Bẫy pheromone có tác dụng gì?

Bẫy pheromone dùng chất dẫn dụ mô phỏng mùi hormone giới tính của côn trùng cái để thu hút và bắt con đực của một loài sâu hại nhất định. Tác dụng chính: theo dõi thời điểm và mật độ bướm/côn trùng trưởng thành xuất hiện để phun thuốc đúng lúc, và khi đặt dày có thể giảm số con đực, làm giảm giao phối, giảm sâu non lứa sau. Bẫy pheromone chọn lọc cao, không độc, không hại thiên địch, phù hợp canh tác an toàn, hữu cơ, nhưng mỗi loại mồi chỉ hiệu quả với đúng loài sâu tương ứng.

Pheromone là gì?

• Côn trùng cái tiết ra chất mùi đặc trưng để thu hút con đực cùng loài từ xa.
• Pheromone tổng hợp mô phỏng mùi này, đặt trong mồi dẫn dụ gắn vào bẫy.
• Con đực bị thu hút, bay vào bẫy và bị giữ lại (bằng keo dính, bình nước, phễu…).

Tác dụng của bẫy pheromone

1. Dự báo, theo dõi

• Biết thời điểm bướm vũ hóa, đẻ trứng → dự tính thời điểm sâu non nở → phun thuốc đúng lúc sâu non tuổi nhỏ.
• Biết mật độ để quyết định có cần phun hay không.

2. Giảm mật độ sâu hại

• Bắt nhiều con đực làm giảm tỷ lệ giao phối, giảm trứng hữu thụ, giảm sâu non.
• Hiệu quả rõ khi đặt bẫy đồng loạt trên diện rộng.

3. Gây rối loạn giao phối

• Một số kỹ thuật phát tán pheromone dày đặc làm con đực không tìm được con cái.

Đối tượng thường dùng bẫy pheromone

• Sâu tơ, sâu khoang, sâu xanh da láng trên rau họ cải, rau màu.
• Sâu đục quả trên đậu, cà, cây ăn trái.
• Ruồi đục quả (thường dùng chất dẫn dụ dạng mồi đặc trưng, như methyl eugenol, kết hợp bẫy) trên xoài, ổi, thanh long, cây có múi.
• Sâu đục thân, đục cành trên một số cây.
• Mọt, bọ cánh cứng hại kho, hại cây (dùng pheromone tập hợp).

Cách sử dụng

• Chọn đúng mồi cho đúng loài sâu cần theo dõi.
• Đặt bẫy sớm, trước khi sâu bùng phát.
• Vị trí: treo ngang hoặc cao hơn tán cây theo hướng dẫn; đặt đầu gió để mùi lan tỏa.
• Mật độ: theo dõi thì ít bẫy; giảm mật độ thì đặt dày hơn theo khuyến cáo.
• Thay mồi định kỳ (mồi hết hiệu lực sau một thời gian), dọn côn trùng trong bẫy.
• Ghi chép số lượng bắt được mỗi lần kiểm tra để theo dõi xu hướng.

Ưu – nhược điểm

Ưu điểm

• Chọn lọc cao, không hại thiên địch, ong, người.
• Giảm số lần phun thuốc, giảm dư lượng.
• Phù hợp VietGAP, hữu cơ, xuất khẩu.

Nhược điểm

• Chỉ bắt con đực (đa số trường hợp), không diệt sâu non đang có trên cây.
• Mỗi loại mồi chỉ cho một hoặc vài loài.
• Hiệu quả giảm mật độ cần áp dụng trên diện rộng, đồng loạt.

Câu hỏi thường gặp

Bẫy pheromone có thay thế được thuốc trừ sâu không? Không thay thế hoàn toàn, nhưng giúp giảm số lần phun và phun đúng lúc. Khi mật độ sâu non cao vẫn cần biện pháp khác.

Một mồi pheromone dùng được bao lâu? Tùy sản phẩm, thường vài tuần. Xem hướng dẫn trên bao bì.

Bẫy pheromone có bắt được bướm của sâu khác không? Rất ít, vì pheromone có tính đặc hiệu theo loài. Đó là ưu điểm (an toàn) nhưng cũng là giới hạn.

Khi áp dụng, bà con nên tham khảo thêm cán bộ khuyến nông hoặc bảo vệ thực vật tại địa phương.