TP.HCM đổi mới đào tạo nghề nông nghiệp cho lao động nông thôn

UBND TP.HCM ban hành Quyết định phê duyệt Đề án “Đổi mới, nâng cao chất lượng đào tạo nghề nông nghiệp cho lao động nông thôn trên địa bàn thành phố giai đoạn 2026-2030, định hướng 2045”. Đề án hướng tới phát triển nguồn nhân lực nông thôn có kỹ năng, thích ứng với chuyển dịch cơ cấu kinh tế và thị trường lao động, gắn nâng cao chất lượng đào tạo với cải thiện sinh kế, chất lượng sống của người dân.

Phạm vi triển khai tập trung vào các xã, phường, đặc khu còn hoạt động sản xuất nông nghiệp, có ngành nghề truyền thống, đang xây dựng nông thôn mới hoặc chịu tác động mạnh của đô thị hóa. Đối tượng đào tạo gồm lao động nông thôn từ đủ 15 tuổi trở lên; lao động tại vùng nguyên liệu, hợp tác xã, trang trại và doanh nghiệp. Các nhóm được ưu tiên gồm người thuộc hộ nghèo, cận nghèo, người dân tộc thiểu số, người dân vùng hải đảo, lao động bị thu hồi đất, đứt gãy sinh kế và các nhóm yếu thế.

Theo đó, giai đoạn 2026-2027, thành phố tập trung rà soát, chuẩn hóa danh mục ngành nghề, chương trình và phương thức đào tạo theo nhu cầu thị trường lao động, đặc thù từng địa bàn. Giai đoạn 2028-2030, chú trọng nâng cao chất lượng đào tạo, mở rộng hình thức đào tạo theo đơn đặt hàng của doanh nghiệp, gắn với nông nghiệp công nghệ cao, dịch vụ, du lịch nông thôn và kinh tế xanh. Định hướng đến năm 2045, phát triển hệ thống đào tạo nghề hiện đại, linh hoạt, gắn chặt với doanh nghiệp, hợp tác xã và các mô hình kinh tế nông thôn bền vững. Phấn đấu đưa trình độ kỹ năng nghề của lao động nông thôn tiệm cận mặt bằng chung các nước ASEAN.

Một trong những nội dung trọng tâm là tổ chức đào tạo theo 5 vùng sinh thái - kinh tế đặc thù. Trong đó, vùng nông nghiệp đô thị và dịch vụ sinh thái tập trung đào tạo về nhà màng, thủy canh, Aquaponics, IoT, cảnh quan đô thị và xử lý chất thải. Vùng nông nghiệp đa giá trị gắn với du lịch, làng nghề chú trọng tạo hình bonsai, phát triển sản phẩm OCOP, quản trị homestay, farmstay và thương mại điện tử.

Với vùng sản xuất hàng hóa quy mô lớn, nông nghiệp công nghệ cao, nội dung đào tạo hướng vào nông nghiệp chính xác, vận hành thiết bị bay không người lái, IoT, chế biến sâu và bảo quản lạnh. Vùng kinh tế biển, sinh thái ven biển ưu tiên nuôi trồng thủy sản sinh thái, du lịch biển, chế biến hải sản và đào tạo chứng chỉ thuyền trưởng, máy trưởng.

Riêng vùng chuyển đổi sinh kế và tái cơ cấu lao động, các nghề đào tạo tập trung vào kỹ thuật công nghiệp, cơ khí, hàn, logistics và dịch vụ khu công nghiệp, phù hợp với nhu cầu chuyển đổi việc làm của người dân

Chương trình đào tạo được thiết kế theo 4 mắt xích của chuỗi giá trị nông nghiệp, gồm đầu vào và tổ chức sản xuất; sơ chế và chế biến sâu; thương mại và tiếp thị số; tích hợp dịch vụ và du lịch nông nghiệp. Các nhóm nghề ưu tiên gồm nông nghiệp công nghệ cao, chế biến nông sản, du lịch nông nghiệp, thương mại điện tử, chuyển đổi số, quản trị hợp tác xã và tài chính hộ gia đình.

Đề án cũng yêu cầu đổi mới phương thức đào tạo theo hướng tăng thời lượng thực hành tại trang trại, mô hình trình diễn và hợp tác xã; tổ chức các lớp học linh hoạt, đào tạo lưu động tại vùng sản xuất. Nội dung đào tạo được bổ sung kỹ năng thương mại điện tử, livestream bán hàng, truy xuất nguồn gốc, lập nhật ký điện tử, quản trị chi phí và tiếp cận thị trường tín chỉ carbon.

Về phương thức triển khai, thành phố định hướng đặt hàng đào tạo với doanh nghiệp theo tỷ lệ đối ứng 50-50 hoặc 70-30; áp dụng mô hình đào tạo kép với 80% thời lượng thực hành và thành lập các tổ đào tạo lưu động theo phương thức cầm tay chỉ việc. Đề án nêu mức hỗ trợ tiền ăn, đi lại cho người học lên 150.000-200.000 đồng/ngày; thù lao cho nghệ nhân, thợ giỏi tham gia giảng dạy từ 1,5-2 triệu đồng/ngày.

Công tác chuyển đổi số được triển khai thông qua xây dựng dữ liệu cung - cầu lao động nông thôn, số hóa chương trình đào tạo, phát triển kho học liệu số, tích hợp chứng chỉ, bằng cấp lên ứng dụng VNeID. Đề án cũng đặt ra các nhiệm vụ xây dựng "Chợ nghề nông nghiệp số", ứng dụng "Bác sĩ nông nghiệp AI", hotline "Bác sĩ nhà nông" và mô hình Nông dân số. Phấn đấu bảo đảm 100% sản phẩm OCOP có mã QR truy xuất nguồn gốc và nhật ký điện tử.

Bên cạnh đó, thành phố định hướng đào tạo 2.000 lao động đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng trong lĩnh vực nông nghiệp công nghệ cao tại Nhật Bản, Australia và Israel, gắn với mô hình chuyển giao ngược khi người lao động trở về.

Nguồn lực thực hiện được bố trí từ ngân sách nhà nước theo phân cấp, lồng ghép các chương trình, dự án liên quan và các nguồn vốn hợp pháp khác. Sở Nông nghiệp và Môi trường là cơ quan đầu mối tham mưu triển khai, theo dõi, tổng hợp kết quả, tổ chức sơ kết, tổng kết; các sở, ngành, địa phương, cơ sở giáo dục nghề nghiệp, doanh nghiệp và hợp tác xã phối hợp thực hiện theo nhiệm vụ được giao.