VAG Group và IRRI khởi động mô hình canh tác lúa bền vững ở Ninh Bình

Sáng 8/7, tại Trung tâm Đổi mới sáng tạo Nông nghiệp xanh (xã Nghĩa Sơn, tỉnh Ninh Bình), Viện Nghiên cứu Lúa gạo Quốc tế (IRRI) phối hợp Công ty Cổ phần Tập đoàn Đầu tư và phát triển nông nghiệp xanh Việt Nam (VAG Group) và Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Ninh Bình tổ chức Lễ khởi động "Mô hình Canh tác lúa hiệu quả - xanh và bền vững" và "Mô hình kinh tế tuần hoàn từ rơm".

Sự kiện đánh dấu bước tiến quan trọng trong thúc đẩy các giải pháp sản xuất lúa phát thải thấp, nâng cao hiệu quả kinh tế và phát triển nông nghiệp bền vững tại Việt Nam.

Doanh nghiệp và địa phương ủng hộ

Phát biểu tại lễ khởi động, ông Nguyễn Sinh Tiến, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Ninh Bình khẳng định, việc triển khai mô hình tại xã Nghĩa Sơn là bước đi chiến lược, được xây dựng trên cơ sở những kết quả khả quan từ các mô hình thí điểm trước đây tại Hưng Yên và Hải Phòng.

Theo ông Nguyễn Sinh Tiến, tập quán gieo sạ truyền thống với mật độ dày, sử dụng phân bón hóa học chưa hợp lý không chỉ làm gia tăng chi phí sản xuất mà còn gây lãng phí tài nguyên, ô nhiễm môi trường, suy giảm độ phì của đất và làm tăng phát thải khí nhà kính.

Để giải quyết đồng thời bài toán hiệu quả kinh tế và bảo vệ môi trường, ông nhấn mạnh vai trò của các giải pháp cơ giới hóa hiện đại, đặc biệt là công nghệ gieo sạ hàng kết hợp vùi phân chậm tan.

Để mô hình sớm được nhân rộng, ông Nguyễn Sinh Tiến đề nghị các đơn vị chuyên môn của tỉnh phối hợp chặt chẽ với IRRI và VAG Group theo dõi, đánh giá và hoàn thiện quy trình kỹ thuật trên cơ sở các số liệu khoa học, làm nền tảng xây dựng bộ tài liệu hướng dẫn dễ áp dụng cho người dân.

Ông cũng đề nghị chính quyền địa phương, các hợp tác xã tăng cường tuyên truyền, tổ chức cho nông dân tham quan học tập, chủ động quy hoạch vùng sản xuất tập trung nhằm tạo điều kiện đưa cơ giới hóa vào đồng bộ.

Đối với người nông dân, ông mong muốn bà con mạnh dạn thay đổi tập quán canh tác, tiếp thu các tiến bộ kỹ thuật để nâng cao hiệu quả sản xuất. Đồng thời, ông kỳ vọng các doanh nghiệp tiếp tục đầu tư công nghệ, cung ứng vật tư chất lượng cao và đồng hành với nông dân thông qua các chuỗi liên kết, bao tiêu sản phẩm.

Kết thúc bài phát biểu, ông Nguyễn Sinh Tiến khẳng định sự đồng hành của "4 nhà" gồm Nhà nước, nhà khoa học, doanh nghiệp và người nông dân chính là nền tảng quan trọng để đưa các mô hình canh tác lúa hiệu quả, phát thải thấp từ giai đoạn thí điểm trở thành quy trình sản xuất được nhân rộng.

Ở góc độ doanh nghiệp, ông Nguyễn Quang Trường, Tổng Giám đốc Tập đoàn VAG (VAG Group) cho biết, mô hình triển khai tại xã Nghĩa Sơn không chỉ là một chương trình trình diễn công nghệ mà hướng tới giải quyết đồng thời những vấn đề cốt lõi của sản xuất lúa gạo hiện nay.

Theo ông, mục tiêu của mô hình là giúp người nông dân nâng cao hiệu quả sản xuất, giảm chi phí đầu vào, giảm phát sinh chất thải trong nông nghiệp và gia tăng thu nhập thực tế, qua đó tạo nền tảng cho một nền nông nghiệp xanh và phát triển bền vững.

Ông Nguyễn Quang Trường nhấn mạnh, định hướng của VAG Group không dừng lại ở việc cung cấp vật tư nông nghiệp đơn lẻ mà là xây dựng giải pháp canh tác đồng bộ, kết hợp giữa giống, phân bón, cơ giới hóa và quy trình kỹ thuật phù hợp.

“Chỉ khi các giải pháp được triển khai đồng bộ, vừa nâng cao năng suất vừa bảo vệ đất và môi trường thì mới tạo ra giá trị bền vững cho người nông dân và ngành hàng lúa gạo”, lãnh đạo VAG Group nhấn mạnh.

Để bảo đảm hiệu quả thực chất của mô hình, ông Nguyễn Quang Trường cho biết VAG Group xác định nguyên tắc triển khai là "làm thật, đo thật, đánh giá thật và hiệu quả thật".

Theo ông, thành công của chương trình không được đo bằng quy mô của lễ khởi động mà bằng kết quả đạt được sau mỗi vụ sản xuất, khi người nông dân, hợp tác xã, doanh nghiệp và chính quyền địa phương đều được hưởng lợi từ mô hình.

Canh tác giảm phát thải

Mô hình khởi động sáng 8/7 nằm trong khuôn khổ triển khai “Đề án Sản xuất giảm phát thải lĩnh vực trồng trọt giai đoạn 2025–2035, tầm nhìn đến năm 2050”. IRRI đã phối hợp cùng các cơ quan quản lý, địa phương và doanh nghiệp triển khai ba mô hình canh tác lúa hiệu quả cao, phát thải thấp tại Hưng Yên, Ninh Bình và Hải Phòng.

Kết quả bước đầu trong vụ xuân năm 2026 ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực. Các mô hình không chỉ góp phần nâng cao năng suất mà còn giảm lượng giống gieo, giảm sử dụng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật, qua đó giảm phát thải khí nhà kính.

Đặc biệt, hiệu quả kinh tế rõ rệt đã tạo sự hưởng ứng tích cực từ người nông dân, đồng thời thu hút ngày càng nhiều doanh nghiệp tham gia cung cấp giải pháp công nghệ, vật tư nông nghiệp và kết nối thị trường tiêu thụ, tạo nền tảng để mở rộng mô hình trong thời gian tới.

Phát huy những kết quả đạt được, mô hình được khởi động tại Ninh Bình tiếp tục khẳng định vai trò của hợp tác công - tư (PPP) trong phát triển nông nghiệp xanh.

Chuỗi liên kết giữa cơ quan quản lý, đơn vị nghiên cứu, doanh nghiệp và người nông dân được kỳ vọng sẽ thúc đẩy sản xuất lúa hiệu quả hơn, giảm phát thải, đồng thời tận dụng tối đa phụ phẩm nông nghiệp để phát triển kinh tế tuần hoàn.

Điểm nhấn của chương trình là phần trình diễn thực địa các giải pháp công nghệ sẽ được áp dụng trong chuỗi liên kết sản xuất lúa xanh – bền vững và nông nghiệp tuần hoàn từ rơm.

Thông qua hoạt động này, các đại biểu trực tiếp quan sát quy trình cơ giới hóa đồng bộ từ gieo trồng đến xử lý phụ phẩm sau thu hoạch, hướng tới mục tiêu giảm chi phí sản xuất, nâng cao hiệu quả kinh tế và giảm phát thải khí nhà kính.

2 nhóm giải pháp

Tại buổi trình diễn, hai nhóm giải pháp công nghệ trọng tâm đã được giới thiệu.

Thứ nhất là công nghệ cơ giới hóa gieo sạ hàng kết hợp vùi phân bón. Giải pháp giúp gieo sạ đồng đều, giảm lượng giống sử dụng, đồng thời đưa phân bón xuống đúng vị trí ngay trong quá trình gieo sạ.

Nhờ đó, hiệu quả sử dụng phân bón được nâng cao, chi phí sản xuất và công lao động được cắt giảm, đồng thời góp phần giảm phát thải khí nhà kính.

Thứ hai là công nghệ cơ giới hóa sản xuất phân hữu cơ từ rơm. Thay vì đốt bỏ rơm rạ sau thu hoạch (một trong những nguồn phát sinh khí nhà kính và gây ô nhiễm môi trường) rơm được thu gom, xử lý và sản xuất thành phân hữu cơ phục vụ trở lại đồng ruộng.

Giải pháp không chỉ tận dụng hiệu quả phụ phẩm nông nghiệp, cải thiện độ phì của đất và giảm phụ thuộc vào phân bón hóa học mà còn góp phần thúc đẩy mô hình kinh tế tuần hoàn, biến phụ phẩm thành tài nguyên, hướng tới nền nông nghiệp xanh và bền vững.

Mô hình được triển khai trong vụ mùa năm 2026 với mục tiêu xây dựng quy trình sản xuất lúa đồng bộ, ứng dụng cơ giới hóa hiện đại và các giải pháp tuần hoàn trong nông nghiệp.

Đây được kỳ vọng sẽ là mô hình trình diễn tiêu biểu, tạo cơ sở để nhân rộng tại các địa phương, góp phần hiện thực hóa mục tiêu giảm phát thải của ngành trồng trọt, nâng cao thu nhập cho người nông dân và thúc đẩy chuyển đổi xanh đối với ngành hàng lúa gạo Việt Nam.