Xuất khẩu tiến mốc 500 tỷ USD, nông lâm thủy sản thêm động lực

Rau quả, gỗ, thủy sản tăng trưởng

Theo số liệu của Cục Hải quan, đến ngày 15/10/2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam đạt 945,07 tỷ USD, tăng 31,43% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, xuất khẩu đạt 463,7 tỷ USD, tăng 25,9%; nhập khẩu đạt 481,37 tỷ USD, tăng 37,2%.

Cán cân thương mại ghi nhận chuyển biến khi xuất siêu 1,27 tỷ USD trong tháng 9 và 1,82 tỷ USD trong nửa đầu tháng 10. Dù lũy kế từ đầu năm vẫn nhập siêu khoảng 17,66 tỷ USD, kết quả gần đây cho thấy xuất khẩu đang có thêm động lực trong những tháng cuối năm.

Đánh giá về xuất khẩu cả nước, bà Trịnh Thị Thu Hiền, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) cho biết, kim ngạch xuất khẩu 9 tháng tăng 24,5%, cao hơn mục tiêu tăng trưởng 15 - 16% đặt ra từ đầu năm. Kết quả này tạo cơ sở để kỳ vọng xuất khẩu cả năm đạt và vượt mục tiêu.

Trong đà tăng chung, nông, lâm, thủy sản tiếp tục đóng góp nguồn thu lớn. Đến ngày 15/10, xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ đạt khoảng 14,09 tỷ USD, tăng 6,6%; thủy sản đạt khoảng 9,7 tỷ USD, tăng 11,3%; rau quả đạt gần 7,78 tỷ USD, tăng 18,1%.

Ông Đặng Phúc Nguyên, Tổng Thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam nhận định, kim ngạch xuất khẩu năm 2026 có thể đạt 9,5 - 10 tỷ USD. Sầu riêng tiếp tục là mặt hàng chủ lực, đóng góp khoảng 40% kim ngạch toàn ngành.

Triển vọng này cho thấy rau quả còn dư địa đóng góp vào tăng trưởng xuất khẩu cuối năm. Tuy nhiên, tỷ trọng lớn của sầu riêng cũng đặt ra yêu cầu củng cố chất lượng và tổ chức nguồn cung ổn định. Việc duy trì mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói và đáp ứng yêu cầu kiểm dịch có ý nghĩa trực tiếp đối với khả năng đưa sản phẩm ra thị trường.

Ở góc độ toàn ngành, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Võ Văn Hưng cho biết để đạt mục tiêu 74,212 tỷ USD cả năm, ngành cần xuất khẩu thêm gần 18 tỷ USD trong quý IV.

Do đó, nhiệm vụ cuối năm vẫn lớn. Khả năng hoàn thành mục tiêu phụ thuộc vào việc tận dụng nhu cầu thị trường, bảo đảm nguồn hàng và duy trì tiến độ giao hàng của từng ngành.

Nâng giá trị để củng cố tăng trưởng

Cùng với quy mô kim ngạch, vấn đề đặt ra là phần giá trị doanh nghiệp Việt Nam giữ lại trong chuỗi cung ứng.

Ông Nguyễn Quốc Khanh, Chủ tịch Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam cho biết, kim ngạch xuất khẩu gỗ, nội thất và hàng mỹ nghệ đã tăng từ khoảng 300 triệu USD cách đây 20 năm lên 17,2 tỷ USD năm 2025, với giá trị xuất siêu gần 12 tỷ USD. Ngành đã hình thành chuỗi cung ứng tương đối hoàn chỉnh, nhưng quy mô xuất khẩu lớn chưa đồng nghĩa Việt Nam nắm giữ phần giá trị cao nhất trong chuỗi.

Nhận định này đặt ra hướng phát triển sâu hơn cho ngành gỗ. Bên cạnh năng lực sản xuất, doanh nghiệp cần tăng khả năng thiết kế, phát triển sản phẩm, xây dựng thương hiệu và tiếp cận hệ thống phân phối. Đây là những khâu giúp nâng giá trị đơn hàng và tăng khả năng chủ động với thị trường.

Với rau quả, ông Đặng Phúc Nguyên cho rằng, doanh nghiệp cần phát triển thêm sản phẩm chế biến như nước cô đặc, puree, hàng đông lạnh và sấy khô. Đa dạng sản phẩm giúp mở rộng kênh tiêu thụ, đồng thời tạo thêm đầu ra cho nguyên liệu ngoài thị trường xuất khẩu tươi.

Về giải pháp từ nay đến cuối năm, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Võ Văn Hưng nhấn mạnh yêu cầu theo dõi sát diễn biến thiên tai, thời tiết, chủ động ứng phó với tác động của El Nino để duy trì sản xuất ổn định.

Ngành nông nghiệp đồng thời bám sát nhu cầu thị trường, nâng giá trị sản phẩm, mở rộng và đa dạng hóa đầu ra. Những nhiệm vụ này gắn với chuyển đổi tư duy từ sản xuất nông nghiệp sang phát triển kinh tế nông nghiệp, lấy hiệu quả và giá trị làm trọng tâm.

Để hỗ trợ người dân và doanh nghiệp, ngành tiếp tục cắt giảm thủ tục hành chính theo hướng thực chất, giảm chi phí hoạt động; đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số, kịp thời tháo gỡ khó khăn trong sản xuất, kinh doanh.

Về dài hạn, Thứ trưởng Võ Văn Hưng cho biết, ngành tập trung vào 3 định hướng: Cơ cấu lại sản xuất theo hướng bền vững, khai thác dư địa tăng trưởng về năng lực sản xuất, thương hiệu và chất lượng; ứng dụng giống mới, khoa học và công nghệ để nâng năng suất, sức cạnh tranh; phát triển thị trường, nhất là các thị trường lớn, gắn với nâng giá trị sản phẩm.

Các định hướng này nhằm phát huy tiềm năng của ngành, củng cố tăng trưởng và tiếp tục khẳng định vai trò bệ đỡ của nông nghiệp đối với nền kinh tế.