Trái cây Việt: Nguyên nhân giá giảm và giải pháp

Sầu riêng rớt giá, nông dân “mỏng lợi nhuận”: Vòng luẩn quẩn cung vượt cầu Giá sầu riêng giảm sâu chỉ còn ngang chi phí sản xuất trong khi sản lượng tăng mạnh, khiến nhiều nhà vườn đối mặt nguy cơ thua lỗ. Câu chuyện cung vượt cầu tiếp tục phơi bày những bất cập cố hữu của ngành trái cây Việt. Theo các chuyên gia, bài toán thị trường chỉ có thể tháo gỡ khi hình thành các vùng trồng, sản xuất gắn với chuỗi liên kết và tuân thủ chuẩn hóa. Được mùa, giá giảm sâu Tại một số vùng trồng ở Cần Thơ, giá sầu riêng hiện chỉ dao động khoảng 28.000–35.000 đồng/kg, giảm mạnh so với cùng kỳ năm trước. Trong khi đó, chi phí sản xuất tăng lên 25.000–30.000 đồng/kg do giá vật tư, nhân công leo thang, khiến biên lợi nhuận của nông dân bị thu hẹp đáng kể, thậm chí có nguy cơ thua lỗ. Gia đình chị Nguyễn Thị Nga ở ấp Trường Khương A (xã Trường Long) có 200 gốc sầu riêng Ri6 đã cho trái ổn định 5 năm qua. Vụ này, gia đình chị thu được 18 tấn sầu riêng. Tuy nhiên, hình thức thu mua chủ yếu là “mua xô” với giá 32.000 đồng/kg. Để “vớt vát” thêm lợi nhuận, chị thu lại những trái rụng trong vườn hoặc bị thương lái dạt ra để bán lẻ cho khách lẻ với giá 25.000 đồng/kg. Ông Nguyễn Văn Việt ở ấp Trường Tây (xã Trường Thành) cho biết, vụ này sản lượng vườn sầu riêng của ông ước đạt 6-7 tấn. Tuy nhiên, do thời tiết thất thường, khiến tỷ lệ ra hoa không đạt, phải xử lý lại nhiều lần, làm tăng chi phí và kéo dài thời gian thu hoạch. Nếu như năm trước, chi phí sản xuất chỉ khoảng 15.000 đồng/kg thì nay đã tăng lên khoảng 25.000-30.000 đồng/kg do giá phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và nhân công đều tăng mạnh. Trong khi đó, giá sầu riêng chỉ còn khoảng 30.000-32.000 đồng/kg, khiến lợi nhuận của nhà vườn không đáng kể, thậm chí thua lỗ. Theo các nhà vườn, nguyên nhân giá sầu riêng rớt thảm là do nguồn cung tăng mạnh, trùng với mùa thu hoạch của một số địa phương khác và cả nguồn cung từ nước ngoài, khiến thị trường bị dồn ứ. Ông Nguyễn Văn T., một doanh nghiệp chuyên kinh doanh xuất khẩu sầu riêng ở miền Tây, thông tin, kể từ giữa tháng 4 giá sầu riêng của Việt Nam bắt đầu khó khăn khi vụ thu hoạch sầu riêng miền Tây trùng với mùa vụ của Thái Lan. Theo ông T., Sầu riêng Monthong của Thái, thường được gọi là Dona, vốn quen thuộc với người tiêu dùng Trung Quốc và được định giá cao hơn nhờ tỷ lệ cơm nhiều. Trong khi đó, bà con miền Tây trồng phổ biến giống Ri6 nên khi "đụng hàng" với người Thái, do đó việc tiêu thụ gặp khó khăn. "Về mặt chủ quan, các doanh nghiệp cũng lo ngại rủi ro về tồn dư cadimi trong sầu riêng. Khi nguồn cung dồi dào thì thị trường sẽ khó tính hơn, đồng nghĩa rủi ro sẽ tăng. Chính vì vậy các doanh nghiệp cũng chọn lọc từng vườn, kiểm định từng lô hàng để tránh sự cố đáng tiếc", anh T. cho hay. Ông Nguyễn Văn Mười, Phó Tổng Thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam đánh giá, câu chuyện quy chuẩn vùng trồng dù đã nhận diện rủi ro từ lâu nhưng đến nay ngành nông nghiệp vẫn chưa có một giải pháp tổng thể, đồng bộ. Nông dân trồng sầu riêng tại các tỉnh miền Tây đa số vẫn sản xuất theo quán tính, trong khi các giải pháp cải tạo đất và xây dựng vùng trồng chưa được chuẩn hóa thành quy trình cụ thể. Tuân thủ quy trình , "chìa khoá" đảm bảo đầu ra Thị trường đầu ra dư khiến sầu riêng chính vụ nói chung đang đối diện nhiều khó khăn. Song, với những vùng trồng tuân thủ quy trình và có liên kết với doanh nghiệp tiêu thụ lại phần nào “dễ thở” hơn bởi vừa được bao tiêu lại có giá bán ổn định. Ông Trần Văn Chiến, Giám đốc HTX vườn cây ăn trái Trường Khương A (xã Trường Long) cho biết, hiện HTX có hơn 20 hộ liên kết tiêu thụ với doanh nghiệp, tổng sản lượng hơn 200 tấn. Nhờ ký hợp đồng bao tiêu từ trước, giá sầu riêng được giữ ổn định trong khoảng 35.000-43.000 đồng/kg, giúp nông dân tránh được tình trạng bị ép giá. Ngoài ra, các thành viên còn được hướng dẫn quy trình sản xuất bài bản nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm và giảm chi phí. Trước khi thu hoạch khoảng 15 ngày, HTX tiến hành lấy mẫu kiểm tra dư lượng thuốc bảo vệ thực vật và kim loại nặng như Cadimi để đảm bảo tiêu chuẩn an toàn. Trong quá trình sản xuất, các HTX đã được các chuyên gia hỗ trợ, hướng dẫn phương pháp nhận biết một số vật tư đầu vào có nguy cơ gây tồn dư kim loại nặng, sử dụng phân bón hữu cơ,... Từ đó, nhà vườn có biện pháp can thiệp, điều chỉnh kịp thời quy trình sản xuất. Cũng nhờ đó, giá thành sản xuất tại các vườn cây ăn trái của HTX Trường Khương A thấp hơn so với mặt bằng chung của nông dân trong xã Trường Long. Điều này giúp bà con đảm bảo lợi nhuận trong bối cảnh giá bán giảm sâu. Thực tế trên đặt ra yêu cầu cấp thiết cho nông dân trong việc thay đổi tư duy sản xuất. Từ việc chú trọng chất lượng, tiêu chuẩn sản phẩm; kiểm soát đầu vào, đến việc tham gia chuỗi liên kết, để bà con có thể chủ động được giá sầu riêng, giữ được lợi nhuận trước những biến động từ thị trường. Chia sẻ cùng VnBusiness, PGS.TS Nguyễn Thường Lạng, giảng viên cao cấp tại Đại học Kinh tế Quốc dân khẳng định, sầu riêng của Việt Nam được nhiều thị trường nước bạn đánh giá có chất lượng tốt, ngon và vị đậm hơn hẳn sầu riêng của Thái Lan và Campuchia, kể cả sầu riêng Trung Quốc. Tuy nhiên, điểm yếu của sầu riêng nói riêng và trái cây nông sản của Việt Nam nói chung, đó là chất lượng thường không ổn định. “Những lô đầu rất tốt, nhưng từ lô thứ hai trở đi xuất hiện sự pha trộn hoặc kiểm duyệt không chặt chẽ ngay từ các khâu chăm sóc, phân bón, thuốc trừ sâu. Đây chính là những điểm yếu của chúng ta khiến các thị trường mất lòng tin” PGS.TS Lạng nói. Do đó, để sầu riêng cũng như trái cây nói chung có thể giữ giá, theo PGS.TS Lạng trước hết các vùng trồng cần đảm bảo ổn định chất lượng và ổn định vùng trồng. Cùng với đó, cần ổn định quy trình chăm sóc và minh bạch hóa các dữ liệu, thậm chí nhà vườn có thể ký kết cho đối tác cùng giám sát vườn theo một tiêu chuẩn chung. “Chúng ta cần tuân thủ một cách nghiêm túc và hướng tới tư duy lợi nhuận dài hạn. Để đạt hiệu quả cao thì không thể để người nông dân làm một mình được, chúng ta cần có sự vào cuộc quyết liệt từ các cơ quan khuyến nông, nhà khoa học, doanh nghiệp và cả các bộ ngành liên quan... Khi quy trình chăm sóc được số hoá, các thủ tục hành chính được đơn giản hoá, đồng nghĩa “gánh nặng” trên vai người nông dân cũng dần được gỡ bỏ và khi đó ngành nông sản, trái cây của Việt Nam sẽ được nâng tầm”, PGS.TS Lạng nói thêm. Hồng Hương Kinh tế tập thể: “thước đo thực tiễn” khẳng định sức mạnh nền tảng tư tưởng của Đảng trong giai đoạn mới Thị trường không thiếu người mua, chỉ thiếu nông sản đạt chuẩn “Nhân hoá” sản xuất: Lối đi giúp HTX nâng tầm thương hiệu nông sản Hiện thực hóa Nghị quyết của Đảng: Để HTX là "mắt xích" vững chắc trong nền kinh tế số Chế biến sâu nông sản, 9X Nghệ An biến rau củ thành sản phẩm giá trị cao Nữ giám đốc HTX ứng cử đại biểu Quốc hội và hành trình về với nông nghiệp xanh Cơn sốt AI làm mờ ranh giới giá trị thực của startup Thị trường bán lại cao cấp: ‘Tủ đồ’ trở thành kênh đầu tư mới Dự kiến 1.732 điều kiện kinh doanh được cắt giảm, tiết kiệm trên 23.000 tỷ đồng mỗi năm cho doanh nghiệp và người dân Ngày 5/5/2026, Bộ tư pháp báo cáo Chính phủ xem xét thông qua 3 nghị quyết theo Nghị quyết số 206/2025/QH15. Đừng bỏ lỡ Quỹ tín dụng nhân dân Thanh Lãng tỏa sáng danh hiệu "Ngôi sao Hợp tác xã" Tăng trưởng ổn định, quản trị minh bạch và kiên định với sứ mệnh phục vụ cộng đồng, Quỹ tín dụng nhân dân Thanh Lãng (Phú Thọ) ngày càng khẳng định vai trò "trụ đỡ" cho khu vực kinh tế tập thể, hợp tác xã. Danh hiệu "Ngôi sao Hợp tác xã" năm 2026 là...