Bón thừa đạm cho lúa: rước sâu bệnh vào ruộng

Bón thừa đạm làm lúa xanh đậm, lá mềm, tán rậm — đây chính là điều kiện lý tưởng để đạo ôn, khô vằn, bạc lá, rầy nâu, sâu cuốn lá phát triển. Ruộng thừa đạm còn dễ đổ ngã, trổ không đều và nhiều hạt lép. Bón đạm đúng lượng theo màu lá, chia nhiều lần và cân đối với kali là cách đơn giản nhất để giảm sâu bệnh và giảm thuốc.

Vì sao thừa đạm rước sâu bệnh?

Lá mềm, mỏng: nấm và vi khuẩn dễ xâm nhập.
Tán rậm, ẩm độ cao trong ruộng: thuận lợi cho khô vằn, đạo ôn.
Cây "ngon" với côn trùng: rầy nâu, sâu cuốn lá ưa ruộng xanh đậm, nhiều dinh dưỡng.
Thân yếu, cao vống: dễ đổ ngã khi có mưa gió.

Dấu hiệu ruộng bị thừa đạm

Lá xanh đậm, rũ xuống, mềm.
Lúa đẻ nhánh quá nhiều, nhiều chồi vô hiệu.
Ruộng rậm rạp, khó rẽ lúa đi lại.
Sâu bệnh xuất hiện sớm và nhiều hơn ruộng xung quanh.

Các bệnh và sâu hại gắn với thừa đạm

Đạo ôn lá và cổ bông — xem cảnh báo đạo ôn bùng phát.
Khô vằn: phát triển mạnh trong tán rậm — xem chẩn đoán khô vằn.
Bạc lá: lây nhanh khi lá mềm.
Rầy nâu, sâu cuốn lá: mật độ cao hơn rõ rệt.
Đổ ngã: xem vì sao lúa dễ đổ ngã.

Cách bón đạm đúng

Bón theo màu lá: dùng bảng so màu lá để biết khi nào cần bón và bón bao nhiêu — xem bảng so màu lá lúa.
Chia nhiều lần: bón lót, thúc đẻ nhánh, đón đòng — không bón dồn.
Cân đối với lân, kali: kali giúp cây cứng, chống bệnh.
Sạ thưa: giảm lượng giống, giảm mật độ, ruộng thông thoáng.
Không bón đạm muộn: tránh bón sát giai đoạn trổ.

Nếu đã lỡ bón thừa đạm

Ngừng bón đạm các lần tiếp theo.
Bổ sung kali để cân bằng.
Rút nước phơi ruộng nhẹ (nếu giai đoạn cho phép) để hạn chế đẻ nhánh vô hiệu.
Thăm đồng thường xuyên, sẵn sàng xử lý sâu bệnh sớm.

Câu hỏi thường gặp

Lá xanh đậm có phải là lúa tốt? Không hẳn. Lá xanh quá đậm thường là dấu hiệu thừa đạm, cây dễ sâu bệnh và đổ ngã. Lá xanh vừa phải mới là tốt.

Bón ít đạm có làm giảm năng suất không? Bón đúng lượng theo nhu cầu cây không làm giảm năng suất; ngược lại giảm chi phí phân và thuốc.

Phân hữu cơ có gây thừa đạm không? Phân hữu cơ giải phóng đạm chậm nên ít gây thừa đạm đột ngột, nhưng vẫn cần tính vào tổng lượng dinh dưỡng.

Nên tham khảo thêm cán bộ khuyến nông hoặc chuyên gia địa phương khi áp dụng cho ruộng của bạn.