Trung Quốc cấp thêm 567 mã số vùng trồng sầu riêng cho Việt Nam

Thị trường sầu riêng Việt Nam đang chứng kiến bước ngoặt lớn khi Tổng cục Hải quan Trung Quốc vừa cấp thêm 567 mã vùng trồng. Đây là bệ phóng quan trọng để nông sản này chinh phục cột mốc kim ngạch xuất khẩu hướng tới mục tiêu cao trong thời gian tới.

Khơi thông điểm nghẽn và áp lực cạnh tranh

Tại Họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 8/2026, ông Đặng Ngọc Điệp - Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết, sầu riêng là một trong những sản phẩm có giá trị tương đối cao của Việt Nam, với diện tích khoảng 200.000 ha và sản lượng khoảng 2,08 triệu tấn. Năm 2021, xuất khẩu sầu riêng đạt khoảng 177 triệu USD, đến năm 2025 tăng lên 3,85 tỷ USD. Hiện sầu riêng là sản phẩm chủ chốt của ngành trồng trọt, đóng góp khoảng 40% sản lượng xuất khẩu của ngành. Riêng 8 tháng đầu năm, kim ngạch xuất khẩu ước đạt khoảng 1,95 tỷ USD, trong đó thị trường Trung Quốc đóng góp khoảng 1,85 tỷ USD, chiếm khoảng 95% thị phần.

Cũng theo ông Điệp, ngày 1/7 vừa qua, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã thực hiện truy xuất nguồn gốc trên hệ thống chuyển đổi số của Bộ. Theo đó, khách hàng trong nước và quốc tế có thể truy cập dữ liệu liên quan đến quá trình trồng trọt, chăm sóc, sử dụng phân bón hoặc nuôi trồng của các loại nông sản, trong đó có sầu riêng. Qua đó, hệ thống góp phần tạo dựng niềm tin với khách hàng, đặc biệt là khách hàng quốc tế. “Các tham tán thương mại của Mỹ, Trung Quốc đều đánh giá cao việc lần đầu tiên thực hiện truy xuất nguồn gốc”, ông Điệp chia sẻ.

Một thay đổi đáng chú ý khác, theo Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường, là việc cấp mã vùng trồng, mã cơ sở đóng gói đối với sầu riêng được phân cấp cho cấp phường, xã. Cách làm này cũng được áp dụng đối với những vùng trồng xen canh, vốn trước đây gặp nhiều khó khăn trong quá trình cấp mã. Để tháo gỡ các vướng mắc, ông Đặng Ngọc Điệp cho biết Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã cử các đoàn công tác làm việc trực tiếp với các địa phương, đặc biệt tại những vùng trồng sầu riêng lớn như Tây Nguyên, Đông Nam Bộ và Tây Nam Bộ.

Ngoài ra, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc mà doanh nghiệp từng gặp phải trong việc cấp mã vùng trồng. Cụ thể, Bộ đã trình Chính phủ Nghị quyết 36 về tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong việc cấp mã số vùng trồng cho tất cả các loại cây trồng. Cùng với đó là việc phân cấp, ủy quyền mạnh mẽ cho địa phương trong công tác cấp mã vùng trồng đối với tất cả các loại cây trồng, trong đó có sầu riêng. Theo đại diện Bộ Nông nghiệp và Môi trường, việc cấp mã vùng trồng và mã cơ sở đóng gói đối với sầu riêng hiện được phân cấp cho cấp phường, cấp xã thực hiện. “Đặc biệt, trước đây khi trồng xen canh thì rất khó trong triển khai việc cấp mã vùng trồng. Hiện nay, xen canh cũng được giao cho cấp phường, xã cấp mã vùng trồng, tạo thuận tiện cho xuất khẩu sầu riêng”, ông Điệp nói.

Đặc biệt, lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết Bộ đã cử Đoàn công tác sang Trung Quốc vào ngày 14/8. Qua các buổi làm việc, Tổng cục Hải quan Trung Quốc đã cấp thêm 567 mã vùng trồng sầu riêng Việt Nam, nâng tổng số mã vùng trồng lên khoảng hơn 1.800 mã. Hiện nay, có khoảng 1.599 mã vùng trồng sầu riêng và 281 cơ sở đóng gói. “Đây là những kết quả đã đạt được và đang làm các thủ tục còn lại để đưa xuất khẩu sầu riêng trong cuối năm nay ít nhất đạt bằng năm ngoái là 3,85 tỷ USD hoặc có thể cao hơn, đạt khoảng 4 tỷ USD trong năm 2026”, ông Điệp nhấn mạnh.

Giải pháp trọng tâm và chiến lược phát triển bền vững

Theo Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường, qua đánh giá, Bộ nhận thấy ngành sầu riêng vẫn còn một số hạn chế, vướng mắc. Cụ thể, ngành tăng trưởng nhanh nhưng diện tích chưa gắn với tổ chức chuỗi giá trị; tại một số địa phương, việc mở rộng còn mang tính tự phát, chưa gắn chặt với điều kiện đất đai, nguồn nước và chưa có hệ thống kết nối giữa nhà sản xuất, logistics với xuất khẩu. Trong khi đó, yêu cầu về kỹ thuật và thị trường ngày càng cao. Đồng thời, ngành sầu riêng cũng phải đối mặt với sự cạnh tranh quốc tế khi các nước như Malaysia, Thái Lan và một số quốc gia trong khu vực đã có những sản phẩm, chính sách nhằm thúc đẩy xuất khẩu sầu riêng sang Trung Quốc.

Đại diện Bộ Nông nghiệp và Môi trường nêu 5 giải pháp cần triển khai trong thời gian tới. Theo đó, đầu tiên cần đẩy mạnh xúc tiến thương mại và đa dạng hóa thị trường xuất khẩu. Trong đó, tiếp tục đàm phán mở rộng thị trường, tăng thị phần tại các thị trường tiềm năng như Ấn Độ, Úc, New Zealand; gia tăng xuất khẩu sầu riêng đông lạnh, sản phẩm chế biến và các sản phẩm phù hợp; tăng cường xúc tiến thương mại, tổ chức quảng bá thương hiệu, kết nối cung cầu; đồng thời tăng cường thông tin, phân tích, dự báo thị trường để kịp thời định hướng sản xuất, tiêu thụ và thu hoạch.

Thứ hai, đẩy mạnh xúc tiến thương mại, tổ chức lại sản xuất, phát triển vùng nguyên liệu bền vững; rà soát quy hoạch vùng sản xuất phù hợp với điều kiện đất đai, nguồn nước và khí hậu. Phát triển hạ tầng vùng nguyên liệu tập trung gắn với sơ chế, chế biến, bảo quản, tiêu thụ và xuất khẩu. Đồng thời, kết nối nông dân, hợp tác xã, doanh nghiệp và khuyến khích doanh nghiệp đầu tư trở lại vùng nguyên liệu, từng bước xây dựng thương hiệu sầu riêng Việt Nam. Bên cạnh đó, khuyến khích doanh nghiệp đầu tư thêm vào các nhà máy để có thể sơ chế, chế biến và bảo quản, qua đó giữ được chất lượng sản phẩm ở mức cao, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của khách hàng quốc tế.

Thứ ba, chuẩn hóa chất lượng, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc; nâng cao trình độ nghiên cứu, ứng dụng, chuyển giao khoa học công nghệ và chuyển đổi số. Thứ tư, phát triển hạ tầng bảo quản, chế biến, logistics; khuyến khích đầu tư kho lạnh, kho sơ chế, bảo quản, chế biến tại vùng sản xuất tập trung. Đẩy mạnh chế biến, đa dạng hóa sản phẩm và phương thức vận chuyển, ứng dụng công nghệ để giảm chi phí, nâng cao chất lượng; đồng thời nâng cấp hạ tầng thủy lợi, giao thông phục vụ vùng nguyên liệu.

Thứ năm, mở rộng, củng cố và nâng cao năng lực hệ thống phòng thí nghiệm; tiếp tục xã hội hóa, mở cửa các phòng thí nghiệm đủ điều kiện, ưu tiên thiết bị, nâng cao năng lực kiểm nghiệm chất lượng đối với cadimi, vàng ô và các tiêu chí theo yêu cầu của thị trường nhập khẩu. Đồng thời, hỗ trợ hoàn thiện phương pháp kiểm nghiệm đáp ứng yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền nước nhập khẩu.

Để duy trì đà tăng trưởng, Bộ Nông nghiệp và Môi trường định hướng gia tăng xuất khẩu sầu riêng đông lạnh và các sản phẩm chế biến. Đáng chú ý, trong tháng 7, Ấn Độ đã đồng ý cho Việt Nam xuất khẩu sầu riêng. Theo Thứ trưởng, đây là thị trường tỷ dân có nhu cầu rất lớn, trong đó có nhóm khách hàng siêu giàu, vì vậy Việt Nam đang triển khai mở rộng thị trường này. Thứ trưởng Đặng Ngọc Điệp cho biết, Việt Nam vừa đàm phán với phía Trung Quốc và được nước này đồng ý cho 52 phòng kiểm nghiệm sản phẩm đáp ứng các yêu cầu, điều kiện xuất khẩu. Thời gian tới, Bộ Nông nghiệp và Môi trường tiếp tục làm việc với cơ quan chức năng để phát triển thêm các phòng kiểm nghiệm đáp ứng yêu cầu kiểm tra chất lượng sản phẩm trước khi xuất khẩu.