Việt Nam nỗ lực “mở cánh cửa” cho sầu riêng sang Trung Quốc

Tổng kim ngạch xuất khẩu mặt hàng trái cây và rau quả năm 2025 của Việt Nam đạt khoảng 8,6 tỷ USD, trong đó, sầu riêng đạt tới 3,8 tỷ USD, trở thành một trong những sản phẩm chiến lược trong cơ cấu xuất khẩu nông sản của Việt Nam. Từ đầu năm 2026 đến nay, xuất khẩu sầu riêng đạt 1,77 tỷ USD (xuất khẩu trái cây và rau quả đạt khoảng 5,87 tỷ USD). Cũng chính bởi vậy, nhóm mặt hàng trái cây, đặc biệt là sầu riêng luôn dành được sự quan tâm của lãnh đạo Chính phủ và Bộ Nông nghiệp và Môi trường trong việc tìm, mở rộng thị trường cho sản phẩm này.

| Vườn sầu riêng tại xã An Bình, tỉnh Vĩnh Long. |

Thêm 567 mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói được phía Trung Quốc phê duyệt

Đây là một trong những kết quả đạt được trong khuôn khổ chuyến công tác tại Trung Quốc, Đoàn công tác của Bộ Nông nghiệp và Môi trường do Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp dẫn đầu đã làm việc với Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC) những ngày cuối tháng 8-2026 vừa qua nhằm thúc đẩy thương mại nông sản, tháo gỡ các vấn đề kỹ thuật và tăng cường cơ chế phối hợp giữa hai bên.

Một trong những thông tin tích cực xung quanh chuyến công tác là phía Trung Quốc đã phê duyệt thêm số lượng lớn mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói nông sản Việt Nam, đặc biệt đối với mặt hàng sầu riêng.

GACC đã hoàn thành đánh giá 736 hồ sơ sầu riêng của Việt Nam, gồm 487 vùng trồng và 249 cơ sở đóng gói. Kết quả, 401 vùng trồng và 166 cơ sở đóng gói đáp ứng yêu cầu và được phê duyệt, đạt tỷ lệ tương ứng 82,3% và 66,7% số hồ sơ được đánh giá. Hiện còn 283 mã số vùng trồng và 160 mã số cơ sở đóng gói sầu riêng đang chờ GACC xem xét, phản hồi.

Việc được phê duyệt bổ sung một số lượng lớn mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói góp phần mở rộng năng lực cung ứng sầu riêng chính ngạch của Việt Nam sang Trung Quốc, tạo thêm điều kiện để các địa phương, doanh nghiệp tổ chức sản xuất, thu mua, đóng gói và xuất khẩu, nhất là trong thời điểm ngành hàng này đang bước vào cao điểm thu hoạch tại Tây Nguyên.

Cùng với sầu riêng, trong đợt này phía Trung Quốc cũng đã phê duyệt thêm 6 mã số vùng trồng dừa, ớt và 70 mã số cơ sở đóng gói của các sản phẩm nông sản khác của Việt Nam.

Tại cuộc làm việc, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đánh giá cao sự phối hợp của GACC, đặc biệt là việc khẩn trương tổ chức đánh giá số lượng lớn hồ sơ sầu riêng và tăng cường trao đổi ở cấp kỹ thuật giữa hai bên.

Phía Việt Nam đề nghị GACC tiếp tục đẩy nhanh quá trình đánh giá, đặc biệt đối với các mặt hàng đang bước vào vụ thu hoạch, xuất khẩu chính; đồng thời xem xét tăng tần suất tiếp nhận danh sách, hồ sơ đề nghị phê duyệt, qua đó rút ngắn thời gian chờ, đáp ứng tốt hơn yêu cầu mùa vụ và nhu cầu thương mại của doanh nghiệp hai nước. Phía Trung Quốc ghi nhận ý kiến này để xem xét nhưng đề nghị vẫn duy trì tần suất 3 tháng như hiện nay vì phía GACC cần có thời gian để chuẩn bị về nhân lực và các nguồn lực khác để xem xét các hồ sơ mà Việt Nam gửi sang.

Nâng chất lượng vùng trồng, cơ sở đóng gói để tăng tỷ lệ được phê duyệt

Theo đại diện Cục Trồng trọt và Bảo vệ Thực vật (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cùng với kết quả tích cực, đợt đánh giá lần này cũng cung cấp những thông tin quan trọng là cơ sở để Việt Nam tiếp tục nâng cao chất lượng vùng trồng, cơ sở đóng gói và hồ sơ đăng ký.

Trong số các hồ sơ sầu riêng được đánh giá đợt này, vẫn còn 86 vùng trồng và 83 cơ sở đóng gói cần tiếp tục khắc phục, hoàn thiện để GACC xem xét trong bước tiếp theo. Bộ Nông nghiệp và Môi trường ghi nhận các ý kiến đánh giá của GACC và xác định đây là cơ sở quan trọng để tiếp tục chuẩn hóa chất lượng vùng trồng, cơ sở đóng gói và nâng cao chất lượng hồ sơ ngay từ khâu chuẩn bị tại Việt Nam, qua đó tăng tỷ lệ hồ sơ được thị trường nhập khẩu chấp thuận.

Theo đó, các địa phương, chủ vùng trồng và cơ sở đóng gói cần đặc biệt lưu ý: Hồ sơ phải được hoàn thiện đầy đủ, phù hợp với tình hình thực tế và đáp ứng yêu cầu của nước nhập khẩu; các yêu cầu kỹ thuật phải được thực hiện và duy trì thường xuyên, thay vì chỉ hoàn thiện tài liệu tại thời điểm đăng ký. Đối với những trường hợp được yêu cầu khắc phục, cần rà soát đúng nguyên nhân, khắc phục thực chất và cung cấp đầy đủ bằng chứng trước khi gửi lại. Các địa phương cần nghiêm túc chấn chỉnh, kiểm tra thực tế và yêu cầu hoàn thiện hồ sơ theo yêu cầu của GACC để đảm bảo chất lượng của các vùng trồng, cơ sở đóng gói đề nghị phê duyệt.

Việc nâng cao chất lượng ngay từ đầu không chỉ giúp rút ngắn quá trình đánh giá, tăng tỷ lệ được phê duyệt mà còn giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp và cơ quan quản lý, hạn chế nguy cơ bị cảnh báo hoặc tạm dừng mã số sau khi đã được chấp thuận.

| Livestream bán sầu riêng tại Phiên chợ Nông sản và Trái cây được tổ chức ở Hà Nội. |

Để sầu riêng Việt Nam phát triển bền vững, ông Đặng Phúc Nguyên, Tổng Thư ký Hiệp hội Rau quả và Trái cây Việt Nam cho rằng chúng ta cần quy hoạch vùng trồng tập trung và bền vững. Đồng thời kiểm soát tình trạng phát triển ồ ạt, tự phát dẫn đến phá vỡ quy hoạch và nguy cơ cung vượt cầu. Nhà nước cần có chính sách định hướng, khuyến khích phát triển các vùng chuyên canh sầu riêng quy mô lớn, áp dụng đồng bộ quy trình sản xuất an toàn (VietGAP, GlobalGAP).

Theo ông Võ Quan Huy, Giám đốc Công ty TNHH Huy Long An, vấn đề đặt ra là cần sớm xây dựng và ban hành quy trình canh tác sầu riêng chuẩn, đặc biệt cho phân khúc chất lượng cao, nhằm đảm bảo đồng bộ kỹ thuật trên diện rộng và đáp ứng tiêu chuẩn của các thị trường nhập khẩu.

Việc phía Trung Quốc phê duyệt, chấp thuận mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói đối với nông sản nói chung và sầu riêng nói riêng của Việt Nam là hoàn toàn phù hợp với thông lệ quốc tế - phê duyệt mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói (tiền kiểm) sau đó là kiểm tra, giám sát trong quá trình thông quan, nhập khẩu nông sản hàng hóa vào Trung Quốc (hậu kiểm). Trên thế giới hiện có những quốc gia và khu vực lại chỉ áp dụng hậu kiểm đối với loại nông sản khi nhập khẩu vào thị trường của họ: Liên minh châu Âu (EU), Nhật Bản, Australia, New Zealand, Chile, Thái Lan, Ấn Độ…