Bạc lá (cháy bìa lá) lúa mùa mưa: cách hạn chế lây lan

Bệnh bạc lá (cháy bìa lá) do vi khuẩn gây ra, lây lan rất nhanh sau những trận mưa to, gió lớn vì vi khuẩn theo nước mưa và xâm nhập qua vết thương trên lá. Muốn hạn chế lây lan trong mùa mưa: ngừng bón đạm ngay khi thấy bệnh, rút bớt nước ruộng, bổ sung kali và phun thuốc đặc trị vi khuẩn được đăng ký cho lúa. Lưu ý: thuốc trị nấm thông thường không có tác dụng với bệnh này.

Vì sao mưa bão làm bạc lá lây nhanh?

• Gió mạnh làm lá lúa cọ xát, rách tạo vết thương.
• Nước mưa, nước tràn bờ mang vi khuẩn từ ruộng bệnh sang ruộng khác.
• Ẩm độ cao, nhiệt độ ấm thuận lợi cho vi khuẩn sinh sôi.
• Ruộng bón nhiều đạm, lá xanh mềm, dễ bị xâm nhập.

Dấu hiệu nhận biết

• Vết bệnh bắt đầu từ chóp lá hoặc mép lá, lan dọc theo bìa lá.
• Vết bệnh màu xanh tái, sau chuyển vàng rồi trắng xám như lá bị cháy.
• Ranh giới giữa phần bệnh và phần lá khỏe có dạng gợn sóng.
• Buổi sáng sớm có thể thấy giọt dịch vi khuẩn màu vàng đục trên vết bệnh.

Đối chiếu tại chẩn đoán bạc lá lúa.

Cách hạn chế lây lan

• Ngừng bón đạm: tuyệt đối không bón urê, không phun phân bón lá có đạm khi ruộng có bệnh — xem bón thừa đạm rước sâu bệnh.
• Rút bớt nước: giữ mực nước thấp, nếu có thể cho ruộng khô se vài ngày.
• Bổ sung kali: giúp lá cứng, tăng sức chống chịu.
• Phun thuốc đặc trị vi khuẩn: dùng thuốc trừ vi khuẩn được đăng ký cho bệnh bạc lá lúa, đúng liều trên nhãn; phun sau mưa khi lá đã ráo.
• Hạn chế nước chảy từ ruộng bệnh sang: đắp bờ, điều tiết nước giữa các ruộng.
• Không đi lại nhiều trong ruộng bệnh khi lá ướt: tránh mang vi khuẩn sang chỗ khác.

Phòng bệnh cho vụ sau

• Chọn giống kháng hoặc chống chịu bạc lá.
• Vệ sinh đồng ruộng, xử lý rơm rạ — xem xử lý rơm rạ sau gặt không đốt đồng.
• Bón phân cân đối, sạ thưa.

Câu hỏi thường gặp

Bạc lá có phải do nấm không? Không. Bạc lá do vi khuẩn gây ra, nên thuốc trị nấm thông thường không hiệu quả; phải dùng thuốc trừ vi khuẩn.

Lúa bị bạc lá có hồi phục được không? Lá bị bệnh không hồi phục. Biện pháp xử lý nhằm ngăn bệnh lan lên lá đòng, lá trên, bảo vệ năng suất.

Giai đoạn nào bạc lá gây hại nặng nhất? Giai đoạn làm đòng – trổ, khi bệnh tấn công lá đòng, ảnh hưởng trực tiếp đến hạt chắc và năng suất.

Nên tham khảo thêm cán bộ khuyến nông hoặc chuyên gia địa phương khi áp dụng cho ruộng của bạn.