Từ 10.000 lên 76.000 USD, nhu cầu Trung Quốc tăng mạnh: Nông dân Việt Nam đua nhau trồng "cây làm giàu"

Vùng Tây Nguyên của nước ta sản xuất khoảng 1/6 lượng cà phê trên thế giới, nhưng nông dân địa phương đang dần chuyển sang trồng sầu riêng để đáp ứng nhu cầu tăng mạnh của Trung Quốc đối với "vua trái cây" có mùi hương đặc biệt này.

"Bạn có thể sống ổn với cà phê, nhưng chính sầu riêng mới làm bạn giàu", nông dân Phạm Xuân Lan nói khi dẫn phóng viên AFP đi tham quan trang trại của mình.

Được thiên nhiên ban tặng khí hậu nhiệt đới và đất bazan màu mỡ, vùng Tây Nguyên xanh tươi sản xuất lượng lớn cà phê robusta, và Việt Nam chỉ đứng sau Brazil về sản lượng cà phê.

Tuy nhiên, theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, diện tích trồng sầu riêng trên toàn quốc đã tăng hơn 5 lần, lên 200.000 hecta trong một thập kỷ qua.

Việt Nam mới chỉ chính thức gia nhập thị trường sầu riêng Trung Quốc sau một hiệp định thương mại năm 2022, nhưng vào năm ngoái đã trở thành nhà cung cấp sầu riêng lớn nhất về mặt khối lượng cho nước này, chấm dứt sự thống trị gần hai thập kỷ của Thái Lan.

Phạm Xuân Lan là một trong những người tiên phong trồng sầu riêng, đã đa dạng hóa vụ mùa cách đây hai thập kỷ và hiện có 400 cây sầu riêng ở xã Ea Knuec, thuộc tỉnh Dak Lak.

Trang trại của ông sản xuất 60 tấn loại trái cây ngọt nhưng có mùi hương đặc biệt này. Sản phẩm được vận chuyển hàng nghìn km trong các thùng đông lạnh hướng về phía bắc sang Trung Quốc.

Người đàn ông 56 tuổi này dự kiến sẽ thu về 76.000 USD trong năm nay, so với 10.000 USD nếu chỉ trồng cà phê.

"Nhờ trồng sầu riêng, tôi đã mua được một chiếc xe, nhà cho các con và xây một biệt thự cho gia đình", ông nói.

Các nông dân địa phương khác cũng làm theo, tập trung vào các giống sầu riêng cao cấp như Ri6, Musang King và Dona.

Trong mùa thu hoạch từ tháng 8 đến tháng 10, các con đường ở Dak Lak chật kín những chiếc xe tải chở đầy loại quả có gai này. Và tại lễ hội sầu riêng trong tháng 8 vừa qua, 525 phương tiện đã tạo thành một cuộc diễu hành xe chở trái cây lớn nhất từ trước đến nay, theo Tổ chức Kỷ lục Guinness.

Tờ Japan Times đưa tin, sự bùng nổ về sầu riêng được thúc đẩy bởi nhu cầu từ Trung Quốc, cũng như sự kết hợp giữa nguồn cung mở rộng và sự phổ biến về loại trái cây này ngày càng tăng trên mạng xã hội.

Trên mạng xã hội Douyin (phiên bản Trung Quốc của TikTok), các video về việc dùng tay không tách vỏ sầu riêng đã được xem hàng tỷ lần.

"Món này ngọt lắm. Nó gần như được phủ đường vậy", Liulianzi - một người nổi tiếng trên Douyin - chia sẻ trong một video với hơn 17.000 like.

Theo Japan Times, sầu riêng từng là một món ăn xa xỉ, nhưng sự cạnh tranh ngày càng tăng giữa Thái Lan và Việt Nam, cùng với các tuyến giao thông được cải thiện đã giúp giảm giá và làm cho loại trái cây này trở nên dễ tiếp cận hơn đối với người tiêu dùng Trung Quốc.

Tại một sự kiện thử sầu riêng ở thủ đô Bắc Kinh của Trung Quốc hồi tháng 7, Ada Song cho biết cô đã chi gần 1.000 nhân dân tệ (khoảng 4 triệu đồng) cho loại quả này trong vài tuần gần đây.

"Tôi đã thử gần 20 loại khác nhau", Song nói. Sầu riêng "có vị ngọt như bánh".

Japan Times đưa tin, Trung Quốc nhập khẩu gần 7,5 tỷ USD sầu riêng tươi vào năm ngoái, tăng gần 12 lần so với năm 2015.

Hiện nay, Bắc Kinh đang tìm cách tăng cường sản phẩm nội địa, với hơn 3.000 hecta trang trại sầu riêng trên đảo Hải Nam. Tuy vậy, chuyên gia về sầu riêng tại Học viện Khoa học Nông nghiệp Hải Nam Feng Xuejie thừa nhận:

"Sầu riêng Hải Nam của chúng tôi sẽ luôn chỉ là nguồn bổ sung cho sầu riêng Đông Nam Á. Đây thậm chí không phải là một cuộc cạnh tranh."

Theo Japan Times, xuất khẩu sầu riêng của Việt Nam dự kiến sẽ đạt 4 tỷ USD trong năm nay, tăng từ 180 triệu USD vào năm 2021; 90% trong số đó vận chuyển sang nước láng giềng phía bắc.