Xử lý rơm rạ sau gặt không đốt đồng: cách làm và lợi ích

Xử lý rơm rạ sau gặt không đốt đồng vừa bảo vệ môi trường, đất, vừa tận dụng rơm rạ làm giá trị (trồng nấm, thức ăn gia súc, phân hữu cơ). Đốt rơm gây ô nhiễm, làm mất dinh dưỡng và chai đất, đốt cháy vi sinh có lợi. Thay vào đó có thể thu gom rơm để dùng, hoặc vùi rơm với chế phẩm phân hủy để trả lại hữu cơ cho đất — nhưng phải vùi đủ sớm để tránh ngộ độc hữu cơ.

Vì sao không nên đốt rơm rạ

• Ô nhiễm không khí, khói bụi, ảnh hưởng sức khỏe và giao thông.
• Mất dinh dưỡng, hữu cơ; đốt làm chai mặt đất, hại vi sinh vật có lợi.
• Lãng phí nguồn rơm có thể bán/dùng được.

Các cách xử lý rơm rạ

• Thu gom rơm (cuộn rơm) để: trồng nấm rơm, làm thức ăn/độn chuồng gia súc, ủ phân hữu cơ, che phủ vườn cây.
• Vùi rơm rạ trả lại đất: cày vùi kết hợp chế phẩm phân hủy rơm rạ để rơm mục nhanh thành hữu cơ; vùi đủ sớm trước khi sạ để tránh ngộ độc hữu cơ.
• Kết hợp với luân canh, làm đất hợp lý để đất khỏe dần.

Câu hỏi thường gặp

Vùi rơm rạ có gây ngộ độc hữu cơ cho lúa không? Có, nếu vùi rơm tươi rồi sạ ngay. Phải để rơm phân hủy đủ (dùng chế phẩm phân hủy giúp nhanh mục) trước khi gieo, hoặc thu rơm ra khỏi ruộng, thì tránh được ngộ độc.

Thu gom rơm bán có lợi không? Có. Rơm cuộn dùng cho trồng nấm, chăn nuôi, che phủ, làm phân — tạo thêm thu nhập và tránh đốt. Đây là hướng tận dụng phụ phẩm hiệu quả.

Không đốt thì cỏ, mầm bệnh trong rơm xử lý sao? Quản lý bằng làm đất, quản lý nước, luân canh và ủ rơm đúng cách (nhiệt độ ủ diệt mầm bệnh). Đốt không phải cách duy nhất để xử lý và gây nhiều tác hại hơn lợi.

Cách xử lý rơm phù hợp tùy điều kiện; hãy tham khảo cán bộ khuyến nông và các mô hình tận dụng rơm rạ tại địa phương.