tập trung vào tổ chức lại sản xuất, tăng liên kết giữa nông dân, hợp tác xã và thị trường. Theo ông Bùi Văn Bảo, Phó Chủ tịch UBND xã, địa phương sẽ rà soát nhu cầu thực tế để xác định nhiệm vụ ưu tiên, gắn với lộ trình và kết quả cụ thể.

“Lựa chọn nội dung trọng tâm để triển khai, bảo đảm chương trình đi vào thực chất”, ông Bảo nhấn mạnh. Theo hướng này, việc hỗ trợ sẽ tập trung nâng cao năng lực quản trị hợp tác xã, mở rộng khả năng tiếp cận vốn, ứng dụng kỹ thuật và kết nối tiêu thụ, góp phần nâng giá trị nông sản và thu nhập cho người dân.

Cùng với tổ chức lại sản xuất, TP.HCM đang tập trung nâng cao kỹ năng số để nông dân chủ động ứng dụng công nghệ vào công việc hằng ngày. Từ vận hành hệ thống tưới, theo dõi cảm biến đến ghi nhật ký điện tử, truy xuất nguồn gốc và quảng bá nông sản, mỗi kỹ năng đều cần gắn với nhu cầu của người sản xuất.

Việc đào tạo cũng cần phù hợp với từng nhóm nông dân, tăng thực hành và hướng dẫn ngay tại mô hình. Đồng thời, hỗ trợ kỹ thuật phải đi cùng củng cố liên kết sản xuất, chế biến và tiêu thụ, giúp người làm nông kiểm soát chất lượng, giảm rủi ro và ổn định đầu ra.

Đó cũng là yêu cầu khi đưa Nghị quyết số 19-NQ/TW, Kết luận số 219-KL/TW và Chương trình hành động số 19-CTrHĐ/TU vào thực tiễn tại TP.HCM. Hiệu quả thực hiện cần được thể hiện qua khả năng làm chủ sản xuất, tiếp cận thị trường và cải thiện thu nhập của nông dân, gắn với sử dụng tài nguyên hợp lý và bảo vệ môi trường.